Najważniejsze
- •Przedoperacyjne ćwiczenia fizyczne redukują ryzyko pooperacyjnej niedrożności jelit (POI) u chorych na raka jelita grubego aż o 44% – wynika z metaanalizy 38 badań z udziałem ponad 13 tys. pacjentów
- •Pooperacyjne interwencje kompleksowe (ćwiczenia + inne elementy opieki) skracają czas powrotu funkcji jelit, ale nie wpływają na częstość występowania POI – same ćwiczenia pooperacyjne nie przynoszą istotnych korzyści
- •POI występuje u 10–30% pacjentów po operacjach jamy brzusznej, wydłuża hospitalizację o 3–7 dni i generuje koszty 5–15 tys. zł na pacjenta – brak w Polsce systemowych programów przedoperacyjnej prehabilitacji finansowanych przez NFZ
Przedoperacyjne ćwiczenia zmniejszają ryzyko pooperacyjnej niedrożności jelit u chorych na raka jelita grubego, wynika z metaanalizy 38 badań opublikowanej 14 maja 2026 r.
Przedoperacyjne ćwiczenia fizyczne zmniejszają ryzyko pooperacyjnej niedrożności jelit (POI) u chorych na raka jelita grubego – wynika z metaanalizy 38 badań z udziałem 13 124 pacjentów, opublikowanej 14 maja 2026 r. w czasopiśmie „Supportive Care in Cancer”. Pooperacyjne interwencje kompleksowe skracają czas powrotu funkcji jelit, ale nie wpływają na częstość występowania POI.
Zgodnie z publikacją (DOI: 10.1007/s00520-026-10791-y) przedoperacyjne ćwiczenia (same, bez dodatkowych interwencji) redukują ryzyko POI o 44% (OR = 0,56; 95% CI: 0,46–0,67). Przedoperacyjne interwencje kompleksowe, łączące ćwiczenia z innymi elementami opieki, skracają czas do pierwszego oddania gazów (SMD = –0,41; 95% CI: –0,66 do –0,17). Autorzy podkreślają jednak, że ograniczona liczba badań przedoperacyjnych uniemożliwiła sformułowanie ostatecznych wniosków.
Pooperacyjne interwencje kompleksowe skróciły czas do pierwszego oddania gazów (SMD = –1,38; 95% CI: –1,87 do –0,89) i stolca (SMD = –1,56; 95% CI: –2,20 do –0,92), ale nie zmniejszyły częstości POI (OR = 1,38; 95% CI: 0,43–4,47 – brak istotności statystycznej). Same ćwiczenia pooperacyjne nie przyniosły istotnych korzyści (SMD = –0,31; 95% CI: –1,21 do 0,58).
Co to jest pooperacyjna niedrożność jelit?
Pooperacyjna niedrożność jelit (POI) to przejściowe zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego po operacjach jamy brzusznej, występujące u 10–30% pacjentów. Wydłuża hospitalizację o 3–7 dni i generuje dodatkowe koszty szacowane na 5–15 tys. zł na pacjenta. Alternatywne metody profilaktyki obejmują protokół ERAS, gumę do żucia oraz leki prokinetyczne. W Polsce brak systemowych programów przedoperacyjnej prehabilitacji finansowanych przez NFZ.
Wyniki metaanalizy są obiecujące dla koncepcji przedoperacyjnej prehabilitacji, ale autorzy sami wskazują na ograniczenia – brak analizy wrażliwości wykluczającej badania nie-RCT, brak oceny publication bias oraz przeciwwskazań do ćwiczeń u pacjentów z zaawansowanym rakiem. Eksperci kliniczni – chirurdzy kolorektalni i fizjoterapeuci onkologiczni – powinni ocenić praktyczne znaczenie tych wyników przed wydaniem zaleceń.
Wpływ interwencji z ćwiczeniami na ryzyko POI i powrót funkcji jelit u chorych na raka jelita grubego – wyniki metaanalizy
| Rodzaj interwencji | Efekt | Wskaźnik | 95% przedział ufności | Istotność |
|---|---|---|---|---|
| Przedoperacyjne ćwiczenia (same) | Redukcja ryzyka POI | OR = 0,56 | 0,46–0,67 | Tak (o 44%) |
| Przedoperacyjne interwencje kompleksowe | Skrócenie czasu do oddania gazów | SMD = -0,41 | -0,66 do -0,17 | Tak |
| Pooperacyjne interwencje kompleksowe | Skrócenie czasu do oddania gazów | SMD = -1,38 | -1,87 do -0,89 | Tak |
| Pooperacyjne interwencje kompleksowe | Skrócenie czasu do oddania stolca | SMD = -1,56 | -2,20 do -0,92 | Tak |
| Pooperacyjne interwencje kompleksowe | Zmiana częstości POI | OR = 1,38 | 0,43–4,47 | Nie (brak istotności) |
| Pooperacyjne ćwiczenia (same) | Wpływ na powrót funkcji jelit | SMD = -0,31 | -1,21 do 0,58 | Nie (brak istotności) |
Źródło: Effectiveness of comprehensive interventions including exercise... Supportive Care in Cancer (2026). DOI: 10.1007/s00520-026-10791-y. Metaanaliza 38 badań, n = 13 124. OR – iloraz szans, SMD – standaryzowana różnica średnich.
Effectiveness of comprehensive interventions including exercise and exercise-only interventions on postoperative ileus and recovery of intestinal function in patients with colorectal cancer: a systematic review and meta-analysis.
Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer
Effectiveness of comprehensive interventions including exercise and exercise-only interventions on postoperative ileus and recovery of intestinal function in patients with colorectal cancer: a systematic review and meta-analysis.
Supportive care in cancer : official journal of the Multinational Association of Supportive Care in Cancer
Wpływ ćwiczeń na ryzyko POI i powrót funkcji jelit – podział według momentu interwencji
Źródło: Metaanaliza 38 badań (n = 13 124) – Supportive Care in Cancer (2026), DOI: 10.1007/s00520-026-10791-y
Porównanie strategii interwencji ruchowych u chorych na raka jelita grubego
Przedoperacyjne ćwiczenia (same)
Przedoperacyjne interwencje kompleksowe
Pooperacyjne interwencje kompleksowe
Pooperacyjne ćwiczenia (same)
Słownik pojęć
- POI (pooperacyjna niedrożność jelit)
- Przejściowe zaburzenie motoryki przewodu pokarmowego występujące po operacjach jamy brzusznej, objawiające się nietolerancją pokarmów, wzdęciami i brakiem oddawania gazów/stolca. Występuje u 10–30% pacjentów.
- Prehabilitacja
- Proces przygotowania pacjenta do planowanego zabiegu operacyjnego poprzez interwencje takie jak ćwiczenia fizyczne, edukacja żywieniowa i wsparcie psychologiczne, mające na celu poprawę wydolności i zmniejszenie ryzyka powikłań pooperacyjnych.
- ERAS (Enhanced Recovery After Surgery)
- Protokół okołooperacyjny przyspieszonego powrotu do zdrowia po operacjach, obejmujący m.in. odpowiednie żywienie, ograniczenie płynów dożylnych, wczesną mobilizację i minimalnie inwazyjne techniki chirurgiczne.
- OR (odds ratio – iloraz szans)
- Miara statystyczna określająca stosunek szans wystąpienia zdarzenia w grupie badanej do szans w grupie kontrolnej. OR < 1 oznacza efekt ochronny interwencji.
- SMD (standardized mean difference – standaryzowana różnica średnich)
- Miara statystyczna używana w metaanalizach do określenia wielkości efektu interwencji, gdy wyniki w różnych badaniach mierzone są w różnych skalach. Wartości ujemne oznaczają skrócenie czasu.
- RCT (randomized controlled trial – randomizowane badanie kontrolowane)
- Złoty standard badań klinicznych, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grupy badawczej (otrzymującej interwencję) lub kontrolnej, co minimalizuje ryzyko błędu systematycznego.
