Najważniejsze
- •Test ctDNA po operacji może pomóc wyłonić chorych z rakiem jelita grubego i przerzutami do wątroby, którzy rzeczywiście skorzystają z chemioterapii uzupełniającej.
- •U pacjentów operowanych jako pierwsi dodatni wynik ctDNA wiązał się z wyraźnie gorszym rokowaniem, ale też z większą korzyścią z chemioterapii po zabiegu.
- •Przy wykrywalnym ctDNA czteroletnie przeżycie całkowite wynosiło 65 proc. przy chemioterapii wobec 33 proc. przy samej obserwacji, a przeżycie wolne od choroby 38 proc. wobec 7 proc.
- •U chorych bez wykrywalnego ctDNA dodatkowa chemioterapia po operacji nie przynosiła istotnej poprawy wyników, co sugeruje możliwość ograniczenia nadleczenia.
- •Autorzy podkreślają, że to obiecujące wyniki, ale ctDNA nie powinno jeszcze być rutynowo stosowane poza badaniami klinicznymi.
Test krwi ctDNA po operacji może wskazać chorych na raka jelita grubego z przerzutami do wątroby, którzy najpewniej skorzystają z chemioterapii.
Badania przedstawione podczas ESMO Gastrointestinal Cancers Congress 2026 pokazują, że test krwi wykrywający krążące DNA nowotworowe może pomóc wskazać pacjentów z rakiem jelita grubego i przerzutami do wątroby, którzy najbardziej skorzystają z chemioterapii po operacji. Wyniki przedstawił zespół z Hyogo Medical University i Uniwersytetu Oksfordzkiego w analizie fazy II GALAXY.
W badaniu oceniono 298 chorych, u których ctDNA oznaczano od dwóch do 10 tygodni po operacji. 191 pacjentów przeszło najpierw zabieg chirurgiczny, a 107 otrzymało chemioterapię przed operacją. Najważniejsze wyniki dotyczyły osób operowanych jako pierwszych: u pacjentów z wykrywalnym ctDNA chemioterapia adjuwantowa wiązała się z wyraźnie lepszymi wynikami niż sama obserwacja. Po czterech latach całkowite przeżycie wynosiło 65 proc. w grupie leczonej chemioterapią wobec 33 proc. bez takiego leczenia. Przeżycie wolne od choroby wyniosło odpowiednio 38 proc. i 7 proc.
Dodatni wynik ctDNA miał też silną wartość rokowniczą. U pacjentów po wstępnej operacji wiązał się z ponad czterokrotnie większym ryzykiem nawrotu nowotworu i ponad dziewięciokrotnie większym ryzykiem zgonu niż u chorych z wynikiem ujemnym. W tej samej grupie chemioterapia była związana ze spadkiem ryzyka nawrotu o 93 proc. Z kolei pacjenci bez wykrywalnego ctDNA osiągali dobre wyniki długoterminowe niezależnie od tego, czy otrzymywali dodatkowe leczenie po operacji.
W grupie chorych, którzy przed operacją dostali chemioterapię, ctDNA nadal przewidywało ryzyko nawrotu i przeżycie, ale kolejna chemioterapia po zabiegu nie poprawiała wyników, niezależnie od statusu ctDNA. Badacze wskazują, że taki test może w przyszłości pomóc ograniczyć leczenie u pacjentów, którzy nie odniosą z niego korzyści, i lepiej kierować terapię do osób z najwyższym ryzykiem wznowy.
Rak jelita grubego jest jednym z najczęstszych nowotworów na świecie, a wątroba stanowi najczęstsze miejsce przerzutów. Po operacji wielu chorych otrzymuje chemioterapię adjuwantową, choć nie u wszystkich przynosi ona wyraźny efekt. Właśnie dlatego testy oparte na ctDNA budzą duże zainteresowanie jako narzędzie do bardziej precyzyjnego doboru leczenia.
Autorzy badania zaznaczają jednak, że wyniki są obiecujące, ale nie wystarczają jeszcze do rutynowego stosowania testu poza badaniami klinicznymi. Potrzebne są dalsze, najlepiej randomizowane badania, zanim ctDNA trafi do standardowej praktyki. Pozostają też pytania o ograniczenia metody i koszty jej wdrożenia.
Najważniejsze wyniki badania GALAXY dotyczącego ctDNA u chorych z przerzutami raka jelita grubego do wątroby
| Grupa / porównanie | Wynik |
|---|---|
| Liczba pacjentów | 298 |
| ctDNA oznaczane po operacji | 2–10 tygodni |
| Operacja jako pierwszy etap | 191 |
| Chemioterapia przed operacją | 107 |
| 4-letnie OS przy ctDNA+ i chemioterapii po operacji | 65% |
| 4-letnie OS przy ctDNA+ i obserwacji | 33% |
| 4-letnie DFS przy ctDNA+ i chemioterapii po operacji | 38% |
| 4-letnie DFS przy ctDNA+ i obserwacji | 7% |
| Ryzyko nawrotu przy ctDNA+ po pierwszej operacji | ponad 4× wyższe |
| Ryzyko zgonu przy ctDNA+ po pierwszej operacji | ponad 9× wyższe |
| Spadek ryzyka nawrotu przy chemioterapii u ctDNA+ | 93% |
Na podstawie danych z badania GALAXY przedstawionych podczas ESMO Gastrointestinal Cancers Congress 2026 i opisanych w artykule.
Jak ctDNA może pomóc dobrać leczenie po operacji
Opracowanie na podstawie wyników badania GALAXY opisanych w artykule.
Słownik pojęć
- ctDNA
- Krążące DNA nowotworowe wykrywane we krwi; może świadczyć o obecności resztkowej choroby nowotworowej.
- Chemioterapia adjuwantowa
- Leczenie podawane po operacji, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby.
- Przerzuty do wątroby
- Ogniska nowotworu, które powstały w wątrobie wskutek rozsiewu raka z innego narządu, tu: jelita grubego.
- Przeżycie całkowite (OS)
- Odsetek pacjentów żyjących po określonym czasie od leczenia lub rozpoznania.
- Przeżycie wolne od choroby (DFS)
- Odsetek pacjentów, u których po określonym czasie nie stwierdza się nawrotu nowotworu.
- MRD
- Minimalna choroba resztkowa; niewielka ilość komórek nowotworowych pozostających po leczeniu, wykrywana m.in. za pomocą ctDNA.
