Najważniejsze
- •Metaanaliza 15 randomizowanych badań z udziałem 1 699 pacjentów sugeruje, że ćwiczenia jako dodatek do standardowego leczenia osiowej spondyloartropatii poprawiają aktywność choroby, sprawność, ruchomość kręgosłupa i zmęczenie.
- •Nie wykazano jednego najlepszego programu treningowego: badania obejmowały różne formy ruchu, czasy trwania sesji, częstotliwość oraz długość całych interwencji.
- •Najbardziej obiecujące w analizach podgrup były krótsze programy do 12 tygodni oraz niskointensywne ćwiczenia body-mind, ale te wnioski wymagają ostrożności.
- •Artykuł podkreśla ograniczenia dostępnych materiałów: brak pełnych danych o heterogeniczności, ryzyku biasu, publication bias i bezpieczeństwie ćwiczeń.
- •W praktyce wyniki raczej wzmacniają dotychczasowe zalecenie, by włączać ruch do terapii axSpA, niż zmieniają standard postępowania.
Metaanaliza 15 badań z udziałem 1699 chorych na osiową spondyloartropatię wskazuje, że ćwiczenia, stosowane obok standardowego leczenia, wiążą się z poprawą kilku wskaźników choroby.
Systematyczny przegląd i metaanaliza 15 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 1699 pacjentów z osiową spondyloartropatią wskazują, że ćwiczenia stosowane obok standardowego leczenia wiązały się z poprawą aktywności choroby, sprawności, ruchomości kręgosłupa i zmęczenia. Doniesienie opisały 22 maja niemieckie serwisy DeutschesGesundheitsPortal i MedWiss, powołując się na pracę „Exercise prescription for axial spondyloarthritis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials”, która według dostępnego podsumowania ukazała się 20 lutego 2026 roku w „Frontiers in Medicine”.
Autorzy przeszukali bazy PubMed, Embase, Web of Science i Cochrane Library w poszukiwaniu badań opublikowanych do września 2025 roku. Analiza objęła próby porównujące interwencje ruchowe ze standardowym leczeniem. Wśród głównych punktów końcowych znalazły się wskaźniki aktywności choroby BASDAI i ASDAS, sprawności BASFI, ruchomości kręgosłupa BASMI, ekspansja klatki piersiowej oraz zmęczenie.
Według omówienia badania ćwiczenia wiązały się z istotną statystycznie poprawą w kilku obszarach. Dla BASDAI średnia różnica wyniosła minus 0,75, przy 95-procentowym przedziale ufności od minus 1,19 do minus 0,31. Dla ASDAS było to minus 0,91, przy przedziale od minus 1,54 do minus 0,29. Dla BASFI odnotowano minus 0,37, dla BASMI minus 0,26, a dla zmęczenia minus 0,53. Ekspansja klatki piersiowej wzrosła o 0,35. Dostępne materiały nie pozwalają jednak niezależnie zweryfikować tych danych w pełnym tekście publikacji.
Różne formy treningu, bez jednego lidera
W badaniach uwzględniono różne typy aktywności, między innymi trening kardiorespiracyjny, siłowy oraz ćwiczenia body-mind, takie jak joga. Pojedyncze sesje trwały od 15 do 60 minut, najczęściej 30 lub 60 minut. Zwykle uczestnicy ćwiczyli dwa do trzech razy w tygodniu, choć w części badań trening odbywał się codziennie albo pięć do siedmiu razy w tygodniu. Całe interwencje trwały od dwóch do 52 tygodni, najczęściej osiem, 12 lub 24 tygodnie.
W omówieniu wskazano też, że krótsze interwencje, trwające do 12 tygodni, oraz niskointensywne ćwiczenia body-mind były „szczególnie obiecujące”. Wniosek ten opiera się jednak na analizach podgrup, a dostępne materiały nie zawierają danych o heterogeniczności badań, ryzyku błędu systematycznego, publication bias ani bezpieczeństwie ćwiczeń. Nie wiadomo też, które programy były najłatwiejsze do utrzymania w praktyce.
Potwierdzenie dotychczasowego podejścia
AxSpA to przewlekła zapalna choroba reumatyczna kręgosłupa. Ćwiczenia i fizjoterapia od dawna należą do podstawowych elementów leczenia niefarmakologicznego, obok farmakoterapii. Opisywana metaanaliza wydaje się więc raczej potwierdzać dotychczasowy kierunek niż wskazywać na zmianę standardu postępowania.
Dla praktyki oznacza to wsparcie dla włączania ruchu do terapii pacjentów z axSpA, ale bez wskazania jednego najlepszego programu. O tym, które ćwiczenia, z jaką intensywnością i dla kogo będą najwłaściwsze, nadal powinny decydować indywidualna ocena oraz pełniejsze dane dotyczące jakości i bezpieczeństwa badań.
Jak wyglądały interwencje ruchowe w analizowanych badaniach axSpA
Na podstawie danych z artykułu i streszczeń DGP/MedWiss.
Najważniejsze wyniki metaanalizy dotyczącej ćwiczeń w osiowej spondyloartropatii
| Parametr | Efekt ćwiczeń vs standardowe leczenie | 95% przedział ufności |
|---|---|---|
| BASDAI | -0,75 | od -1,19 do -0,31 |
| ASDAS | -0,91 | od -1,54 do -0,29 |
| BASFI | -0,37 | od -0,47 do -0,26 |
| BASMI | -0,26 | od -0,49 do -0,04 |
| Ekspansja klatki piersiowej | +0,35 | od 0,04 do 0,65 |
| Zmęczenie | -0,53 | od -0,78 do -0,28 |
| Liczba badań | 15 | — |
| Liczba pacjentów | 1 699 | — |
Źródło: omówienie metaanalizy cytowane w artykule (DGP/MedWiss; pełny tekst publikacji nie był dostępny do niezależnej weryfikacji).
Słownik pojęć
- axSpA
- Osiowa spondyloartropatia, przewlekła zapalna choroba reumatyczna obejmująca głównie kręgosłup i stawy krzyżowo-biodrowe.
- Metaanaliza
- Metoda łączenia wyników wielu badań w celu oszacowania łącznego efektu interwencji.
- Randomizowane badanie kontrolowane
- Badanie, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grupy interwencyjnej lub kontrolnej, co zmniejsza ryzyko błędu systematycznego.
- BASDAI
- Skala oceniająca aktywność choroby u pacjentów ze spondyloartropatią, uwzględniająca m.in. ból, sztywność i zmęczenie.
- ASDAS
- Wskaźnik aktywności choroby w zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, łączący objawy pacjenta i wybrane parametry kliniczne.
- BASFI
- Skala oceniająca sprawność funkcjonalną chorego w codziennych czynnościach.
- BASMI
- Wskaźnik oceniający ruchomość kręgosłupa u pacjentów z osiową spondyloartropatią.
- Publication bias
- Zjawisko polegające na tym, że badania z wynikami pozytywnymi są publikowane częściej niż badania z wynikami negatywnymi lub niejednoznacznymi.
