Najważniejsze
- •Aktywność fizyczna wiązała się ze średnim zmniejszeniem bólu o 1,1 punktu w skali od 0 do 10.
- •Wynik oparto na 157 przeglądach systematycznych, 2736 randomizowanych badań kontrolowanych i danych 221 279 dorosłych osób.
- •Analizowano różne formy ruchu, m.in. ćwiczenia aerobowe i oporowe, jogę, pilates, tai chi, ćwiczenia w wodzie oraz taniec.
- •Większą średnią redukcję bólu obserwowano w krótszych, mniej intensywnych programach, choć może to wynikać z lepszego przestrzegania zaleceń.
- •Wnioski są obiecujące, ale ogranicza je zróżnicowana jakość przeglądów, możliwość błędu publikacyjnego i brak bezpośredniego porównania z lekami przeciwbólowymi.
Analiza 157 przeglądów wykazała, że różne formy aktywności fizycznej zmniejszają ból ostry i przewlekły średnio o 1,1 punktu w skali od 0 do 10.
Aktywność fizyczna a zmniejszenie bólu — najważniejsze liczby
Źródło: wyniki analizy opisanej w artykule, opublikowane w „PAIN Reports”.
Adverse events in exercise interventions among older adults with frailty: a study protocol of systematic review and meta-analysis.
BMJ open
Zespół badaczy z University of Adelaide, kierowany przez dr. Bena Singha, ustalił, że aktywność fizyczna zmniejsza ból ostry i przewlekły średnio o 1,1 punktu w 10-stopniowej skali. Wniosek oparto na analizie 157 przeglądów systematycznych obejmujących 2736 randomizowanych badań kontrolowanych oraz dane 221 279 dorosłych osób w wieku od 20 do 79 lat. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „PAIN Reports”.
Różne formy aktywności przynoszą korzyści
Analiza objęła wiele rodzajów ruchu. Badacze uwzględnili między innymi ćwiczenia aerobowe i oporowe, jogę, pilates, tai chi, ćwiczenia w wodzie oraz taniec. Uczestnicy cierpieli na różne schorzenia, w tym bóle kręgosłupa, chorobę zwyrodnieniową stawów, fibromialgię, migrenę, bóle związane z chorobą nowotworową, reumatoidalne zapalenie stawów i dolegliwości występujące w ciąży. Korzyści dotyczyły zarówno bólu trwającego krótko, jak i przewlekłego.
Większą średnią redukcję bólu obserwowano w programach trwających krócej niż 12 tygodni oraz obejmujących ćwiczenia o niskiej intensywności. Lepsze wyniki odnotowano także w programach zakładających mniej niż dwie godziny ruchu tygodniowo. Autorzy zastrzegają jednak, że dane dotyczące tego wymiaru czasu obarczone są szerokim marginesem błędu. Przewaga krótszych i łagodniejszych programów może wynikać z tego, że pacjenci łatwiej ich przestrzegają, a nie z fizjologicznej wyższości mniej intensywnego treningu.
Umiarkowany efekt i ograniczenia analizy
Spadek o 1,1 punktu w skali od 0 do 10 oznacza umiarkowaną zmianę. Za wyraźnie odczuwalną poprawę kliniczną często uznaje się redukcję o około 1,5–2 punkty. Wynik sugeruje jednak, że ulgę może przynieść także niewielka ilość ruchu — mniejsza niż standardowo zalecane 150 minut aktywności tygodniowo. Może to ułatwić rozpoczęcie terapii osobom, które obawiają się nasilenia bólu podczas ćwiczeń.
Badanie nie porównywało bezpośrednio aktywności fizycznej z konkretnymi lekami przeciwbólowymi. Autorzy wskazali również, że część uwzględnionych przeglądów miała niską jakość, a po uwzględnieniu możliwego błędu publikacyjnego szacowany efekt ćwiczeń się zmniejszył. Potrzebne są dokładniejsze wytyczne dotyczące doboru rodzaju, intensywności i czasu trwania ruchu. W ostrych stanach chorobowych program ćwiczeń powinien być dopasowany do stanu pacjenta i zaleceń medycznych.
Najważniejsze dane z analizy wpływu aktywności fizycznej na ból
| Element analizy | Wartość |
|---|---|
| Liczba przeglądów systematycznych | 157 |
| Liczba randomizowanych badań kontrolowanych | 2736 |
| Liczba dorosłych uczestników | 221 279 |
| Wiek uczestników | 20–79 lat |
| Średnia redukcja bólu | 1,1 punktu w skali 0–10 |
| Porównywany czas programów | poniżej 12 tygodni; mniej niż 2 godziny ruchu tygodniowo |
| Standardowe zalecenie aktywności | 150 minut tygodniowo |
Źródło: analiza opisana w artykule; wyniki opublikowano w „PAIN Reports”.
Jak interpretować wyniki dotyczące programów ruchowych?
Krótsze i mniej intensywne programy
Dłuższe i bardziej intensywne programy
Słownik pojęć
- Przegląd systematyczny
- Badanie, w którym według z góry określonych kryteriów wyszukuje się, ocenia i podsumowuje wyniki wielu wcześniejszych badań.
- Randomizowane badanie kontrolowane
- Badanie, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do grup, aby możliwie wiarygodnie ocenić skuteczność interwencji.
- Ból przewlekły
- Ból utrzymujący się lub nawracający przez dłuższy czas, zwykle co najmniej trzy miesiące.
- Błąd publikacyjny
- Zniekształcenie obrazu dowodów wynikające z częstszego publikowania badań z wynikami pozytywnymi niż badań bez wyraźnego efektu.
- Istotna klinicznie poprawa
- Zmiana na tyle duża, aby była wyraźnie odczuwalna i ważna dla funkcjonowania pacjenta, a nie tylko statystycznie wykrywalna.
- Skala bólu 0–10
- Subiektywna skala, na której 0 oznacza brak bólu, a 10 — ból najgorszy z możliwych.
