Najważniejsze
- •Tylko 25% farmaceutów szpitalnych w Polsce deklaruje prowadzenie działalności klinicznej na oddziałach lub w poradniach.
- •Główne bariery to braki kadrowe, brak czasu, ograniczony dostęp do dokumentacji medycznej oraz brak wglądu w systemy IT.
- •Mimo że Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2020 r. włączyła farmację kliniczną do świadczeń zdrowotnych, NFZ wciąż nie refunduje tych procedur.
- •Brak dedykowanego finansowania sprawia, że apteki szpitalne są traktowane przez dyrekcje placówek głównie jako jednostki kosztowe.
Zaledwie 25 procent ankietowanych farmaceutów szpitalnych świadczy usługi z zakresu farmacji klinicznej – wynika z raportu ogłoszonego we wrześniu 2026 roku przez portal aptekaszpitalna.pl oraz Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej.
Zaledwie 25 proc. ankietowanych farmaceutów szpitalnych świadczy usługi z zakresu farmacji klinicznej – wynika z badania „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026”, zaprezentowanego we wrześniu 2026 roku przez portal aptekaszpitalna.pl oraz Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej (PTFK). Jako główne przeszkody w prowadzeniu działalności klinicznej badani wskazali bariery organizacyjne, brak czasu oraz ograniczony dostęp do dokumentacji medycznej pacjentów.
Badanie zrealizowano metodą ankiety internetowej (CAWI) od 13 kwietnia do 31 maja 2026 roku, a jego wyniki ogłoszono podczas sympozjum PTFK. Wzięło w nim udział 175 farmaceutów zatrudnionych w aptekach szpitalnych, działach farmacji szpitalnej oraz realizujących zadania z zakresu farmacji klinicznej. Autorzy raportu zaznaczają, że zgromadzony materiał nie ma charakteru reprezentatywnego dla całej populacji farmaceutów szpitalnych w Polsce.
Bariery organizacyjne i zakres świadczeń
Wyniki pokazują podział w środowisku: 25 proc. respondentów zadeklarowało prowadzenie świadczeń klinicznych na oddziale lub w poradni, natomiast 75 proc. odpowiedziało, że takich zadań nie realizuje. Z raportu wynika także, że 28 proc. ankietowanych nie posiada żadnej specjalizacji zawodowej. Farmaceuci wykonujący zadania kliniczne najczęściej prowadzili przeglądy lekowe, konsultacje farmaceutyczne, terapię monitorowaną stężeniem leku, koncyliację lekową oraz edukację pacjentów. Świadczyli je głównie na oddziałach chirurgicznych, internistycznych, onkologicznych, kardiologicznych, neurologicznych i geriatrycznych.
Ankietowani specjaliści zwrócili uwagę na szereg problemów utrudniających rozwój opieki farmaceutycznej. Obok trudności we współpracy z personelem medycznym i braku wglądu w dokumentację medyczną, farmaceuci akcentowali zapotrzebowanie na większe zasoby kadrowe oraz szerszy dostęp do profesjonalnych narzędzi informatycznych i baz danych wspierających decyzje terapeutyczne.
Brak wyceny świadczeń przez NFZ
Obowiązujące ramy prawne tworzą istotny kontekst dla uzyskanych wyników. Ustawa o zawodzie farmaceuty z 2020 roku włączyła farmację kliniczną do katalogu świadczeń zdrowotnych. Mimo to Narodowy Fundusz Zdrowia nadal nie wycenia ani nie refunduje procedur z tego zakresu (takich jak przeglądy lekowe) jako osobnych usług medycznych. W efekcie polski system ochrony zdrowia traktuje apteki szpitalne wyłącznie jako punkty kosztowe, a dyrektorzy szpitali nie otrzymują dedykowanych funduszy na tworzenie nowych etatów dla farmaceutów na oddziałach.
Brak finansowania oraz opóźnienia we wdrażaniu rozwiązań systemowych sprawiają, że potencjał wykwalifikowanych kadr medycznych w szpitalach nie jest w pełni wykorzystywany. Dalszy rozwój farmacji klinicznej zależy od decyzji płatnika publicznego w sprawie finansowania procedur farmaceutycznych w szpitalnictwie.
Cichowska-Duma: Współpraca klinicystów ze środowiskiem farmaceutycznym jest czymś naturalnym
Główne bariery w rozwoju farmacji klinicznej w Polsce
Badanie „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026” (PTFK, aptekaszpitalna.pl)
Wyniki badania „Farmaceuta szpitalny i kliniczny w Polsce 2026”
| Wskaźnik / Obszar | Wartość / Szczegóły |
|---|---|
| Odsetek farmaceutów prowadzących działalność kliniczną | 25% |
| Odsetek farmaceutów nieprowadzących zadań klinicznych | 75% |
| Brak jakiejkolwiek specjalizacji zawodowej | 28% |
| Liczba uczestników badania (ankieta CAWI) | 175 farmaceutów |
| Najczęstsze usługi kliniczne | Przeglądy lekowe, konsultacje farmaceutyczne, terapia monitorowana stężeniem leku (TDM), koncyliacja lekowa, edukacja pacjentów |
| Główne oddziały świadczenia usług | Chirurgia, interna, onkologia, kardiologia, neurologia, geriatria |
Raport aptekaszpitalna.pl oraz Polskiego Towarzystwa Farmacji Klinicznej (PTFK)
Słownik pojęć
- Farmacja kliniczna
- Dziedzina farmacji zajmująca się racjonalną, bezpieczną i efektywną kosztowo farmakoterapią pacjentów, realizowaną we współpracy farmaceuty z zespołem terapeutycznym na oddziałach szpitalnych lub w poradniach.
- Przegląd lekowy
- Ocena stosowanych przez pacjenta leków mająca na celu wykrycie i rozwiązanie problemów lekowych oraz optymalizację farmakoterapii.
- Koncyliacja lekowa
- Proces sporządzania dokładnej i aktualnej listy wszystkich leków przyjmowanych przez pacjenta na poszczególnych etapach opieki medycznej w celu zapobiegania błędom lekowym.
- Terapia monitorowana stężeniem leku (TDM)
- Dostosowywanie dawek leków na podstawie pomiarów ich stężenia we krwi pacjenta, stosowane m.in. w przypadku leków o wąskim indeksie terapeutycznym.
