Najważniejsze
- •Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej postuluje umożliwienie farmaceutom wystawiania recept poza aptekami, m.in. w szpitalach, przychodniach POZ i hospicjach.
- •Warunkiem ordynacji ma być dostęp do Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM) pacjenta oraz poinformowanie lekarza prowadzącego.
- •Proponuje się finansowanie usług takich jak przeglądy i koncyliacja lekowa bezpośrednio ze środków NFZ.
- •Naczelna Izba Lekarska oraz niektórzy właściciele aptek wyrażają obawy wobec proponowanych zmian.
Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej oraz Konsultant Krajowy w dziedzinie Farmacji Klinicznej skierowali do resortu zdrowia postulat, który ma umożliwić farmaceutom wystawianie recept m.in. w szpitalach.
15 lipca 2026 roku Polskie Towarzystwo Farmacji Klinicznej (PTFK) oraz krajowy konsultant w dziedzinie farmacji klinicznej, dr hab. Mateusz Szamański, skierowali wspólne stanowisko do Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji Ministerstwa Zdrowia. Autorzy dokumentu postulują, aby rozszerzyć uprawnienia farmaceutów do ordynowania leków i wystawiania recept poza aptekami ogólnodostępnymi.
Nowe przepisy umożliwiłyby farmaceutom klinicznym wystawianie recept – w tym recept kontynuacyjnych – w szpitalach, przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS), zakładach opieki długoterminowej oraz hospicjach. Zgodnie z propozycją warunkiem ordynacji leków poza apteką byłby dostęp farmaceuty do historii leczenia pacjenta. Wymagałoby to również rejestrowania świadczeń w Elektronicznej Dokumentacji Medycznej (EDM). Dodatkowo farmaceuta musiałby każdorazowo poinformować lekarza prowadzącego o wystawieniu recepty.
Propozycja finansowania nowych usług
Autorzy stanowiska proponują, aby nowe usługi – takie jak przeglądy lekowe czy uzgadnianie farmakoterapii (koncyliacja lekowa) – były finansowane bezpośrednio ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Postulują także wprowadzenie dobrowolnych indywidualnych oraz grupowych praktyk farmaceutycznych. Wdrożenie tych rozwiązań wymagałoby jednak precyzyjnego określenia zasad odpowiedzialności zawodowej. Konieczne byłoby również wprowadzenie obowiązkowego ubezpieczenia OC dla osób wykonujących takie praktyki.
Obecnie polskie prawo pozwala farmaceutom na wystawianie recept wyłącznie w aptekach ogólnodostępnych: dla siebie, dla rodziny lub w nagłych przypadkach zagrożenia zdrowia pacjenta. Zgłoszone postulaty zmierzają do uniezależnienia tych uprawnień od fizycznego miejsca pracy. Wzorują się one na brytyjskim modelu niezależnego ordynatora leków (independent prescriber). Uwagi te zgłoszono do rządowego projektu ustawy o receptach, który znajduje się obecnie na etapie uzgodnień i opiniowania. Resort zdrowia oraz NFZ nie przedstawiły jeszcze oficjalnego stanowiska w sprawie tych postulatów i ich finansowania ze środków publicznych.
Głosy krytyczne i obawy środowiska
Proponowane zmiany mogą znacząco wpłynąć na organizację pracy w placówkach medycznych, choć ich wdrożenie prawdopodobnie wywoła dyskusję. Naczelna Izba Lekarska sprzeciwia się rozszerzaniu uprawnień do ordynacji leków na zawody nielekarskie. Z kolei w samym środowisku farmaceutycznym obawy zgłaszają właściciele aptek ogólnodostępnych. Obawiają się oni odpływu pacjentów oraz przeniesienia usług opieki farmaceutycznej do szpitali i indywidualnych praktyk. Resort zdrowia podejmie decyzję o ostatecznym kształcie przepisów po zakończeniu konsultacji społecznych.
Proponowany schemat ordynacji leków przez farmaceutów poza apteką
Opracowanie na podstawie postulatów PTFK
Porównanie uprawnień farmaceutów do wystawiania recept
Obecny stan prawny w Polsce
Proponowany model (wzór brytyjski)
Słownik pojęć
- Farmacja kliniczna
- Dział farmacji ukierunkowany na racjonalne, bezpieczne i efektywne kosztowo stosowanie produktów leczniczych, realizowany najczęściej w bezpośrednim kontakcie z pacjentem i zespołem medycznym w szpitalu lub przychodni.
- Przegląd lekowy
- Usługa farmaceutyczna polegająca na usystematyzowanej ocenie stosowanych przez pacjenta leków w celu wykrycia ewentualnych problemów lekowych (np. interakcji, działań niepożądanych) i optymalizacji farmakoterapii.
- Koncyliacja lekowa (uzgodnienie lekowe)
- Proces sporządzania kompletnej i dokładnej listy leków przyjmowanych przez pacjenta przed przyjęciem do szpitala lub zmianą miejsca leczenia, a następnie porównania jej z nowo ordynowanymi lekami w celu zapobieżenia błędom terapeutycznym.
- Elektroniczna Dokumentacja Medyczna (EDM)
- System teleinformatyczny służący do przetwarzania danych medycznych pacjentów, w tym informacji o ich diagnozach, badaniach i wystawionych receptach.
