Muzykoterapia a przewlekły ból: czy muzyka naprawdę może pomóc?

W Berlinie ogłoszono, że muzykoterapia może skutecznie łagodzić przewlekły ból. W Niemczech z tą dolegliwością żyje ponad 12 milionów osób, a problem obejmuje około 17 proc. mieszkańców kraju.

Jak wynika z przywołanych danych, przewlekły ból nie ogranicza się do samego cierpienia pacjentów. Często towarzyszą mu obniżony nastrój, lęk, zaburzenia snu i problemy z koncentracją. Do najczęstszych dolegliwości należą bóle pleców, głowy i stawów, a także bóle nerwowe i nowotworowe.

Autorzy materiału wskazują, że obciążenie dla systemu i gospodarki jest znaczące. Szacowane roczne koszty społeczne przewlekłego bólu w Niemczech sięgają 38 miliardów euro. W praktyce oznacza to, że leczenie przewlekłego bólu pozostaje nie tylko wyzwaniem klinicznym, ale też ekonomicznym.

Muzykoterapia ma stanowić jedno z uzupełniających podejść wobec metod stosowanych dziś najczęściej, takich jak farmakoterapia, zabiegi operacyjne, fizjoterapia i techniki relaksacyjne. Z materiału wynika, że jej działanie wiąże się z wpływem na sieci neuronalne uczestniczące w przetwarzaniu bólu i odczuwaniu nagrody. Ekspert cytowany w tekście, profesor Alexander F. Wormit z SRH University of Applied Sciences Heidelberg, powiedział, że muzykoterapia zmniejsza napięcie i poprawia emocjonalny sposób radzenia sobie z bólem.

Najsilniejszy efekt ma dawać aktywne uczestnictwo pacjenta. Przegląd 63 badań sugeruje, że samo słuchanie muzyki działa słabiej niż muzyka wybrana przez pacjenta, a największą korzyść przynosi śpiew, gra na instrumencie lub praca z tekstem piosenek. Potwierdza to także amerykańska analiza 2039 sesji muzykoterapeutycznych przeprowadzonych u 1203 dorosłych pacjentów. W tej grupie największe prawdopodobieństwo spadku natężenia bólu o co najmniej dwa punkty w skali od 1 do 10 pojawiało się wtedy, gdy pacjent aktywnie grał, śpiewał lub korzystał z muzycznie wspieranej wizualizacji.

W materiale podkreślono też, że odpowiedź na muzykoterapię jest indywidualna. Według Wormita metoda może być szczególnie użyteczna u osób, które mają trudność z wyrażaniem emocji lub słabiej odczuwają własny stan psychiczny. W artykule wskazano również proste ćwiczenia do samodzielnego stosowania w domu, ale bez szczegółowego omówienia przeciwwskazań.

Rosnąca liczba danych może zwiększać zainteresowanie muzykoterapią jako uzupełnieniem leczenia bólu przewlekłego. Na razie materiał pokazuje przede wszystkim, że metoda ma naukowe podstawy i może znaleźć szersze zastosowanie w praktyce klinicznej, jeśli jej skuteczność będzie dalej potwierdzana w kolejnych badaniach.