Niemcy: tylko co jedenasty pacjent z bólem przewlekłym w terapii specjalistycznej

Deutsche Schmerzgesellschaft e.V. ostrzega przed poważną luką w leczeniu przewlekłego bólu w Niemczech i wykorzystuje 15. „Aktionstag gegen den Schmerz”, który odbędzie się 2 czerwca 2026 r., aby zwrócić uwagę na ten problem. Organizacja podaje, że tylko około co jedenasty pacjent z przewlekłym bólem ma dostęp do specjalistycznej, najczęściej multimodalnej terapii, obejmującej m.in. psychoterapię i fizjoterapię. Tego dnia zaplanowano internetową konferencję prasową w godz. 11–12 oraz ogólnoniemiecką, bezpłatną infolinię ekspercką czynną od 9 do 18.

Skala zjawiska i luka w opiece

Według analiz towarzystw naukowych i kas chorych przewlekły ból – trwający dłużej niż trzy miesiące – dotyczy w Niemczech szacunkowo 14–20 mln dorosłych, choć w materiałach Gesellschaft mowa jedynie o „kilku milionach”, bez podania źródeł. Sama liczba pacjentów objętych tzw. specjalistyczną opieką opiera się na szacunkach i nie została powiązana z konkretnym badaniem. Pod tym pojęciem eksperci rozumieją leczenie w certyfikowanych centrach leczenia bólu, poradniach i programach multimodalnych, w których zespół interdyscyplinarny prowadzi skoordynowaną terapię.

Psycholożka prof. Christiane Hermann z Justus-Liebig-Universität w Gießen podkreśla, że u pacjentów z przewlekłym bólem często współwystępują zaburzenia lękowe, depresyjne lub pourazowe, a czynniki psychiczne i społeczne istotnie wzmacniają lub łagodzą doznania bólowe. Hermann wskazuje na niedostateczną dostępność tzw. psychoterapii bólu. Ambulatoryjnie działa obecnie około 27 800 psychologicznych psychoterapeutów, jednak tylko część z nich ma specjalistyczne przygotowanie do pracy z chorymi na ból przewlekły, a czas oczekiwania na terapię bywa bardzo długi. Skutkiem są narastanie dolegliwości, spadek jakości życia, długotrwałe nieobecności w pracy, konieczność kosztownych hospitalizacji, a w skrajnych przypadkach utrata zatrudnienia.

Znaczenie ruchu i terapii multimodalnej

Fizjoterapeuta Patrick Przybysz ze szpitala św. Wincentego w Düsseldorfie zwraca uwagę na rosnącą rolę ruchu i aktywnej fizjoterapii w nowoczesnej terapii bólu. Podkreśla, że fizjoterapeuci coraz częściej przyjmują rolę trenerów i przewodników, którzy pomagają pacjentom wyjść z bierności i przełamać lęk przed wysiłkiem. Jak mówi, różne formy regularnej aktywności fizycznej mogą przynosić korzyści osobom z bólem przewlekłym, o ile są dopasowane do możliwości chorego i budzą jego motywację, choć w materiałach nie przywołano konkretnych badań.

Eksperci Deutsche Schmerzgesellschaft wskazują, że najlepsze wyniki leczenia daje multimodalna, interdyscyplinarna terapia, w której współpracują lekarze, psychologowie, pielęgniarki, fizjoterapeuci i inni specjaliści. Takie programy – zazwyczaj prowadzone w wyspecjalizowanych klinikach bólu – są także zalecane w niemieckich wytycznych dla pacjentów z nasilonym bólem przewlekłym i dużym obciążeniem psychospołecznym. Jednocześnie ich dostępność pozostaje ograniczona i nierównomierna regionalnie, a dostęp do psychoterapii i fizjoterapii zależy od finansowania przez kasy chorych, planowania świadczeń i lokalnej podaży usług.

2 czerwca, podczas ogólnokrajowego dnia działania, Deutsche Schmerzgesellschaft chce z jednej strony informować pacjentów i ich bliskich o możliwościach terapii, a z drugiej – mobilizować środowisko medyczne do szerszego wdrażania programów multimodalnych i rozwijania szkoleń z zakresu psychoterapii bólu. Dla systemu ochrony zdrowia dyskusja ta może oznaczać presję na lepsze finansowanie kompleksowych świadczeń i planowanie nowych struktur, a dla pacjentów – impuls, by szukać pomocy w poradniach bólu oraz u psychoterapeutów i fizjoterapeutów wyspecjalizowanych w leczeniu bólu przewlekłego.