Najważniejsze
- •Tylko około co jedenasty pacjent z przewlekłym bólem w Niemczech ma dostęp do specjalistycznej, zwykle multimodalnej terapii bólu, mimo że problem dotyczy szacunkowo 14–20 mln dorosłych.
- •Przewlekły ból ma złożone podłoże bio-psycho-społeczne – często współistnieje z zaburzeniami lękowymi, depresją lub PTSD, a czynniki psychiczne i społeczne istotnie wpływają na nasilenie dolegliwości.
- •Dostęp do psychoterapii bólu i specjalistycznej fizjoterapii jest ograniczony, a kolejki długie, co sprzyja narastaniu bólu, spadkowi jakości życia i kosztownym hospitalizacjom.
- •Najlepsze efekty leczenia dają multimodalne programy prowadzone przez zespoły interdyscyplinarne (lekarze, psychologowie, pielęgniarki, fizjoterapeuci), jednak ich dostępność jest nierówna regionalnie i zależna od finansowania przez kasy chorych.
- •„Aktionstag gegen den Schmerz” 2 czerwca 2026 r. ma zwiększać świadomość pacjentów, ich rodzin i środowiska medycznego oraz wywołać presję na lepsze finansowanie i rozwój struktur leczenia bólu przewlekłego.
Deutsche Schmerzgesellschaft alarmuje: w Niemczech miliony osób z przewlekłym bólem, a specjalistyczną terapię otrzymuje szacunkowo tylko co jedenasty pacjent.
Deutsche Schmerzgesellschaft e.V. ostrzega przed poważną luką w leczeniu przewlekłego bólu w Niemczech i wykorzystuje 15. „Aktionstag gegen den Schmerz”, który odbędzie się 2 czerwca 2026 r., aby zwrócić uwagę na ten problem. Organizacja podaje, że tylko około co jedenasty pacjent z przewlekłym bólem ma dostęp do specjalistycznej, najczęściej multimodalnej terapii, obejmującej m.in. psychoterapię i fizjoterapię. Tego dnia zaplanowano internetową konferencję prasową w godz. 11–12 oraz ogólnoniemiecką, bezpłatną infolinię ekspercką czynną od 9 do 18.
Skala zjawiska i luka w opiece
Według analiz towarzystw naukowych i kas chorych przewlekły ból – trwający dłużej niż trzy miesiące – dotyczy w Niemczech szacunkowo 14–20 mln dorosłych, choć w materiałach Gesellschaft mowa jedynie o „kilku milionach”, bez podania źródeł. Sama liczba pacjentów objętych tzw. specjalistyczną opieką opiera się na szacunkach i nie została powiązana z konkretnym badaniem. Pod tym pojęciem eksperci rozumieją leczenie w certyfikowanych centrach leczenia bólu, poradniach i programach multimodalnych, w których zespół interdyscyplinarny prowadzi skoordynowaną terapię.
Psycholożka prof. Christiane Hermann z Justus-Liebig-Universität w Gießen podkreśla, że u pacjentów z przewlekłym bólem często współwystępują zaburzenia lękowe, depresyjne lub pourazowe, a czynniki psychiczne i społeczne istotnie wzmacniają lub łagodzą doznania bólowe. Hermann wskazuje na niedostateczną dostępność tzw. psychoterapii bólu. Ambulatoryjnie działa obecnie około 27 800 psychologicznych psychoterapeutów, jednak tylko część z nich ma specjalistyczne przygotowanie do pracy z chorymi na ból przewlekły, a czas oczekiwania na terapię bywa bardzo długi. Skutkiem są narastanie dolegliwości, spadek jakości życia, długotrwałe nieobecności w pracy, konieczność kosztownych hospitalizacji, a w skrajnych przypadkach utrata zatrudnienia.
Znaczenie ruchu i terapii multimodalnej
Fizjoterapeuta Patrick Przybysz ze szpitala św. Wincentego w Düsseldorfie zwraca uwagę na rosnącą rolę ruchu i aktywnej fizjoterapii w nowoczesnej terapii bólu. Podkreśla, że fizjoterapeuci coraz częściej przyjmują rolę trenerów i przewodników, którzy pomagają pacjentom wyjść z bierności i przełamać lęk przed wysiłkiem. Jak mówi, różne formy regularnej aktywności fizycznej mogą przynosić korzyści osobom z bólem przewlekłym, o ile są dopasowane do możliwości chorego i budzą jego motywację, choć w materiałach nie przywołano konkretnych badań.
Eksperci Deutsche Schmerzgesellschaft wskazują, że najlepsze wyniki leczenia daje multimodalna, interdyscyplinarna terapia, w której współpracują lekarze, psychologowie, pielęgniarki, fizjoterapeuci i inni specjaliści. Takie programy – zazwyczaj prowadzone w wyspecjalizowanych klinikach bólu – są także zalecane w niemieckich wytycznych dla pacjentów z nasilonym bólem przewlekłym i dużym obciążeniem psychospołecznym. Jednocześnie ich dostępność pozostaje ograniczona i nierównomierna regionalnie, a dostęp do psychoterapii i fizjoterapii zależy od finansowania przez kasy chorych, planowania świadczeń i lokalnej podaży usług.
2 czerwca, podczas ogólnokrajowego dnia działania, Deutsche Schmerzgesellschaft chce z jednej strony informować pacjentów i ich bliskich o możliwościach terapii, a z drugiej – mobilizować środowisko medyczne do szerszego wdrażania programów multimodalnych i rozwijania szkoleń z zakresu psychoterapii bólu. Dla systemu ochrony zdrowia dyskusja ta może oznaczać presję na lepsze finansowanie kompleksowych świadczeń i planowanie nowych struktur, a dla pacjentów – impuls, by szukać pomocy w poradniach bólu oraz u psychoterapeutów i fizjoterapeutów wyspecjalizowanych w leczeniu bólu przewlekłego.
Szacunkowa skala przewlekłego bólu i dostępu do specjalistycznej terapii w Niemczech
| Wskaźnik | Wartość szacunkowa | Uwagi |
|---|---|---|
| Liczba dorosłych z przewlekłym bólem | 14–20 mln | Na podstawie analiz towarzystw naukowych i kas chorych |
| Odsetek pacjentów z dostępem do specjalistycznej terapii | ok. 1/11 (≈ 9%) | Szacunki Deutsche Schmerzgesellschaft, brak powiązania z konkretnym badaniem |
| Liczba psychologicznych psychoterapeutów | 27 800 | Tylko część ma przygotowanie do pracy z bólem przewlekłym |
Dane z artykułu na podstawie komunikatów Deutsche Schmerzgesellschaft i analiz towarzystw naukowych oraz kas chorych.
Standardowe leczenie bólu vs multimodalna, interdyscyplinarna terapia bólu przewlekłego
Standardowe leczenie bólu (głównie farmakologiczne, nieskoordynowane
Multimodalna, interdyscyplinarna terapia bólu
Ścieżka pacjenta z przewlekłym bólem w kierunku specjalistycznej, multimodalnej terapii
Na podstawie opisu ekspertów Deutsche Schmerzgesellschaft dot. zalecanego postępowania w bólu przewlekłym.
Słownik pojęć
- Przewlekły ból
- Ból utrzymujący się dłużej niż trzy miesiące, często niezależnie od pierwotnej przyczyny, z istotnym wpływem na funkcjonowanie fizyczne, psychiczne i społeczne.
- Multimodalna terapia bólu
- Zintegrowane leczenie bólu łączące różne metody (farmakologiczne, psychoterapeutyczne, fizjoterapeutyczne, edukacyjne) w ramach jednego, skoordynowanego programu.
- Psychoterapia bólu
- Specjalistyczna forma psychoterapii ukierunkowana na pracę z pacjentami doświadczającymi przewlekłego bólu, koncentrująca się m.in. na regulacji emocji, radzeniu sobie ze stresem i modyfikacji przekonań dotyczących bólu.
- Model bio-psycho-społeczny
- Koncepcja zakładająca, że na rozwój i podtrzymywanie chorób, w tym bólu przewlekłego, wpływają równocześnie czynniki biologiczne, psychologiczne i społeczne.
- Programy interdyscyplinarne
- Formy leczenia, w których różni specjaliści (np. lekarze, psycholodzy, fizjoterapeuci, pielęgniarki) planują i prowadzą terapię wspólnie, uzgadniając cele i metody postępowania.
