Najważniejsze
- •Źle leczony ostry ból pooperacyjny może przejść w ból przewlekły i znacząco pogorszyć jakość życia pacjenta.
- •W Polsce wykonuje się rocznie ok. 1,5 mln zabiegów i operacji hospitalizacyjnych, a nawet 1 na 10 pacjentów może później trafić do specjalisty z bólem przewlekłym.
- •Ryzyko chronifikacji bólu po operacji zależy od rodzaju zabiegu i może sięgać 50–90 proc., a po amputacjach przewlekły ból występuje u nawet 90 proc. chorych.
- •Eksperci wskazują na analgezję multimodalną i metody regionalne — m.in. znieczulenie zewnątrzoponowe, blokady nerwów, lidokainę w plastrach i krioanalgezję — jako skuteczniejsze podejście.
- •Lepsza kontrola bólu pooperacyjnego to korzyść nie tylko dla pacjenta, ale też dla systemu: mniej powikłań, krótsza hospitalizacja i szybszy powrót do aktywności zawodowej.
Eksperci ostrzegli 2 lipca w Sejmie, że źle leczony ostry ból pooperacyjny może przejść w ból przewlekły i obciążać pacjentów oraz system ochrony zdrowia.
Jak źle leczony ból pooperacyjny staje się problemem przewlekłym
Na podstawie debaty Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu oraz źródeł uzupełniających cytowanych w artykule.
Eksperci podczas debaty Parlamentarnego Zespołu ds. Medycyny Bólu, która odbyła się 2 lipca 2026 roku w Polsce, ostrzegli, że nieprawidłowo leczony ostry ból pooperacyjny może przekształcić się w ból przewlekły. Podkreślali, że taki scenariusz oznacza nie tylko większe cierpienie pacjentów, ale też wyższe koszty dla systemu ochrony zdrowia i dłuższy powrót do sprawności.
Przewodnicząca zespołu, posłanka Elżbieta Anna Polak, przypomniała, że w Polsce rocznie wykonuje się około 1,5 mln zabiegów i operacji w trybie hospitalizacji. Jak wskazała, z powodu nieprawidłowo leczonego bólu ostrego 1 na 10 pacjentów trafia później do specjalisty z bólem przewlekłym. Prof. Dariusz Kosson ocenił, że ryzyko przejścia źle leczonego bólu pooperacyjnego w ból przewlekły może wynosić od 50 do 90 proc., zależnie od rodzaju operacji.
Dr Magdalena Kocot-Kępska zwróciła uwagę, że ból po operacji wpływa na sen, funkcjonowanie psychiczne i fizyczne oraz może prowadzić do ponownej hospitalizacji. W przypadku amputacji kończyn przewlekły ból pojawia się u aż 90 proc. pacjentów. Jak mówiła, mogą to być bóle kikuta albo bóle fantomowe. Dodała też, że nieprawidłowo leczony ból pooperacyjny zwiększa ryzyko przepisywania opioidów, które niosą ze sobą działania niepożądane.
Prof. Kosson zaznaczył, że powikłania nieprawidłowego leczenia bólu są szczególnie widoczne w układzie krążenia. Według niego rośnie wtedy ryzyko niewydolności krążenia, pogarsza się gojenie ran i wydłuża czas rekonwalescencji. Wskazał też, że najsilniejszy ból pooperacyjny obserwuje się po torakotomii, czyli operacji klatki piersiowej, ze względu na złożone unerwienie tego obszaru.
Eksperci podkreślali, że skuteczniejsze leczenie bólu wymaga analgezji multimodalnej, czyli łączenia leków z metodami niefarmakologicznymi. Wymieniali m.in. znieczulenie zewnątrzoponowe, blokady nerwów obwodowych, lidokainę w plastrach i krioanalgezję. PTBB stara się o zwiększenie dostępu do kriolezji i termolezji, które mają szybki początek działania i mogą ograniczać działania niepożądane leków.
Debata wpisuje się w szerszą dyskusję o jakości opieki okołooperacyjnej w Polsce. W praktyce oznacza to większą presję na szersze stosowanie metod przeciwbólowych, które nie kończą się na samej farmakoterapii. Dla systemu ochrony zdrowia stawką jest krótsza hospitalizacja, mniej powikłań i szybszy powrót pacjentów do aktywności zawodowej.
Najważniejsze dane liczbowe z debaty o bólu pooperacyjnym
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Zabiegi i operacje hospitalizacyjne w Polsce rocznie | ok. 1,5 mln | Skala problemu bólu pooperacyjnego w systemie ochrony zdrowia |
| Pacjenci, którzy później trafiają do specjalisty z bólem przewlekłym | 1 na 10 | Odsetek osób z ryzykiem chronifikacji bólu po nieprawidłowym leczeniu |
| Ryzyko przejścia źle leczonego bólu pooperacyjnego w ból przewlekły | 50–90 proc. | Zakres zależny od rodzaju operacji |
| Pacjenci po amputacji kończyn z przewlekłym bólem | 90 proc. | Szczególnie wysokie ryzyko bólu kikuta i bólu fantomowego |
| Najsilniejszy ból pooperacyjny | torakotomia | Operacja klatki piersiowej jest jednym z najbardziej bolesnych zabiegów |
Na podstawie wypowiedzi ekspertów cytowanych w artykule oraz źródeł uzupełniających (Nauka w Polsce, rynekzdrowia.pl).
Leczenie okołoooperacyjne czerniaka
Metody leczenia bólu pooperacyjnego wskazane przez ekspertów
Analgezja multimodalna
Znieczulenie zewnątrzoponowe
Blokady nerwów obwodowych
Krioanalgezja / kriolezja
Słownik pojęć
- Analgezja multimodalna
- Podejście do leczenia bólu, które łączy różne leki i metody niefarmakologiczne, aby zwiększyć skuteczność i ograniczyć działania niepożądane.
- Krioanalgezja (kriolezja)
- Metoda czasowego zamrażania wybranych nerwów w celu zmniejszenia przewodzenia bólu.
- Chronifikacja bólu
- Przejście bólu ostrego w ból przewlekły, utrzymujący się dłużej niż wynika to z gojenia po operacji.
- Ból fantomowy
- Ból odczuwany w amputowanej kończynie lub jej części, mimo że nie istnieje już fizycznie.
- Analgezja regionalna
- Znieczulenie i leczenie bólu obejmujące określony obszar ciała, np. poprzez blokady nerwów lub znieczulenie zewnątrzoponowe.
- Torakotomia
- Operacja polegająca na otwarciu klatki piersiowej.
