Najważniejsze
- •Melatonina może zmniejszać przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy i potencjalnie ograniczać potrzebę stosowania silniejszych leków przeciwbólowych, w tym opioidów.
- •W analizie 23 randomizowanych badań kontrolowanych z udziałem 2028 dorosłych średnia redukcja bólu wyniosła około 9 punktów w skali 0–100, a w najlepszych badaniach blisko 10 punktów.
- •Melatonina poprawiała także jakość snu, co ma znaczenie, bo ból przewlekły i bezsenność często się nasilają nawzajem.
- •Najczęściej stosowano dawki 3–10 mg dziennie; badacze nie znaleźli jednak wyraźnej zależności między większą dawką a lepszym efektem.
- •Preparat był zwykle dobrze tolerowany, a działania niepożądane były łagodne i podobne do placebo; autorzy widzą w nim raczej dodatek do terapii niż pełny zamiennik innych leków.
Badacze z Uniwersytetu w Sydney wykazali, że melatonina może łagodzić przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy niemal tak skutecznie jak część popularnych leków przeciwbólowych.
Badacze z Uniwersytetu w Sydney poinformowali 30 czerwca 2026 roku, że melatonina może łagodzić przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy i zmniejszać potrzebę sięgania po silniejsze leki przeciwbólowe, w tym opioidy. Analiza obejmowała 23 randomizowane badania kontrolowane z udziałem 2028 dorosłych z różnych krajów, w tym ze Stanów Zjednoczonych, Rosji, Brazylii, Egiptu i Chin.
Zespół kierowany przez Kangchao Wu ocenił dane pacjentów z różnymi dolegliwościami, między innymi z bólem krzyża, osteoartrozą, fibromialgią oraz po operacjach. Średnio melatonina obniżała natężenie bólu o około 9 punktów w skali od 0 do 100. W najlepiej zaprojektowanych próbach efekt sięgał blisko 10 punktów, czyli poziomu zbliżonego do wyników uzyskiwanych przez część powszechnie stosowanych leków przeciwbólowych.
Autorzy badania wskazali też na poprawę snu. To ważne, ponieważ przewlekły ból i zaburzenia snu często współwystępują i wzajemnie się nasilają. Wu zaznaczył, że melatonina może działać na oba te problemy jednocześnie, co zwiększa jej przydatność u osób z długotrwałym bólem.
W badaniach stosowano różne dawki i różne schematy podawania. W przypadku przewlekłego bólu mięśniowo-szkieletowego najczęściej używano 3 mg dziennie, a zakres wynosił zwykle od 3 do 10 mg. Po zabiegach operacyjnych dawki były podobne, choć częściej mieściły się w przedziale 5–6 mg. Naukowcy nie znaleźli jednak wyraźnej zależności między większą dawką a lepszym efektem, dlatego nie wskazali jednej optymalnej dawki preparatu.
Melatonina jest znana głównie jako środek stosowany przy bezsenności. W badaniu zwrócono uwagę, że jest tania, łatwo dostępna i dobrze tolerowana. Najczęściej zgłaszane działania niepożądane obejmowały nudności, zawroty głowy i bóle głowy, a ich częstość była zbliżona do placebo. Nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych ani dowodów na uzależnienie.
Przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy dotyka nawet 47 proc. populacji na świecie i pozostaje jednym z najczęstszych powodów leczenia przeciwbólowego. Jednocześnie opioidy i inne silne leki budzą coraz większe obawy ze względu na ryzyko działań ubocznych i uzależnienia. Dlatego każda metoda, która może zmniejszyć zależność od tych preparatów, przyciąga uwagę badaczy.
Naukowcy podkreślają, że melatonina nie ma zastąpić wszystkich leków przeciwbólowych. Ich zdaniem może raczej wejść do leczenia jako dodatkowa opcja, zwłaszcza u pacjentów, którzy poza bólem mają także problemy ze snem. Autorzy zapowiadają potrzebę kolejnych dużych badań, ale już teraz wskazują, że lek może znaleźć miejsce w szerszych planach terapii bólu.
Najważniejsze dane z badania nad melatoniną i przewlekłym bólem
| Parametr | Wynik |
|---|---|
| Liczba badań | 23 randomizowane badania kontrolowane |
| Liczba uczestników | 2028 dorosłych |
| Zakres krajów | USA, Rosja, Brazylia, Egipt, Chiny |
| Średnia redukcja bólu | około 9 punktów w skali 0–100 |
| Efekt w najlepiej zaprojektowanych próbach | blisko 10 punktów |
| Najczęstsza dawka przy bólu przewlekłym | 3 mg/dobę |
| Typowy zakres dawek przy bólu mięśniowo-szkieletowym | 3–10 mg/dobę |
| Typowy zakres dawek po operacjach | 1–10 mg/dobę |
| Najczęstsze działania niepożądane | nudności, zawroty głowy, bóle głowy |
Opracowanie własne na podstawie artykułu i danych z badań Uniwersytetu w Sydney.
Jak melatonina może pomagać w przewlekłym bólu
Opracowanie na podstawie badania Uniwersytetu w Sydney opisanego w artykule.
Słownik pojęć
- Przewlekły ból mięśniowo-szkieletowy
- Ból utrzymujący się dłużej niż zwykle, dotyczący mięśni, stawów, kości lub struktur je otaczających.
- Randomizowane badanie kontrolowane
- Rodzaj badania, w którym uczestników losowo przydziela się do grup, np. otrzymującej lek i placebo.
- Placebo
- Substancja lub procedura bez aktywnego działania leczniczego, używana jako punkt odniesienia w badaniach.
- Skala 0–100
- Sposób oceny natężenia bólu, gdzie 0 oznacza brak bólu, a 100 najsilniejszy wyobrażalny ból.
- Opioidy
- Silne leki przeciwbólowe działające na ośrodkowy układ nerwowy; mogą wiązać się z ryzykiem uzależnienia.
- Farmakoterapia wspomagająca
- Dodanie kolejnego leku lub preparatu do istniejącego leczenia w celu poprawy efektu terapeutycznego.
