Metaanaliza: stymulacja punktów akupunkturowych łagodzi zmęczenie u pacjentów onkologicznych

Międzynarodowy zespół naukowców ze Sri Lanki i Tajwanu wykazał, że stymulacja punktów akupunkturowych zmniejsza zmęczenie u pacjentów onkologicznych. Wyniki tej metaanalizy opublikowano w czasopiśmie naukowym Journal of Clinical Nursing. Główny autor opracowania, Kun-Der R.J.P. Ranasinghe z University of Peradeniya na Sri Lance, wspólnie z badaczami z National Taipei University of Nursing and Health Sciences, przeanalizował dane 2370 pacjentów biorących udział w 28 randomizowanych, kontrolowanych badaniach klinicznych. Autorzy pracy wyszukali odpowiednie doniesienia w globalnych bazach medycznych, takich jak MEDLINE, Cochrane oraz Embase.

W analizie porównano pięć metod niefarmakologicznych: akupunkturę, akupresurę, akupresurę z użyciem olejków, moksoterapię oraz przezskórną elektryczną stymulację punktów akupunkturowych (TEAS) z wynikami grup kontrolnych. Wskaźnik prawdopodobieństwa najwyższej skuteczności (SUCRA) wykazał, że trzy spośród tych technik osiągają bardzo zbliżone wyniki. Akupresura z użyciem olejków uzyskała wynik 73,6%, delikatna akupresura – 73,4%, natomiast tradycyjna akupunktura – 72,7%. Różnice te są statystycznie nieistotne, co wskazuje na porównywalną skuteczność kliniczną wspomnianych metod.

Które metody stymulacji są najskuteczniejsze?

Zmęczenie nowotworowe to przewlekły stan dotykający od 50 do 90% pacjentów w trakcie leczenia onkologicznego oraz po jego zakończeniu. Międzynarodowe towarzystwa naukowe, w tym Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO) oraz Towarzystwo Onkologii Integracyjnej (SIO), zalecają akupunkturę jako metodę wspomagającą po zakończeniu terapii przeciwnowotworowej. Niefarmakologicznym standardem postępowania pozostają jednak aktywność fizyczna oraz terapia poznawczo-behawioralna. Najwyższą skuteczność stymulacji zaobserwowano u pacjentów z rakiem piersi oraz rakiem płuca, co odzwierciedla ich liczny udział w przeanalizowanych badaniach.

Autorzy metaanalizy zwracają uwagę na pewne ograniczenia metodologiczne uwzględnionych doniesień. Wskazują m.in. na wysokie ryzyko błędu systematycznego, które wynika z braku możliwości pełnego zaślepienia pacjentów i terapeutów w badaniach fizykalnych. Dodatkowo stosowanie olejków eterycznych podczas akupresury wprowadza element aromaterapii. Uniemożliwia to jednoznaczne oddzielenie efektów zapachu od samego ucisku punktów akupunkturowych. W publikacji nie uwzględniono również opinii onkologów praktykujących wyłącznie medycynę konwencjonalną. Warto też pamiętać, że badania nad medycyną komplementarną w Azji Wschodniej są nierzadko dotowane przez rządy, co niesie ze sobą ryzyko selektywnego publikowania wyników.

Bezpieczeństwo pacjentów i przeciwwskazania

Wdrożenie metod stymulacji punktów akupunkturowych w opiece onkologicznej wymaga każdorazowo konsultacji z lekarzem prowadzącym, ponieważ zabiegi te wiążą się z ryzykiem powikłań. Przykładowo, akupunktura igłowa może powodować krwawienia oraz infekcje. Wyklucza to jej stosowanie u chorych zmagających się z neutropenią i małopłytkowością po chemioterapii. Z kolei akupresura jest przeciwwskazana w miejscach uszkodzenia skóry po radioterapii oraz w obszarach, w których występują przerzuty nowotworowe do kości.