Otyłość może przyspieszać starzenie mózgu. W jaki sposób?

Profesor Timothy Jarome z Virginia Tech bada, czy otyłość przyspiesza starzenie się mózgu i prowadzi do wcześniejszego spadku pamięci. Wyniki tych prac zaprezentowano 15 czerwca 2026 roku w kontekście rosnącej liczby osób z otyłością i problemami poznawczymi w Stanach Zjednoczonych.

Zespół Jarome'a analizuje związek między otyłością a demencją, korzystając z modeli szczurów oraz edycji genów CRISPR. Badacze skupiają się na K63 poliubikwitynacji, czyli procesie regulującym funkcjonowanie białek w mózgu i wpływającym na plastyczność synaptyczną potrzebną do uczenia się i zapamiętywania. Wcześniejsze prace tej grupy pokazały, że u młodszych zwierząt poziom K63 spada podczas nauki, a u starszych utrzymuje się nienaturalnie wysoko.

Według danych przytoczonych w materiale niemal 40 proc. dorosłych w USA ma otyłość, a około jedna trzecia osób po 70. roku życia doświadcza jakiejś formy utraty pamięci związanej z wiekiem. Jarome otrzymał na te badania grant w wysokości 410 tys. dolarów od Narodowego Instytutu Starzenia się. Naukowcy sprawdzają, czy obniżenie poziomu K63 może poprawić pamięć także wtedy, gdy zmiany w mózgu wiążą się z dietą wysokotłuszczową.

W dotychczasowych eksperymentach młode szczury karmione wysokotłuszczową dietą wykazywały podwyższony poziom K63, podobny do tego obserwowanego u starszych zwierząt, oraz gorsze wyniki testów pamięci. To sugeruje, że otyłość może uruchamiać w mózgu wzorzec zmian zbliżony do naturalnego starzenia. Badacze chcą teraz śledzić zwierzęta od młodości do starości i porównać, jak dieta wpływa na pamięć oraz na białka związane z tym procesem.

Otyłość od lat pozostaje jednym z czynników ryzyka demencji i choroby Alzheimera, ale nie było jasne, w jaki sposób wpływa na mózg na poziomie komórkowym. Wydłużanie się życia i starzenie się społeczeństwa w USA sprawiają, że takie badania nabierają znaczenia dla neurologii i medycyny starzenia.

Jeśli potwierdzi się, że otyłość i wiek oddziałują na mózg przez ten sam szlak molekularny, może to otworzyć drogę do nowych terapii opóźniających spadek pamięci. Na tym etapie badania dotyczą jednak modeli zwierzęcych i nie pokazują jeszcze skuteczności u ludzi.