Najważniejsze
- •Otyłość może przyspieszać biologiczne starzenie, bo uruchamia procesy podobne do tych obserwowanych w naturalnym starzeniu organizmu.
- •Najważniejszym mechanizmem łączącym otyłość ze starzeniem jest przewlekły stan zapalny, który może obejmować nie tylko tkankę tłuszczową, ale też inne narządy.
- •U osób z otyłością częściej obserwuje się uszkodzenia DNA oraz skracanie telomerów, co sugeruje szybsze zużywanie się komórek.
- •Dostępne leki przeciwotyłościowe, takie jak liraglutyd i orlistat, mogą potencjalnie wpływać na procesy starzenia, ale dowody pochodzą głównie z badań przedklinicznych.
- •Leczenie otyłości może mieć znaczenie nie tylko dla kontroli masy ciała i chorób przewlekłych, ale także dla spowolnienia starzenia biologicznego — potrzebne są jednak dalsze badania u ludzi.
Przegląd opublikowany przez naukowców z West China Hospital wskazuje, że otyłość może przyspieszać biologiczne starzenie organizmu.
Naukowcy z Hospitalu West China przy Uniwersytecie Syczuan opublikowali w czasopiśmie „Genes and Diseases” przegląd badań, z którego wynika, że otyłość może przyspieszać biologiczne starzenie organizmu. Autorzy wskazali, że nadmiar tkanki tłuszczowej wiąże się z wieloma tymi samymi procesami, które zachodzą podczas naturalnego starzenia, w tym z przewlekłym stanem zapalnym, uszkodzeniem DNA i skracaniem telomerów.
W pracy przywołano dane pokazujące skalę problemu. Według cytowanych przez autorów analiz około jedna czwarta dorosłych Kanadyjczyków ma nadwagę lub otyłość. Przegląd przypomina też, że w 2016 roku na świecie około 1,9 miliarda dorosłych miało nadwagę, a 650 milionów spełniało kryteria otyłości. Zespół z Chin opisał te zjawiska jako istotne nie tylko dla ryzyka chorób przewlekłych, lecz także dla tempa starzenia się tkanek.
Otyłość a mechanizmy starzenia
Jednym z głównych mechanizmów łączących otyłość ze starzeniem jest stan zapalny. U otyłych myszy badacze zaobserwowali 20-krotny wzrost liczby komórek odpornościowych wspierających proces zapalny w tkance tłuszczowej. Taki stan nie ogranicza się wyłącznie do tej tkanki. Z cytowanych badań wynika, że może obejmować także wątrobę, mózg, nerki i inne narządy.
Przegląd zwraca również uwagę na zmiany na poziomie komórkowym. U pacjentów z otyłością uszkodzenia DNA w białych krwinkach były średnio dwa razy większe niż u osób o prawidłowej masie ciała. Autorzy przytoczyli także dane, według których długość telomerów u młodych osób z otyłością była podobna do długości telomerów u osób starszych. Sugeruje to, że nadmiar masy ciała może wiązać się z wcześniejszym zużywaniem się komórek.
Potencjalne terapie i ograniczenia badań
W pracy pojawiają się także preparaty takie jak liraglutyd i orlistat. Autorzy piszą, że mogą one wpływać na procesy związane ze starzeniem, ale podkreślają, że dowody pochodzą głównie z badań laboratoryjnych i na zwierzętach. Brakuje dużych badań klinicznych, które potwierdziłyby taki efekt u ludzi starszych.
Otyłość jest dziś uznawana za jeden z największych problemów zdrowia publicznego. Przegląd z West China Hospital wpisuje się w rosnącą liczbę badań, które traktują ją nie tylko jako czynnik ryzyka cukrzycy czy chorób serca, lecz także jako stan powiązany z tempem biologicznego starzenia. W praktyce oznacza to, że leczenie otyłości może mieć szersze znaczenie niż sama kontrola masy ciała, ale potrzebne są dalsze badania na ludziach, by ocenić realny wpływ terapii na proces starzenia.
Dane liczbowe przytoczone w przeglądzie o otyłości i starzeniu biologicznym
| Wskaźnik / populacja | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Dorośli Kanadyjczycy z nadwagą lub otyłością | około 25% | Skala problemu według cytowanych analiz |
| Dorośli na świecie z nadwagą (2016) | 1,9 miliarda | Globalna skala nadwagi |
| Dorośli na świecie z otyłością (2016) | 650 milionów | Globalna skala otyłości |
| Wzrost komórek odpornościowych wspierających zapalenie u otyłych myszy | 20-krotny | Zmiana w tkance tłuszczowej |
| Uszkodzenia DNA w białych krwinkach u osób z otyłością | około 2 razy większe | Porównanie z osobami o prawidłowej masie ciała |
Na podstawie treści artykułu i cytowanych w nim badań.
prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski
Jak otyłość może przyspieszać biologiczne starzenie
Na podstawie przeglądu badań opisanego w artykule.
Słownik pojęć
- Biologiczne starzenie
- Proces stopniowego pogarszania się funkcji komórek i tkanek, niezależny od wieku metrykalnego.
- Telomery
- Końcowe fragmenty chromosomów, które skracają się wraz z podziałami komórek; ich długość bywa markerem starzenia.
- Uszkodzenie DNA
- Zmiany w materiale genetycznym komórek, które mogą zaburzać ich funkcjonowanie i zwiększać ryzyko chorób.
- Stan zapalny przewlekły
- Długotrwała, niskiego stopnia aktywacja układu odpornościowego, powiązana z wieloma chorobami przewlekłymi.
- Tkanka tłuszczowa
- Tkanka magazynująca energię; w nadmiarze może też wydzielać substancje nasilające stan zapalny.
- Liraglutyd
- Lek przeciwotyłościowy i przeciwcukrzycowy z grupy agonistów GLP-1.
- Orlistat
- Lek zmniejszający wchłanianie tłuszczu z przewodu pokarmowego, stosowany w leczeniu otyłości.
