Najważniejsze
- •Dieta wysokotłuszczowa zmieniała dostępność wybranych regionów chromatyny w jelitowych komórkach macierzystych myszy, nie zmieniając sekwencji DNA.
- •Część zmian utrzymywała się przez co najmniej cztery tygodnie po powrocie do standardowego żywienia.
- •Ponowna ekspozycja na dietę wysokotłuszczową wiązała się u predysponowanych myszy z większym nasileniem zmian przednowotworowych.
- •Badanie nie dowodzi, że opisany mechanizm zwiększa ryzyko raka u ludzi ani że odpowiadała za niego wyłącznie zawartość tłuszczu.
- •Niewielkie grupy zwierząt i krótki okres obserwacji ograniczają możliwość uogólniania wyników.
Badacze z Arizona State University opisali u myszy zmiany w dostępności wybranych regionów chromatyny w jelitowych komórkach macierzystych po stosowaniu diety wysokotłuszczowej. Wyniki opublikowano 12 listopada 2026 r. w czasopiśmie „Stem Cell Reports”. Badanie nie dowodzi, że taki mechanizm zwiększa ryzyko raka u ludzi.
Zespół pod kierunkiem Miyeko D. Mana podawał myszom dietę wysokotłuszczową przez około 24 tygodnie. Po powrocie do standardowego żywienia część zmian w chromatynie utrzymywała się jeszcze przez cztery tygodnie. Wyniki obejmowały około 18 proc. zaobserwowanych zmian w dostępności chromatyny, a nie zmian w sekwencji DNA.
Po ponownym wprowadzeniu diety wysokotłuszczowej jelitowe komórki macierzyste reagowały silniej lub szybciej. W części eksperymentów badacze wykorzystali myszy z utratą genu Apc albo inną predyspozycją do zmian jelitowych. U tych zwierząt ponowna ekspozycja na dietę wiązała się z większym nasileniem zmian przednowotworowych. Nie oznacza to jednak, że dieta spowodowała raka ani że taki efekt występuje u ludzi.
Poszczególne doświadczenia obejmowały od 3 do 12 myszy w każdej grupie. Grupy liczyły między innymi 4, 6–8, 7, 9 lub 12 zwierząt. Niewielka liczebność grup ogranicza możliwość uogólniania wyników. Badanie nie ustaliło także, jak długo zmiany utrzymywały się po upływie czterech tygodni ani czy przyczyniały się do nasilenia zmian przednowotworowych.
Chromatyna określa sposób upakowania DNA w komórce. Jej rozluźnienie lub zagęszczenie może ułatwiać albo utrudniać dostęp do określonych fragmentów DNA, ale nie zmienia jego sekwencji. Wcześniejsze badania łączyły otyłość i niektóre niekorzystne wzorce żywienia z wyższym ryzykiem raka jelita grubego. Obecna praca pokazuje możliwy mechanizm w modelu mysim, ale nie mierzy ryzyka zachorowania u ludzi.
Nie wiadomo, czy obserwowany efekt wynikał z samej zawartości tłuszczu. Dieta mogła różnić się także kalorycznością i zawartością innych składników, a znaczenie mogły mieć przyrost masy ciała, stan zapalny lub zmiany metaboliczne. Wyniki wymagają dalszych badań, w tym sprawdzenia, czy podobne zmiany występują u ludzi i jak długo się utrzymują.
Najczęstsze pytania
Czy badanie wykazało, że dieta wysokotłuszczowa powoduje raka u ludzi?▼
Jak długo utrzymywały się zmiany po zakończeniu diety wysokotłuszczowej?▼
Czy zmiany dotyczyły sekwencji DNA?▼
Co stało się po ponownym wprowadzeniu diety wysokotłuszczowej?▼
Czy wiadomo, że przyczyną zmian był sam tłuszcz?▼
Słownik pojęć
- Chromatyna
- Kompleks DNA i białek w komórce, którego upakowanie wpływa na dostęp komórki do określonych fragmentów DNA.
- Dostępność chromatyny
- Stopień, w jakim określony region chromatyny jest rozluźniony i możliwy do odczytania przez komórkę.
- Jelitowe komórki macierzyste
- Komórki odpowiedzialne za odtwarzanie i utrzymanie nabłonka wyściełającego jelito.
- Zmiany przednowotworowe
- Nieprawidłowości komórkowe lub tkankowe, które mogą poprzedzać rozwój nowotworu, ale nie są równoznaczne z rakiem.
- Gen Apc
- Gen, którego utrata u myszy zwiększa predyspozycję do powstawania zmian w jelicie i jest wykorzystywana w modelach badań nad nowotworami.
Najważniejsze elementy badania na myszach
| Element | Ustalenie | Ograniczenie |
|---|---|---|
| Model badawczy | Myszy otrzymujące dietę wysokotłuszczową przez około 24 tygodnie | Wyników nie można bezpośrednio przenosić na ludzi |
| Badany proces | Zmiany w dostępności wybranych regionów chromatyny | Nie stwierdzono zmian w sekwencji DNA |
| Okres po zmianie diety | Część zmian utrzymywała się po 4 tygodniach standardowego żywienia | Nie ustalono, jak długo utrzymywały się później |
| Ponowna ekspozycja | Silniejsza lub szybsza reakcja jelitowych komórek macierzystych | Nie potwierdza to zwiększenia ryzyka raka u ludzi |
| Liczebność grup | Od 3 do 12 myszy w grupie | Małe grupy ograniczają możliwość uogólniania wyników |
Pierwsza i ponowna ekspozycja na dietę wysokotłuszczową
Pierwsza ekspozycja
Ponowna ekspozycja po przerwie
Co pokazuje badanie krok po kroku
Na podstawie artykułu i przytoczonych materiałów źródłowych; badanie dotyczyło myszy, a nie ludzi.


