Badanie: tłusta dieta trwale zmienia komórki macierzyste jelit

Najważniejsze

  • •Dieta wysokotłuszczowa zmieniała dostępność wybranych regionów chromatyny w jelitowych komórkach macierzystych myszy, nie zmieniając sekwencji DNA.
  • •Część zmian utrzymywała się przez co najmniej cztery tygodnie po powrocie do standardowego żywienia.
  • •Ponowna ekspozycja na dietę wysokotłuszczową wiązała się u predysponowanych myszy z większym nasileniem zmian przednowotworowych.
  • •Badanie nie dowodzi, że opisany mechanizm zwiększa ryzyko raka u ludzi ani że odpowiadała za niego wyłącznie zawartość tłuszczu.
  • •Niewielkie grupy zwierząt i krótki okres obserwacji ograniczają możliwość uogólniania wyników.
·
4 min

Badacze z Arizona State University opisali u myszy zmiany w dostępności wybranych regionów chromatyny w jelitowych komórkach macierzystych po stosowaniu diety wysokotłuszczowej. Wyniki opublikowano 12 listopada 2026 r. w czasopiśmie „Stem Cell Reports”. Badanie nie dowodzi, że taki mechanizm zwiększa ryzyko raka u ludzi.

Zespół pod kierunkiem Miyeko D. Mana podawał myszom dietę wysokotłuszczową przez około 24 tygodnie. Po powrocie do standardowego żywienia część zmian w chromatynie utrzymywała się jeszcze przez cztery tygodnie. Wyniki obejmowały około 18 proc. zaobserwowanych zmian w dostępności chromatyny, a nie zmian w sekwencji DNA.

Po ponownym wprowadzeniu diety wysokotłuszczowej jelitowe komórki macierzyste reagowały silniej lub szybciej. W części eksperymentów badacze wykorzystali myszy z utratą genu Apc albo inną predyspozycją do zmian jelitowych. U tych zwierząt ponowna ekspozycja na dietę wiązała się z większym nasileniem zmian przednowotworowych. Nie oznacza to jednak, że dieta spowodowała raka ani że taki efekt występuje u ludzi.

Poszczególne doświadczenia obejmowały od 3 do 12 myszy w każdej grupie. Grupy liczyły między innymi 4, 6–8, 7, 9 lub 12 zwierząt. Niewielka liczebność grup ogranicza możliwość uogólniania wyników. Badanie nie ustaliło także, jak długo zmiany utrzymywały się po upływie czterech tygodni ani czy przyczyniały się do nasilenia zmian przednowotworowych.

Chromatyna określa sposób upakowania DNA w komórce. Jej rozluźnienie lub zagęszczenie może ułatwiać albo utrudniać dostęp do określonych fragmentów DNA, ale nie zmienia jego sekwencji. Wcześniejsze badania łączyły otyłość i niektóre niekorzystne wzorce żywienia z wyższym ryzykiem raka jelita grubego. Obecna praca pokazuje możliwy mechanizm w modelu mysim, ale nie mierzy ryzyka zachorowania u ludzi.

Nie wiadomo, czy obserwowany efekt wynikał z samej zawartości tłuszczu. Dieta mogła różnić się także kalorycznością i zawartością innych składników, a znaczenie mogły mieć przyrost masy ciała, stan zapalny lub zmiany metaboliczne. Wyniki wymagają dalszych badań, w tym sprawdzenia, czy podobne zmiany występują u ludzi i jak długo się utrzymują.

Najczęstsze pytania

Czy badanie wykazało, że dieta wysokotłuszczowa powoduje raka u ludzi?▼
Nie. Badanie przeprowadzono na myszach i nie mierzyło ryzyka zachorowania na raka u ludzi.
Jak długo utrzymywały się zmiany po zakończeniu diety wysokotłuszczowej?▼
Część zmian była obecna jeszcze po czterech tygodniach standardowego żywienia, ale badanie nie ustaliło, jak długo utrzymywały się później.
Czy zmiany dotyczyły sekwencji DNA?▼
Nie. Dotyczyły dostępności regionów chromatyny, czyli sposobu upakowania DNA, a nie jego sekwencji.
Co stało się po ponownym wprowadzeniu diety wysokotłuszczowej?▼
Jelitowe komórki macierzyste reagowały silniej lub szybciej, a u myszy z predyspozycją do zmian jelitowych obserwowano większe zmiany przednowotworowe.
Czy wiadomo, że przyczyną zmian był sam tłuszcz?▼
Nie. Dieta mogła różnić się również kalorycznością i zawartością innych składników, a znaczenie mogły mieć także przyrost masy ciała, stan zapalny lub zmiany metaboliczne.

Słownik pojęć

Chromatyna
Kompleks DNA i białek w komórce, którego upakowanie wpływa na dostęp komórki do określonych fragmentów DNA.
Dostępność chromatyny
Stopień, w jakim określony region chromatyny jest rozluźniony i możliwy do odczytania przez komórkę.
Jelitowe komórki macierzyste
Komórki odpowiedzialne za odtwarzanie i utrzymanie nabłonka wyściełającego jelito.
Zmiany przednowotworowe
Nieprawidłowości komórkowe lub tkankowe, które mogą poprzedzać rozwój nowotworu, ale nie są równoznaczne z rakiem.
Gen Apc
Gen, którego utrata u myszy zwiększa predyspozycję do powstawania zmian w jelicie i jest wykorzystywana w modelach badań nad nowotworami.

Najważniejsze elementy badania na myszach

ElementUstalenieOgraniczenie
Model badawczyMyszy otrzymujące dietę wysokotłuszczową przez około 24 tygodnieWyników nie można bezpośrednio przenosić na ludzi
Badany procesZmiany w dostępności wybranych regionów chromatynyNie stwierdzono zmian w sekwencji DNA
Okres po zmianie dietyCzęść zmian utrzymywała się po 4 tygodniach standardowego żywieniaNie ustalono, jak długo utrzymywały się później
Ponowna ekspozycjaSilniejsza lub szybsza reakcja jelitowych komórek macierzystychNie potwierdza to zwiększenia ryzyka raka u ludzi
Liczebność grupOd 3 do 12 myszy w grupieMałe grupy ograniczają możliwość uogólniania wyników

Pierwsza i ponowna ekspozycja na dietę wysokotłuszczową

Pierwsza ekspozycja
+Pozwala ocenić bezpośrednią reakcję komórek na dietę
+Umożliwia porównanie z dietą standardową
−Nie wyjaśnia, czy zmiany utrzymają się po zakończeniu diety
−Nie pozwala ocenić wpływu wcześniejszej ekspozycji
modelMyszy
czas_dietyokoło 24 tygodni
Ponowna ekspozycja po przerwie
+Pozwala ocenić reakcję komórek z utrzymującymi się zmianami chromatyny
+U myszy predysponowanych ujawniła silniejsze nasilenie zmian przednowotworowych
−Dotyczyła szczególnie modeli z predyspozycją do zmian jelitowych
−Nie dowodzi takiego samego efektu u ludzi
wyniksilniejsza lub szybsza reakcja
przerwa4 tygodnie standardowego żywienia

Co pokazuje badanie krok po kroku

Dieta wysokotłuszczowa
Myszy otrzymywały dietę wysokotłuszczową i obserwowano zmiany w jelitowych komórkach macierzystych.
Zmiany chromatyny
Część zmian w dostępności chromatyny utrzymywała się po powrocie do standardowego żywienia.
Ponowna dieta
Po ponownej ekspozycji komórki reagowały silniej lub szybciej niż przy pierwszej ekspozycji.
Ważne zastrzeżenie
Wyniki nie dowodzą zwiększonego ryzyka raka u ludzi i wymagają potwierdzenia w dalszych badaniach.

Na podstawie artykułu i przytoczonych materiałów źródłowych; badanie dotyczyło myszy, a nie ludzi.

Pierwsi napisali na ten temat

Komentarze (0)

0/2000

Powiązane artykuły

Zła dieta w młodości trwale niszczy pamięć. Wyniki badań na szczurach budzą niepokój

Badanie opublikowane w lipcu 2026 roku w czasopiśmie „Nature Communications” opisuje mechanizm komunikacji w osi jelito-mózg. Autorzy dowiedli, że wykrywanie kalorii w układzie pokarmowym stymuluje uwalnianie acetylocholiny w hipokampie za pośrednictwem nerwu błędnego. Dieta bogata w tłuszcze i cukry, stosowana w okresie dorastania, trwale upośledza tę ścieżkę neuronową.

29 lipca 2026

Jak odziedziczone geny kształtują mutacje nowotworowe? Analiza badania z Nature

Analiza opublikowana w czasopiśmie „Nature” opisuje ewolucję 572 guzów wątroby u gryzoni poddanych działaniu substancji rakotwórczej. Wyniki wskazują, że różnice w genomie linii zarodkowej determinują przebieg mutacji somatycznych. Badacze sugerują, że te uwarunkowania genetyczne mogą wpływać na skuteczność terapii onkologicznych u pacjentów.

5 sierpnia 2026

Jak spadek poziomu GATA6 przyczynia się do przerzutów raka jelita grubego?

Badanie opublikowane 22 czerwca 2026 roku w Cell Stem Cell wskazuje, że spadek poziomu GATA6 zmienia tożsamość komórek nowotworowych i zwiększa ich zdolność do szerzenia się. Autorzy sugerują, że w przerzutach większą rolę niż mutacje DNA mogą odgrywać zmiany epigenetyczne.

8 lipca 2026

Komórki CP-A mogą wyjaśniać przyczyny otyłości brzusznej u osób starszych

Badanie opublikowane 3 lipca 2026 roku w „Science” wskazuje na komórki CP-A, które u starszych organizmów łatwiej przekształcają się w komórki tłuszczowe. Odkrycie może pomóc w opracowaniu metod ograniczania otyłości brzusznej związanej ze starzeniem się.

4 lipca 2026

Naukowcy odkryli komórki, które z wiekiem nasilają otyłość brzuszną

Badanie opublikowane 3 lipca 2026 roku wskazuje, że za wzrost otyłości brzusznej może odpowiadać nie tylko styl życia, ale także nowa populacja komórek progenitorowych. Zespół z USA nazwał je CP-A i powiązał z intensywniejszym tworzeniem nowych komórek tłuszczowych. Autorzy sprawdzili ten mechanizm u myszy i u ludzi. W obu przypadkach starsze komórki wykazywały większą skłonność do tworzenia tkanki tłuszczowej, zwłaszcza w okolicy brzucha.

5 lipca 2026

Otyłość przedkliniczna zwiększa ryzyko zachorowania na 11 rodzajów nowotworów!

Analiza danych ponad 459 tysięcy pacjentów z brytyjskiej bazy UK Biobank wykazała istotny wzrost ryzyka zachorowania m.in. na raka endometrium, wątroby i nerek. Badacze zdefiniowali otyłość przedkliniczną jako podwyższone BMI połączone z otyłością brzuszną przy braku powikłań narządowych. Wyniki wskazują, że tkanka tłuszczowa stymuluje kancerogenezę jeszcze przed wystąpieniem objawów klinicznych.

16 lipca 2026

StartSzukaj