MZ: pielęgniarki bez specjalizacji neonatologicznej nadal mogą pracować na oddziałach neonatologicznych

Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że po wejściu w życie nowelizacji standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej szpitale nadal będą mogły zatrudniać pielęgniarki bez specjalizacji neonatologicznej na oddziałach neonatologicznych, pod warunkiem zapewnienia opieki nad noworodkami przez pielęgniarki specjalistki w tej dziedzinie. Resort odniósł się w ten sposób do obaw środowiska pielęgniarskiego oraz szpitali dotyczących możliwych zwolnień po zmianie przepisów. W opublikowanym stanowisku ministerstwo wyjaśnia, że zgodnie z projektowanym standardem „osobą sprawującą opiekę nad noworodkiem” ma być pielęgniarka posiadająca tytuł specjalisty w dziedzinie pielęgniarstwa neonatologicznego. Ten zapis ma doprecyzować katalog osób uprawnionych do opieki nad matką i dzieckiem w ramach standardu okołoporodowego. Jednocześnie resort podkreśla, że regulacja dotyczy przede wszystkim kwalifikacji osoby odpowiedzialnej za opiekę nad noworodkiem, a nie pełnego składu kadrowego oddziału. Jako podstawę prawną obowiązujących wymogów kadrowych ministerstwo wskazuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego. Akt ten określa warunki udzielania świadczeń neonatologicznych oraz położniczo-ginekologicznych i przewiduje możliwość zatrudniania w oddziałach neonatologicznych pielęgniarek z różnymi kwalifikacjami, w tym m.in. specjalistek w neonatologii, anestezjologii i intensywnej opiece lub intensywnej opiece. Z analizy treści rozporządzenia wynika, że nie ogranicza ono pracy wyłącznie do pielęgniarek ze specjalizacją neonatologiczną. Resort zdrowia przyznaje, że „docierały do niego sygnały o niepewności i obawach” dotyczących interpretacji nowych przepisów, w tym o możliwości zwolnień pielęgniarek bez specjalizacji neonatologicznej z oddziałów neonatologicznych. Ministerstwo zapewnia, że nie zamierza eliminować z pracy tego personelu i że jego wieloletnie doświadczenie „w dalszym ciągu powinno być wykorzystywane w opiece nad najmłodszym pacjentem”. W stanowisku podkreślono także, że nadal można zatrudniać pielęgniarki z innymi specjalizacjami, m.in. w anestezjologii i intensywnej opiece. Standard organizacyjny opieki okołoporodowej reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 sierpnia 2018 r., które określa zasady organizacji opieki nad ciężarną, rodzącą, położnicą i noworodkiem. Szczegółowe wymagania kadrowe dla oddziałów neonatologicznych wynikają jednak głównie z rozporządzenia o świadczeniach szpitalnych z 2013 r., do którego odwołuje się resort. W bazie aktów prawnych nie ma jeszcze rozporządzenia z 23 października 2025 r. zmieniającego standard organizacyjny, dlatego obecnie można opierać się jedynie na zapowiedziach i interpretacji Ministerstwa Zdrowia, a nie na opublikowanym tekście przepisu. Polski system ochrony zdrowia od lat mierzy się z niedoborem pielęgniarek, a wąskie specjalizacje, w tym neonatologia, należą do szczególnie deficytowych. Pełne obsadzenie oddziałów neonatologicznych wyłącznie pielęgniarkami specjalistkami jest dla wielu szpitali trudne, co ogranicza tempo wdrażania bardziej restrykcyjnych wymogów. Międzynarodowe badania wskazują jednocześnie, że większy udział wyspecjalizowanego personelu na oddziałach intensywnej terapii noworodków wiąże się z lepszymi wynikami zdrowotnymi i większym bezpieczeństwem pacjentów. Otwarte pozostają pytania o liczbę pielęgniarek specjalistek neonatologicznych w Polsce, możliwości szpitali w zakresie dostosowania obsad kadrowych do nowych wymogów oraz ewentualne wsparcie państwa dla kształcenia w tej dziedzinie. O tym, jak standardy będą realizowane w praktyce, zdecydują rozwiązania organizacyjne w poszczególnych placówkach i dalsze działania Ministerstwa Zdrowia, w tym ewentualne programy zachęt do podejmowania specjalizacji neonatologicznej.