MZ zaostrza wymogi dla kierowników preparatyki w służbie krwi

Ministerstwo Zdrowia 4 maja 2026 r. skierowało do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych projekt nowelizacji rozporządzenia z 8 września 2017 r. dotyczącego kwalifikacji i stażu pracy w jednostkach publicznej służby krwi. Projekt z 14 kwietnia 2026 r. ma ujednolicić wymagania wobec personelu oraz nazewnictwo stanowisk, dostosowując je do obecnego podziału dziedzin i dyscyplin naukowych. Wejście w życie zmian zaplanowano na miesiąc od dnia ogłoszenia. Na razie dokument pozostaje w fazie konsultacji. Resort zdrowia zapowiada odejście od sztywnych katalogów kierunków studiów na rzecz zasady „przydatności wykształcenia”. Jednostka publicznej służby krwi ma samodzielnie oceniać, czy wykształcenie kandydata jest przydatne do wykonywania zadań na danym stanowisku. Mechanizm ten ma ułatwić zatrudnianie osób z wykształceniem pokrewnym, które nie mieści się w kategoriach użytych w rozporządzeniu z 2017 r., a w praktyce odpowiada potrzebom centrów krwiodawstwa. Najdalej idące zmiany dotyczą stanowiska kierownika działu preparatyki, odpowiedzialnego za przygotowanie i bezpieczeństwo składników krwi. Projekt przewiduje, że osoby pełniące tę funkcję z wykształceniem biologicznym, mikrobiologicznym lub biotechnologicznym będą musiały posiadać tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, analogicznie do lekarzy i diagnostów laboratoryjnych. W uzasadnieniu MZ argumentuje, że wymóg specjalizacji wynika z kluczowej roli tego działu dla bezpieczeństwa transfuzji. Projekt wprowadza siedmioletni okres przejściowy dla osób, które w dniu wejścia w życie rozporządzenia będą już zatrudnione jako kierownicy działu preparatyki i nie spełnią nowych wymogów. W tym czasie będą mogły nadal pełnić funkcję, pod warunkiem uzupełnienia kwalifikacji przed upływem okresu przejściowego. Przepisy przejściowe, w opublikowanych opisach projektu, odnoszą się wyłącznie do tej grupy stanowisk. Istotna nowość dotyczy pielęgniarek i położnych w służbie krwi. Projekt przewiduje trzy nowe stanowiska: młodszy asystent pielęgniarstwa, asystent pielęgniarstwa oraz starszy asystent pielęgniarstwa. Według uzasadnienia jest to odpowiedź na postulaty związków zawodowych, które wskazywały, że dotąd osoby z wyższym wykształceniem i specjalizacjami zatrudniano głównie jako młodsze lub starsze pielęgniarki, co nie odzwierciedlało pełni ich kompetencji. Szczegółowe wymagania kwalifikacyjne dla nowych stanowisk opisano w załączniku do projektu. Nowelizacja porządkuje także zapisy dotyczące stanowisk technicznych i pomocniczych, m.in. w pozycjach 16, 17, 18 i 21 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2017 r. Chodzi o ujednolicenie terminologii i powiązanie wymagań z aktualnym systemem szkolnictwa wyższego. W części tych pozycji projekt dopuszcza różne poziomy wykształcenia, w tym średnie z określonego zakresu, co może oznaczać nie tylko korektę nazewnictwa, lecz także zmianę realnych wymogów. W uzasadnieniu projektodawca wskazuje również na długoletnie problemy kadrowe centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa, związane z brakiem osób spełniających formalne kryteria. Projekt ma ułatwić ocenę kwalifikacji zgodnie z nową klasyfikacją Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz ograniczyć trudności w obsadzie stanowisk, jednak nie zawiera danych liczbowych dotyczących skali niedoborów ani kosztów dostosowania. Publiczna służba krwi obejmuje 21 regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz Instytut Hematologii i Transfuzjologii z filiami terenowymi, zatrudniające łącznie kilka tysięcy osób. Nowe wymogi specjalizacyjne bezpośrednio dotyczą kilkudziesięciu kierowników działów preparatyki, natomiast zmiany w siatce stanowisk obejmą szersze grupy, w tym setki pielęgniarek i położnych. Zakres stosowania zasady „przydatności wykształcenia” będzie zależał od praktyki poszczególnych jednostek. Projekt jest na etapie konsultacji publicznych, w ramach których swoje uwagi mogą zgłaszać m.in. centra krwiodawstwa, samorządy zawodowe, związki zawodowe oraz organizacje pacjenckie. Po zakończeniu konsultacji Ministerstwo Zdrowia może zmodyfikować zapisy, w tym długość okresu przejściowego oraz szczegółowe wymagania dla poszczególnych stanowisk, zanim rozporządzenie trafi do podpisu i publikacji.