Najważniejsze
- •Projekt MZ z 14 kwietnia 2026 r. porządkuje kwalifikacje i nazewnictwo stanowisk w publicznej służbie krwi oraz odchodzi od sztywnych list kierunków studiów na rzecz zasady „przydatności wykształcenia”.
- •Największe zmiany dotyczą kierowników działu preparatyki – osoby z wykształceniem biologicznym, mikrobiologicznym lub biotechnologicznym będą musiały uzyskać tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia.
- •Dla obecnych kierowników działu preparatyki przewidziano 7‑letni okres przejściowy na uzupełnienie kwalifikacji, w trakcie którego mogą nadal pełnić funkcję.
- •Projekt tworzy nowe stanowiska: młodszy asystent, asystent i starszy asystent pielęgniarstwa dla pielęgniarek i położnych, aby lepiej odzwierciedlić ich kompetencje i wyższe wykształcenie.
- •Celem zmian jest także złagodzenie wieloletnich problemów kadrowych centrów krwiodawstwa poprzez ułatwienie zatrudniania osób z wykształceniem pokrewnym oraz dostosowanie wymogów do aktualnej klasyfikacji dziedzin i dyscyplin naukowych.
Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji projekt zmian kwalifikacji i stanowisk w służbie krwi, zaostrzający wymogi dla kierowników preparatyki oraz wprowadzający nowe role dla pielęgniarek.
Ministerstwo Zdrowia 4 maja 2026 r. skierowało do uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych projekt nowelizacji rozporządzenia z 8 września 2017 r. dotyczącego kwalifikacji i stażu pracy w jednostkach publicznej służby krwi. Projekt z 14 kwietnia 2026 r. ma ujednolicić wymagania wobec personelu oraz nazewnictwo stanowisk, dostosowując je do obecnego podziału dziedzin i dyscyplin naukowych. Wejście w życie zmian zaplanowano na miesiąc od dnia ogłoszenia. Na razie dokument pozostaje w fazie konsultacji.
Resort zdrowia zapowiada odejście od sztywnych katalogów kierunków studiów na rzecz zasady „przydatności wykształcenia”. Jednostka publicznej służby krwi ma samodzielnie oceniać, czy wykształcenie kandydata jest przydatne do wykonywania zadań na danym stanowisku. Mechanizm ten ma ułatwić zatrudnianie osób z wykształceniem pokrewnym, które nie mieści się w kategoriach użytych w rozporządzeniu z 2017 r., a w praktyce odpowiada potrzebom centrów krwiodawstwa.
Najdalej idące zmiany dotyczą stanowiska kierownika działu preparatyki, odpowiedzialnego za przygotowanie i bezpieczeństwo składników krwi. Projekt przewiduje, że osoby pełniące tę funkcję z wykształceniem biologicznym, mikrobiologicznym lub biotechnologicznym będą musiały posiadać tytuł specjalisty w dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia, analogicznie do lekarzy i diagnostów laboratoryjnych. W uzasadnieniu MZ argumentuje, że wymóg specjalizacji wynika z kluczowej roli tego działu dla bezpieczeństwa transfuzji.
Projekt wprowadza siedmioletni okres przejściowy dla osób, które w dniu wejścia w życie rozporządzenia będą już zatrudnione jako kierownicy działu preparatyki i nie spełnią nowych wymogów. W tym czasie będą mogły nadal pełnić funkcję, pod warunkiem uzupełnienia kwalifikacji przed upływem okresu przejściowego. Przepisy przejściowe, w opublikowanych opisach projektu, odnoszą się wyłącznie do tej grupy stanowisk.
Istotna nowość dotyczy pielęgniarek i położnych w służbie krwi. Projekt przewiduje trzy nowe stanowiska: młodszy asystent pielęgniarstwa, asystent pielęgniarstwa oraz starszy asystent pielęgniarstwa. Według uzasadnienia jest to odpowiedź na postulaty związków zawodowych, które wskazywały, że dotąd osoby z wyższym wykształceniem i specjalizacjami zatrudniano głównie jako młodsze lub starsze pielęgniarki, co nie odzwierciedlało pełni ich kompetencji. Szczegółowe wymagania kwalifikacyjne dla nowych stanowisk opisano w załączniku do projektu.
Nowelizacja porządkuje także zapisy dotyczące stanowisk technicznych i pomocniczych, m.in. w pozycjach 16, 17, 18 i 21 załącznika nr 1 do rozporządzenia z 2017 r. Chodzi o ujednolicenie terminologii i powiązanie wymagań z aktualnym systemem szkolnictwa wyższego. W części tych pozycji projekt dopuszcza różne poziomy wykształcenia, w tym średnie z określonego zakresu, co może oznaczać nie tylko korektę nazewnictwa, lecz także zmianę realnych wymogów.
W uzasadnieniu projektodawca wskazuje również na długoletnie problemy kadrowe centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa, związane z brakiem osób spełniających formalne kryteria. Projekt ma ułatwić ocenę kwalifikacji zgodnie z nową klasyfikacją Ministerstwa Edukacji i Nauki oraz ograniczyć trudności w obsadzie stanowisk, jednak nie zawiera danych liczbowych dotyczących skali niedoborów ani kosztów dostosowania.
Publiczna służba krwi obejmuje 21 regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz Instytut Hematologii i Transfuzjologii z filiami terenowymi, zatrudniające łącznie kilka tysięcy osób. Nowe wymogi specjalizacyjne bezpośrednio dotyczą kilkudziesięciu kierowników działów preparatyki, natomiast zmiany w siatce stanowisk obejmą szersze grupy, w tym setki pielęgniarek i położnych. Zakres stosowania zasady „przydatności wykształcenia” będzie zależał od praktyki poszczególnych jednostek.
Projekt jest na etapie konsultacji publicznych, w ramach których swoje uwagi mogą zgłaszać m.in. centra krwiodawstwa, samorządy zawodowe, związki zawodowe oraz organizacje pacjenckie. Po zakończeniu konsultacji Ministerstwo Zdrowia może zmodyfikować zapisy, w tym długość okresu przejściowego oraz szczegółowe wymagania dla poszczególnych stanowisk, zanim rozporządzenie trafi do podpisu i publikacji.
Kluczowe zmiany w kwalifikacjach w publicznej służbie krwi (projekt MZ 2026)
1
1. Aktualizacja rozporządzenia z 2017 r.
Dostosowanie kwalifikacji i wykazu stanowisk do nowego podziału dziedzin i dyscyplin naukowych oraz problemów kadrowych centrów krwiodawstwa.
2
2. Zasada „przydatności wykształcenia”
Odejście od sztywnych list kierunków studiów – ocena przydatności kwalifikacji pozostawiona jednostkom publicznej służby krwi.
3
3. Zaostrzenie wymogów dla kierowników preparatyki
Obowiązek specjalizacji dla osób z wykształceniem biologicznym, mikrobiologicznym lub biotechnologicznym kierujących działem preparatyki.
4
4. 7‑letni okres przejściowy
Czas na uzupełnienie kwalifikacji dla obecnych kierowników działu preparatyki, którzy nie spełniają nowych wymogów.
5
5. Nowe stanowiska dla pielęgniarek i położnych
Wprowadzenie stanowisk młodszego, asystenta i starszego asystenta pielęgniarstwa, lepiej odzwierciedlających kompetencje personelu.
6
6. Porządkowanie stanowisk technicznych i pomocniczych
Ujednolicenie nazewnictwa i poziomów wykształcenia w działach technicznych i pomocniczych służby krwi.
Na podstawie projektu rozporządzenia MZ z 14.04.2026 r. i jego omówień prasowych.
Słownik pojęć
- Publiczna służba krwi
- System jednostek organizacyjnych (regionalne centra krwiodawstwa i krwiolecznictwa oraz Instytut Hematologii i Transfuzjologii z filiami), odpowiedzialnych za pobieranie, badanie, preparatykę, przechowywanie i wydawanie krwi oraz jej składników.
- Preparatyka
- Zespół procesów związanych z przygotowaniem składników krwi do przetoczenia, obejmujący m.in. rozdzielanie, obróbkę, oznakowanie i zapewnienie bezpieczeństwa mikrobiologicznego oraz jakościowego.
- Tytuł specjalisty
- Potwierdzenie ukończenia specjalizacji w określonej dziedzinie mającej zastosowanie w ochronie zdrowia (np. w dziedzinach medycznych, biologicznych lub pokrewnych), wymagane dla części stanowisk w służbie krwi.
- Okres przejściowy
- Czas przewidziany w przepisach (w projekcie – 7 lat), w którym osoby już zatrudnione na określonych stanowiskach mogą dostosować swoje kwalifikacje do nowych wymogów, zachowując dotychczasowe funkcje.
- Przydatność wykształcenia
- Zasada, zgodnie z którą pracodawca ocenia, czy profil wykształcenia kandydata jest odpowiedni do zadań na danym stanowisku, zamiast odwoływania się do zamkniętej listy kierunków studiów.
- Krajowa Rada ds. Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa
- Organ opiniodawczo‑doradczy Ministra Zdrowia w sprawach dotyczących funkcjonowania publicznej służby krwi; jej uchwały mogą stanowić podstawę do zmian przepisów, w tym w zakresie kwalifikacji personelu.
Najczęstsze pytania
Kogo najbardziej dotyczą projektowane zmiany w kwalifikacjach w publicznej służbie krwi?▼
Bezpośrednio najbardziej odczują je kierownicy działów preparatyki, zwłaszcza z wykształceniem biologicznym, mikrobiologicznym lub biotechnologicznym, którzy będą musieli posiadać tytuł specjalisty. W szerszym ujęciu zmiany obejmą także pielęgniarki i położne (nowe stanowiska asystenckie) oraz personel techniczny i pomocniczy.
Co oznacza w praktyce zasada „przydatności wykształcenia” dla kandydatów do pracy w centrach krwiodawstwa?▼
Oznacza, że zamiast sztywnej listy akceptowanych kierunków studiów, dyrektor jednostki będzie mógł sam ocenić, czy dane wykształcenie (także pokrewne) jest przydatne do wykonywania obowiązków na konkretnym stanowisku. Może to otworzyć drogę do zatrudnienia osobom z mniej typowymi, ale merytorycznie powiązanymi studiami.
Co stanie się z obecnymi kierownikami działu preparatyki, którzy nie mają wymaganej specjalizacji?▼
Projekt przewiduje 7‑letni okres przejściowy. W tym czasie osoby już zatrudnione na stanowisku kierownika działu preparatyki będą mogły nadal pełnić swoją funkcję, pod warunkiem że w wyznaczonym okresie uzupełnią kwalifikacje i uzyskają wymagany tytuł specjalisty.
Jakie korzyści mają przynieść nowe stanowiska dla pielęgniarek i położnych?▼
Stanowiska młodszego asystenta, asystenta i starszego asystenta pielęgniarstwa mają lepiej odzwierciedlać wyższe wykształcenie i specjalizacje pielęgniarek i położnych, a także uporządkować ścieżki kariery i siatkę płac, co było postulatem związków zawodowych.
Na jakim etapie są obecnie prace nad rozporządzeniem i czy jego treść może się jeszcze zmienić?▼
Projekt znajduje się na etapie uzgodnień międzyresortowych i konsultacji publicznych. Swoje uwagi mogą zgłaszać m.in. centra krwiodawstwa, samorządy zawodowe i związki zawodowe. Po analizie uwag Ministerstwo Zdrowia może zmodyfikować projekt, np. skrócić lub wydłużyć okres przejściowy czy doprecyzować wymagania dla konkretnych stanowisk, zanim rozporządzenie zostanie podpisane i opublikowane.
