Naczelna Rada Lekarska ostro krytykuje projekt ustawy o biegłych sądowych, ostrzegając, że nowe przepisy mogą pogłębić niedobór lekarzy biegłych w Polsce.
Naczelna Rada Lekarska skrytykowała projekt ustawy o biegłych sądowych i instytucjach opiniujących, przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości, wskazując, że nie zwiększy on atrakcyjności pełnienia funkcji biegłego przez lekarzy. W stanowisku z 24 kwietnia 2026 r. samorząd lekarski ostrzegł, że proponowane przepisy mogą nawet pogłębić kryzys kadrowy wśród biegłych medycznych.
NRL zwraca uwagę, że projekt wprowadza szereg dodatkowych obowiązków formalnych i administracyjnych związanych z ubieganiem się o certyfikat biegłego oraz sporządzaniem opinii. Chodzi m.in. o rozbudowane wymogi dokumentacyjne, w tym obowiązek prowadzenia i przechowywania szczegółowej dokumentacji dotyczącej wydawanych opinii. Zdaniem Rady takie rozwiązania będą zniechęcać wysoko wykwalifikowanych lekarzy, zwłaszcza wybitnych specjalistów, do ubiegania się o status biegłego i utrwalą trudności sądów w pozyskiwaniu ekspertów z niektórych dziedzin medycyny.
Samorząd lekarski podkreśla też, że projekt nie rozwiązuje kluczowego problemu, jakim są niskie wynagrodzenia biegłych lekarzy. NRL przypomina, że Krajowy Zjazd Lekarzy wielokrotnie postulował, aby stawka za godzinę pracy biegłego specjalisty odpowiadała co najmniej trzykrotności średniej krajowej, z dodatkami dla osób z tytułami naukowymi. W stanowisku wskazano, że honorarium powinno uwzględniać realia rynkowe i poziom odpowiedzialności, a system powinien dopuszczać indywidualne ustalenie wynagrodzenia w szczególnie skomplikowanych sprawach.
Rada zgłosiła łącznie 18 szczegółowych uwag do projektu. Postuluje m.in. podniesienie minimalnego wieku dla biegłych z zakresu medycyny ponad zapisane w projekcie 25 lat oraz ograniczenie możliwości sporządzania opinii wyłącznie do zakresu posiadanej specjalizacji. NRL domaga się także, by o certyfikat nie mogły ubiegać się osoby prawomocnie ukarane przez sądy lekarskie najsurowszymi karami dyscyplinarnymi, a samorząd lekarski miał przedstawicieli w Państwowej Komisji Certyfikacyjnej, która ma odpowiadać za certyfikowanie biegłych.
Pozytywnie lekarze oceniają natomiast projekt uchylenia art. 233 § 4a Kodeksu karnego, przewidującego karę do 3 lat pozbawienia wolności za nieumyślne przedstawienie fałszywej opinii przez biegłego. NRL argumentuje, że przepis ten, przy braku jasnych kryteriów oceny, kiedy opinia jest „nieumyślnie fałszywa”, zniechęcał wielu ekspertów do podejmowania się tej roli i zwiększał poczucie osobistego ryzyka.
Projekt ustawy, opublikowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości na początku kwietnia, ma uporządkować system biegłych, który obecnie tworzy ok. 13 tys. ekspertów i blisko 1 tys. instytucji opiniujących. Resort zapowiada powołanie Państwowej Komisji Certyfikacyjnej, utworzenie krajowego rejestru biegłych oraz wprowadzenie jednolitych wymagań i systemu certyfikacji na pięć lat. Ustawa jest częścią szerszej reformy wymiaru sprawiedliwości, która ma poprawić jakość opinii i skrócić czas postępowań.
Konsultacje publiczne projektu potrwają do 3 maja 2026 r., a swoje uwagi zgłaszają kolejne samorządy zawodowe. Naczelna Rada Lekarska oczekuje, że jej postulaty zostaną uwzględnione w dalszych pracach legislacyjnych, ostrzegając, że brak zmian może skutkować dalszym spadkiem liczby lekarzy gotowych pełnić funkcję biegłych, a w konsekwencji większymi trudnościami sądów w pozyskiwaniu opinii medycznych.
