Najważniejsze
- •NRA apeluje o uchylenie ustawy o lekarzu sądowym – w 12 okręgach sądowych w Polsce nie pracuje już ani jeden lekarz sądowy
- •Liczba lekarzy sądowych spadła z 229 (październik 2024) do 184 (maj 2026), czyli o blisko 20% w 19 miesięcy
- •Podwyżka maksymalnej stawki za zaświadczenie ze 100 zł do 250 zł (od stycznia 2026) nie zahamowała odpływu lekarzy
- •NRA proponuje umożliwienie każdemu lekarzowi wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających nieobecność przed sądem
- •Dla porównania: w Niemczech na 100 tys. mieszkańców przypada 2-3 lekarzy sądowych, w Polsce – zaledwie 0,48
Naczelna Rada Adwokacka zaapelowała 12 maja do Sejmu o uchylenie ustawy o lekarzu sądowym, alarmując, że ich liczba spadła do 184, a w 12 okręgach sądowych nie ma żadnego.
Naczelna Rada Adwokacka (NRA) zaapelowała 12 maja 2026 r. do sejmowej Komisji do Spraw Petycji o uchylenie ustawy o lekarzu sądowym. Według danych zebranych przez NRA ze stron sądów okręgowych, 8 maja 2026 r. funkcję lekarza sądowego pełniły w Polsce 184 osoby. To spadek z 229 w październiku 2024 r. i 204 we wrześniu 2025 r., czyli o blisko 20 proc. w ciągu 19 miesięcy.
Prezes NRA adw. Przemysław Rosati przekazał przewodniczącemu komisji Rafałowi Bochenkowi pismo, w którym ocenił, że problem ma charakter systemowy. W 12 okręgach sądowych – m.in. w Ostrołęce, Suwałkach, Elblągu, Słupsku, Toruniu, Rybniku, Sosnowcu, Zielonej Górze, Rzeszowie, Tarnobrzegu, Gorzowie Wielkopolskim i Opolu – nie działa obecnie żaden lekarz sądowy. Spadki odnotowano także w sześciu apelacjach: gdańskiej (z 25 do 18), krakowskiej (z 41 do 33), łódzkiej (z 30 do 24), katowickiej (z 17 do 13), białostockiej (z 14 do 11) i szczecińskiej (z 7 do 4).
NRA podkreśla, że podwyżka maksymalnej stawki za zaświadczenie ze 100 zł do 250 zł, obowiązująca od 1 stycznia 2026 r., nie zatrzymała odpływu lekarzy. To już trzeci apel NRA w tej sprawie – wcześniejsze trafiły w maju 2024 r. do Adama Bodnara i w październiku 2025 r. do Waldemara Żurka. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek interweniował w tej sprawie w 2024 r. i ponownie w marcu 2025 r.
Lekarz sądowy to lekarz wpisany na listę prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, uprawniony do wystawiania zaświadczeń o (nie)zdolności do stawiennictwa w sądzie oraz do wydawania opinii w sprawach o ubezwłasnowolnienie czy leczenie psychiatryczne. Instytucja ta działa na podstawie ustawy z 1993 r. Dla porównania, w Niemczech liczba takich lekarzy wynosi ok. 2–3 na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy w Polsce – ok. 0,48. We Francji zaświadczenia może wystawiać każdy lekarz, ale podlega to kontroli sądu.
Postulat NRA zakłada umożliwienie każdemu lekarzowi wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających nieobecność przed sądem. Dane pochodzą wyłącznie od NRA – nie zostały niezależnie zweryfikowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości ani Naczelną Izbę Lekarską. W materiale nie ma stanowiska resortu, NIL ani organizacji pacjentów. Nie podano też liczby spraw sądowych faktycznie wstrzymanych z powodu braku zaświadczenia.
Decyzja Sejmu w sprawie petycji nie jest przesądzona – potrzebne będą uzgodnienia między Ministerstwem Sprawiedliwości, Ministerstwem Zdrowia, NIL i NRA. Uchylenie ustawy bez zabezpieczeń może grozić nadużyciami oraz dodatkowym obciążeniem lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, bez odrębnego wynagrodzenia.
Spadek liczby lekarzy sądowych w Polsce w podziale na apelacje (2024–2026)
| Apelacja | Październik 2024 | Maj 2026 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| krakowska | 41 | 33 | -8 |
| łódzka | 30 | 24 | -6 |
| gdańska | 25 | 18 | -7 |
| katowicka | 17 | 13 | -4 |
| białostocka | 14 | 11 | -3 |
| szczecińska | 7 | 4 | -3 |
| RAZEM (w tych apelacjach) | 134 | 103 | -31 |
| Ogółem w Polsce | 229 | 184 | -45 (spadek o 20%) |
Dane Naczelnej Rady Adwokackiej na podstawie stron sądów okręgowych, stan na 8 maja 2026 r.
Kryzys lekarzy sądowych w Polsce – kluczowe liczby
Dane Naczelnej Rady Adwokackiej, maj 2026 r.
Słownik pojęć
- Lekarz sądowy
- Lekarz wpisany na listę prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, uprawniony do wystawiania zaświadczeń o (nie)zdolności do stawiennictwa w sądzie oraz do wydawania opinii w sprawach o ubezwłasnowolnienie czy leczenie psychiatryczne.
- Ubezwłasnowolnienie
- Instytucja prawna polegająca na pozbawieniu lub ograniczeniu zdolności do czynności prawnych osoby fizycznej z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego lub innych zaburzeń psychicznych.
- Naczelna Rada Adwokacka (NRA)
- Najwyższy organ samorządu adwokackiego w Polsce, reprezentujący adwokatów i zajmujący się m.in. opiniowaniem projektów aktów prawnych dotyczących wymiaru sprawiedliwości.
- Apelacja (sądowa)
- Jednostka podziału administracyjnego sądownictwa powszechnego w Polsce, obejmująca obszar właściwości kilku sądów okręgowych.
- Komisja do Spraw Petycji Sejmu RP
- Stała komisja sejmowa rozpatrująca petycje kierowane do Sejmu, w tym dotyczące zmian w prawie.
