NRA apeluje o uchylenie ustawy o lekarzu sądowym. W 12 okręgach nie ma już żadnego

Naczelna Rada Adwokacka (NRA) zaapelowała 12 maja 2026 r. do sejmowej Komisji do Spraw Petycji o uchylenie ustawy o lekarzu sądowym. Według danych zebranych przez NRA ze stron sądów okręgowych, 8 maja 2026 r. funkcję lekarza sądowego pełniły w Polsce 184 osoby. To spadek z 229 w październiku 2024 r. i 204 we wrześniu 2025 r., czyli o blisko 20 proc. w ciągu 19 miesięcy.

Prezes NRA adw. Przemysław Rosati przekazał przewodniczącemu komisji Rafałowi Bochenkowi pismo, w którym ocenił, że problem ma charakter systemowy. W 12 okręgach sądowych – m.in. w Ostrołęce, Suwałkach, Elblągu, Słupsku, Toruniu, Rybniku, Sosnowcu, Zielonej Górze, Rzeszowie, Tarnobrzegu, Gorzowie Wielkopolskim i Opolu – nie działa obecnie żaden lekarz sądowy. Spadki odnotowano także w sześciu apelacjach: gdańskiej (z 25 do 18), krakowskiej (z 41 do 33), łódzkiej (z 30 do 24), katowickiej (z 17 do 13), białostockiej (z 14 do 11) i szczecińskiej (z 7 do 4).

NRA podkreśla, że podwyżka maksymalnej stawki za zaświadczenie ze 100 zł do 250 zł, obowiązująca od 1 stycznia 2026 r., nie zatrzymała odpływu lekarzy. To już trzeci apel NRA w tej sprawie – wcześniejsze trafiły w maju 2024 r. do Adama Bodnara i w październiku 2025 r. do Waldemara Żurka. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek interweniował w tej sprawie w 2024 r. i ponownie w marcu 2025 r.

Lekarz sądowy to lekarz wpisany na listę prowadzoną przez prezesa sądu okręgowego, uprawniony do wystawiania zaświadczeń o (nie)zdolności do stawiennictwa w sądzie oraz do wydawania opinii w sprawach o ubezwłasnowolnienie czy leczenie psychiatryczne. Instytucja ta działa na podstawie ustawy z 1993 r. Dla porównania, w Niemczech liczba takich lekarzy wynosi ok. 2–3 na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy w Polsce – ok. 0,48. We Francji zaświadczenia może wystawiać każdy lekarz, ale podlega to kontroli sądu.

Postulat NRA zakłada umożliwienie każdemu lekarzowi wystawiania zaświadczeń usprawiedliwiających nieobecność przed sądem. Dane pochodzą wyłącznie od NRA – nie zostały niezależnie zweryfikowane przez Ministerstwo Sprawiedliwości ani Naczelną Izbę Lekarską. W materiale nie ma stanowiska resortu, NIL ani organizacji pacjentów. Nie podano też liczby spraw sądowych faktycznie wstrzymanych z powodu braku zaświadczenia.

Decyzja Sejmu w sprawie petycji nie jest przesądzona – potrzebne będą uzgodnienia między Ministerstwem Sprawiedliwości, Ministerstwem Zdrowia, NIL i NRA. Uchylenie ustawy bez zabezpieczeń może grozić nadużyciami oraz dodatkowym obciążeniem lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, bez odrębnego wynagrodzenia.