Resort zdrowia chce zbierać dane o zarobkach lekarzy razem z PESEL

Ministerstwo Zdrowia zapowiada zmiany w systemie sprawozdawczym, które umożliwią zbieranie danych o wynagrodzeniach medyków powiązanych z numerem PESEL i prawem wykonywania zawodu. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka poinformowała, że wniosek o wpis odpowiedniego projektu do porządku obrad Stałego Komitetu Rady Ministrów ma trafić tam w najbliższych dniach. Resort argumentuje, że obecnie państwo nie ma narzędzi, by oszacować realne dochody lekarzy, którzy często pracują w kilku miejscach jednocześnie i na różnych formach zatrudnienia. – Medycy mogą pracować w kilku podmiotach, a my chcemy wiedzieć, jak kształtują się ich zarobki – mówi Kęcka, zapowiadając, że zebrane informacje staną się podstawą do ewentualnych zmian w systemie płac i mechanizmach wyceny świadczeń. Dziś dane o wynagrodzeniach zbiera Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), ale nie może ich przypisać do konkretnej osoby. Według danych z września 2024 r. mediana kontraktu lekarza specjalisty wynosi ok. 24,6 tys. zł miesięcznie, przy czym najwyższy 1 proc. kontraktów sięga 100–300 tys. zł. Ze względu na brak ewidencji czasu pracy i możliwość łączenia kilku kontraktów rzeczywiste zarobki poszczególnych lekarzy pozostają jednak trudne do ustalenia. Planowane rozwiązanie ma ten problem rozwiązać poprzez włączenie do systemu dwóch identyfikatorów: numeru PESEL i numeru prawa wykonywania zawodu. To pozwoliłoby sumować wszystkie wynagrodzenia danego medyka, niezależnie od liczby miejsc pracy. Wyniki analiz miałyby służyć m.in. przy ustalaniu poziomu finansowania świadczeń i planowaniu wydatków NFZ, z których ponad 60 proc. stanowią koszty wynagrodzeń. Część ekspertów ma jednak poważne wątpliwości. Adwokat dr hab. Radosław Tymiński ocenia, że brakuje przekonującego celu przetwarzania informacji o kontraktach lekarzy w powiązaniu z numerem PESEL. – Problem nie leży w tym, ile kto zarabia. To kwestia systemu, który pozwala lekarzowi osiągać zarobki w zależności od liczby wykonanych procedur. Kontrakty mogą być konstruowane tak, że jeden lekarz za te same procedury dostanie 10 tys. zł, a drugi 200 tys. zł – wskazuje, dodając, że już dziś dostępne narzędzia umożliwiają ministerstwu analizę płac w poszczególnych specjalizacjach bez sięgania po dane osobowe. Tymiński ostrzega także, że nawet przy deklarowanej anonimizacji istnieje ryzyko identyfikacji konkretnych lekarzy, zwłaszcza w małych ośrodkach lub w wąskich specjalizacjach. Obawy te podziela środowisko lekarskie. Członek Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej Damian Patecki, nawiązując do głośnej sprawy ujawnienia w 2023 r. danych medycznych lekarza przez ówczesnego ministra zdrowia Adama Niedzielskiego, stwierdza: – Jestem pewien, że dojdzie do wycieku danych osobowych lekarzy. Inaczej na projekt patrzy dr Jerzy Gryglewicz z Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego. Uważa, że agregowane dane o kontraktach mogą wzmocnić pozycję resortu w rozmowach o regulacji wynagrodzeń oraz kształtowaniu taryf świadczeń. Zwraca uwagę, że poziom płac odzwierciedla sytuację na rynku pracy – lekarze deficytowych specjalizacji zarabiają najwięcej – a takie informacje są potrzebne m.in. do tworzenia map potrzeb zdrowotnych i planowania kształcenia kadr. Dalsze losy propozycji zależą od decyzji Stałego Komitetu Rady Ministrów i późniejszych prac legislacyjnych. Dla sektora medycznego kluczowe będzie, czy projekt jasno określi cele gromadzenia danych, zakres ich wykorzystania i mechanizmy ochrony prywatności, od których może zależeć akceptacja środowiska dla nowych obowiązków sprawozdawczych.