Ministerstwo Zdrowia odrzuca zmiany w modelu refundacji leków

Tomasz Maciejewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, w odpowiedzi na interpelację poselską z 17 lipca 2026 roku odrzucił postulat zmiany modelu refundacji leków z konkretnego opakowania na substancję czynną. Resort wykluczył również automatyczne obejmowanie refundacją większych opakowań produktów leczniczych.

Decyzja ta stanowi odpowiedź na interpelację poselską nr 18042, złożoną 24 czerwca 2026 roku przez posłów Łukasza Osmalaka, Ewę Schädler, Pawła Śliza oraz Wioletę Tomczak. Autorzy pisma wskazali na zjawisko rynkowe, w którym większe, pełnopłatne opakowanie leku kosztuje w przeliczeniu na dawkę mniej niż mniejsze opakowanie z dopłatą. Z ich wyliczeń wynika, że miesięczny koszt terapii pacjenta kupującego leki refundowane wynosi 60 zł, podczas gdy Narodowy Fundusz Zdrowia dopłaca do niej 140 zł. Tymczasem zakup jednego opakowania pełnopłatnego kosztuje 25 zł i nie obciąża budżetu państwa.

Bariery systemowe i ryzyko wycofania leków

Ministerstwo Zdrowia uzasadnia odmowę tym, że polski system refundacyjny opiera się na konkretnych produktach mających pozwolenie na dopuszczenie do obrotu, a nie na samych substancjach czynnych. Zasady te regulują ustawa o refundacji oraz Prawo farmaceutyczne. Wprowadzenie refundacji za miligram substancji lub za pojedynczą tabletkę wymagałoby całkowitej przebudowy zasad wydawania decyzji, ustalania cen urzędowych, marż oraz rozliczeń aptek z Narodowym Funduszem Zdrowia. Resort ostrzega również, że zmiana przepisów mogłaby skłonić producentów do wycofania niektórych opakowań z rynku z powodu nieopłacalności ich produkcji.

Wolny rynek kontra sztywne ceny urzędowe

Leki refundowane mają w Polsce sztywne, regulowane urzędowo ceny i marże. Z kolei produkty pełnopłatne podlegają regułom wolnego rynku, co pozwala aptekom i hurtowniom obniżać marże w celach konkurencyjnych. Ministerstwo Zdrowia nie obejmuje leków refundacją z urzędu – to producent decyduje, na które opakowanie złoży wniosek o dopłatę. Istniejące instrumenty dzielenia ryzyka chronią wprawdzie budżet płatnika publicznego poprzez poufne zwroty od producentów, jednak nie obniżają ceny, którą pacjent płaci bezpośrednio przy aptecznym okienku.

Resort nie planuje wprowadzania zmian w tym obszarze w projektowanej nowelizacji ustawy refundacyjnej (projekt UD187). Oznacza to utrzymanie obecnego stanu prawnego, w którym pacjenci muszą samodzielnie kalkulować, czy bardziej opłaca im się zakup leku z refundacją, czy pełnopłatnego.