Ministerstwo Zdrowia odrzuciło propozycję refundacji leków w przeliczeniu na miligram lub tabletkę

Ministerstwo Zdrowia odrzuciło poselską propozycję zmiany systemu refundacji leków na model oparty na rozliczeniach za miligram substancji czynnej lub pojedynczą tabletkę. W oficjalnej odpowiedzi z 17 lipca 2026 roku podsekretarz stanu Tomasz Maciejewski wskazał na bariery prawne, organizacyjne oraz kwestie bezpieczeństwa pacjentów. Resort zdrowia wykluczył wprowadzenie automatycznej refundacji większych opakowań leków w ramach prac nad projektem nowelizacji ustawy o refundacji (projekt UD187).

Wiceminister odpowiedział w ten sposób na interpelację poselską złożoną przez Łukasza Osmalaka, Ewę Schädler, Pawła Śliza i Wioletę Tomczak. Parlamentarzyści zilustrowali problem wyliczeniem. Wynika z niego, że opakowanie leku zawierające 14 tabletek kosztuje urzędowo 100 złotych, przy czym dopłata Narodowego Funduszu Zdrowia wynosi 70 złotych, a pacjent płaci 30 złotych. Jednocześnie większe opakowanie tego samego preparatu, zawierające 28 tabletek, kosztuje na wolnym rynku 25 złotych i nie podlega refundacji. Aby zapewnić pacjentowi miesięczną terapię, apteki wydają dwa mniejsze opakowania. Generuje to wyższe koszty zarówno dla chorego, jak i dla płatnika.

Systemowe bariery i argumenty ministerstwa

Wiceminister zdrowia wyjaśnił, że ustawa o refundacji leków z 2011 roku oraz Prawo farmaceutyczne z 2001 roku definiują produkt leczniczy przez pryzmat konkretnego opakowania z przypisanym kodem GTIN. Przejście na rozliczenia jednostkowe wymagałoby całkowitej przebudowy systemów informatycznych, zasad wydawania decyzji refundacyjnych, a także sposobu ustalania cen urzędowych, marż i rozliczeń aptek z NFZ. Tomasz Maciejewski powołał się również na względy bezpieczeństwa, w tym na potencjalne różnice w technologii uwalniania substancji czynnej. Krytycy tego stanowiska wskazują jednak, że ten argument omija istotę problemu. Poselska propozycja dotyczy bowiem refundacji różnych opakowań dokładnie tego samego leku od tego samego producenta.

Skutki dla pacjentów i budżetu

W Polsce system refundacji wiąże dopłaty z kodem rejestracyjnym EAN lub GTIN konkretnego opakowania, a nie z ilością substancji czynnej. W efekcie państwo dotuje mniejsze opakowania leków, podczas gdy większe i bardziej opłacalne jednostkowo wersje pozostają pełnopłatne. Rzeczywiste wydatki NFZ na leki refundowane są jednak niższe od cen oficjalnych ze względu na poufne instrumenty dzielenia ryzyka, które chroni tajemnica ustawowa. Resort zdrowia nie ma ponadto narzędzi prawnych do regulowania cen leków na rynku komercyjnym.

Projekt ustawy refundacyjnej UD187 (określany jako SZNUR) trafi do dalszych prac bez przepisów, które wprowadzałyby automatyczną refundację większych opakowań. W praktyce oznacza to, że pacjenci chcący zoptymalizować koszty leczenia nadal będą musieli wybierać między droższymi lekami refundowanymi a tańszymi opakowaniami pełnopłatnymi dostępnymi na wolnym rynku.