Najważniejsze
- •Rząd rozważy zwiększenie pionu kontrolnego NFZ o 400 etatów — z obecnych 110 pracowników do około 510.
- •Rozbudowa administracji ma kosztować około 500 mln zł w ciągu dekady, co wywołuje spór między Ministerstwem Zdrowia a Ministerstwem Finansów.
- •Kontrole mają wykrywać m.in. bilokację lekarzy i upcoding, a NFZ szacuje, że każda złotówka wydana na kontrolę przynosi 3 zł z kar; wskaźnik nie został jednak niezależnie zweryfikowany.
- •Resort finansów wskazuje na prognozowany deficyt NFZ w 2027 r. na poziomie 12–16 mld zł i postuluje finansowanie zmian w ramach obecnych środków lub automatyzację kontroli.
- •Nie jest przesądzone, czy większa liczba kontrolerów poprawi dostępność świadczeń i skróci kolejki, a środowisko lekarskie obawia się napięć związanych z szerszymi uprawnieniami NFZ.
We wtorek rząd zajmie się projektem przepisów zwiększających uprawnienia kontrolne NFZ. Plan zakłada zatrudnienie 400 nowych osób, które mają wykrywać nieprawidłowości w placówkach medycznych.
Rada Ministrów we wtorek przeanalizuje pakiet zmian prawnych, które mają znacząco wzmocnić pion kontrolny Narodowego Funduszu Zdrowia. Resort zdrowia zakłada utworzenie 400 nowych etatów, co oznacza blisko czterokrotny wzrost obecnego stanu zatrudnienia w dziale kontroli, liczącym obecnie 110 pracowników. Nowi kontrolerzy, analitycy oraz prawnicy mają za zadanie wykrywać nadużycia, w tym przypadki tzw. bilokacji lekarzy oraz nieprawidłowości w rozliczeniach procedur medycznych, znane jako upcoding.
Spór o finansowanie kontroli
Szacunkowy koszt rozbudowy aparatu administracyjnego w perspektywie dekady wynosi około 500 mln zł. Sposób sfinansowania tych wydatków stał się źródłem napięć między resortem zdrowia a Ministerstwem Finansów. Resort finansów podnosi kwestię deficytu NFZ, który na 2027 rok Fundusz szacuje na 12 mld zł, a Rada Fiskalna nawet na 16 mld zł. Ministerstwo Finansów stoi na stanowisku, że zwiększenie liczby kontrolerów musi nastąpić w ramach obecnie posiadanych środków. Sugeruje przy tym rezygnację z części wydatków na Agencję Badań Medycznych lub automatyzację procesów kontrolnych zamiast budowania nowych struktur etatowych.
Ministerstwo Zdrowia argumentuje, że wzmocnienie nadzoru przyniesie wymierne korzyści finansowe. Według wewnętrznych wyliczeń NFZ, każda złotówka wydana na kontrolę przynosi trzy złote z tytułu nałożonych kar. Należy jednak zaznaczyć, że wskaźnik ten opiera się wyłącznie na szacunkach Funduszu i nie potwierdził go niezależny audyt zewnętrzny. Obecnie Departament Kontroli NFZ musi dokonywać selekcji placówek ze względu na ograniczone zasoby kadrowe, co zawęża skalę nadzoru.
Wyzwania dla systemu ochrony zdrowia
Sytuacja finansowa systemu ochrony zdrowia ulega zmianie. NFZ przekształca się z instytucji opartej na składkach w dystrybutora środków budżetowych. Sprawia to, że każda decyzja o wydatkach staje się przedmiotem rygorystycznych negocjacji z resortem finansów. Dodatkowo od 2027 roku NFZ obejmie stabilizująca reguła wydatkowa, która trwale ograniczy swobodę operacyjną Funduszu w zakresie dysponowania środkami.
W debacie publicznej brakuje jednak odpowiedzi na pytanie, czy zwiększenie liczby kontrolerów wpłynie na realną poprawę dostępności świadczeń dla pacjentów, w tym skrócenie kolejek do specjalistów. Zmiany budzą również niepokój środowisk lekarskich, które wskazują na ryzyko eskalacji napięć w relacjach z Funduszem. Ostateczna decyzja rządu w sprawie kształtu ustawy wyznaczy kierunek dalszej reformy nadzoru nad sektorem medycznym.
Dwa podejścia do wzmocnienia kontroli NFZ
Rozbudowa struktur etatowych
Automatyzacja procesów kontrolnych
Zestawienie prognozowanego deficytu NFZ na 2027 rok oraz planowanych wydatków na kontrolę
| Kategoria | Wartość/Prognoza |
|---|---|
| Obecna liczba kontrolerów NFZ | 110 osób |
| Planowany wzrost etatów | 400 osób |
| Koszt rozbudowy (10 lat) | ok. 500 mln zł |
| Prognozowany deficyt NFZ 2027 (wg NFZ) | 12 mld zł |
| Prognozowany deficyt NFZ 2027 (wg Rady Fiskalnej) | 16 mld zł |
Opracowanie na podstawie treści artykułu.
Planowane wzmocnienie kontroli NFZ
Dane i szacunki pochodzą z treści artykułu; wskaźnik 3:1 nie został potwierdzony niezależnym audytem.
Słownik pojęć
- Bilokacja lekarza
- Sytuacja, w której lekarz jest wykazywany jako udzielający świadczeń w dwóch lub większej liczbie miejsc w tym samym czasie, co może wskazywać na nieprawidłowości w dokumentacji lub rozliczeniach.
- Upcoding
- Rozliczanie świadczenia jako bardziej złożonego, droższego lub wymagającego większych zasobów niż wynika to z faktycznie wykonanej procedury.
- Pion kontrolny NFZ
- Jednostki Funduszu odpowiedzialne za sprawdzanie, czy świadczeniodawcy prawidłowo realizują umowy i rozliczają świadczenia finansowane ze środków publicznych.
- Deficyt NFZ
- Niedobór środków, gdy planowane lub ponoszone wydatki Funduszu przewyższają dostępne przychody i finansowanie.
- Stabilizująca reguła wydatkowa
- Mechanizm ograniczający wzrost wydatków publicznych, wpływający na możliwości planowania i zwiększania wydatków przez instytucje sektora finansów publicznych.
- Automatyzacja kontroli
- Wykorzystanie systemów informatycznych, analizy danych i algorytmów do identyfikowania placówek lub rozliczeń wymagających dodatkowego sprawdzenia.
