Najważniejsze
- •NFZ ma od 27 lipca 2026 r. zyskać znacznie szersze uprawnienia kontrolne wobec szpitali, przychodni i aptek.
- •Kontrole mają obejmować nie tylko realizację umów, ale też sposób wydawania publicznych pieniędzy, czas pracy personelu i dostęp do dokumentacji medycznej.
- •Resort zdrowia chce ograniczać nadużycia, takie jak upcoding oraz zawyżanie kosztów leków recepturowych.
- •NFZ ma zwiększyć liczebność pionu kontrolnego, aby skuteczniej wykrywać nieprawidłowości.
- •Nowe przepisy mają wejść w życie 27 lipca 2026 r., a kontrole mają być częstsze, szersze i mniej przewidywalne.
NFZ od 27 lipca 2026 r. zyska szersze uprawnienia kontrolne wobec placówek medycznych i aptek, w tym wgląd do dokumentacji oraz czasu pracy medyków.
Narodowy Fundusz Zdrowia od 27 lipca 2026 roku ma zyskać znacznie szersze uprawnienia kontrolne wobec szpitali, innych placówek medycznych i aptek. Fundusz będzie mógł nie tylko sprawdzać realizację umów z NFZ, lecz także weryfikować sposób wydawania publicznych pieniędzy, czas pracy personelu medycznego oraz dostęp do dokumentacji medycznej.
Zmiany przewiduje projekt nowelizacji przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia. NFZ ma uzyskać możliwość kontroli tego, czy środki przekazane placówce lub aptece zostały wydane zgodnie z prawem i zasadami Funduszu. Resort wskazuje, że chodzi między innymi o wykrywanie zjawisk takich jak upcoding, czyli wykazywanie świadczeń w sposób pozwalający uzyskać wyższe finansowanie, a także o kontrolę zawyżania kosztów leków recepturowych w aptekach.
Nowe przepisy mają także dać Funduszowi narzędzia do sprawdzania, ile publicznych pieniędzy trafia na wynagrodzenia personelu medycznego. Placówki będą musiały przekazywać dokumentację dotyczącą pracowników, w tym dane o czasie pracy. NFZ ma dzięki temu sprawdzać, czy lekarze i inni medycy są dostępni w deklarowanym wymiarze oraz czy nie dochodzi do fikcyjnego lub nadmiernego angażowania personelu w kilku miejscach jednocześnie.
Fundusz będzie mógł sięgać także po informacje z podmiotów działających komercyjnie, jeśli będą one potrzebne do oceny rzeczywistej dostępności medyków w systemie publicznym. Z projektu wynika też, że kontrole mają być prowadzone bez uprzedzenia. W uzasadnieniu resort podkreśla, że dostępność personelu ma znaczenie nie tylko dla finansów, ale też dla bezpieczeństwa pacjentów i ciągłości leczenia.
Według danych NFZ w 2025 roku Departament Kontroli zakończył 2216 działań kontrolnych, w tym 779 kontroli i 1437 czynności sprawdzających. Nieprawidłowości wykryto w 99 proc. przypadków. Obecnie w całej Polsce w pionie kontrolnym pracuje 115 osób, a plan zakłada zwiększenie tej liczby o około 480 pracowników.
Projekt porządkuje także zasady nadzoru nad programami pilotażowymi finansowanymi przez NFZ i rozszerza kompetencje dyrektorów oddziałów wojewódzkich Funduszu. Będą oni mogli monitorować między innymi realizację umów, kwalifikacje personelu, listy oczekujących i centralną elektroniczną rejestrację.
Rząd chce, by nowe zasady zaczęły obowiązywać od 27 lipca 2026 roku. Jeśli projekt wejdzie w życie, placówki medyczne i apteki będą musiały liczyć się z częstszymi, szerszymi i mniej przewidywalnymi kontrolami NFZ.
Najważniejsze liczby dotyczące zmian w kontroli NFZ
| Wskaźnik | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Data wejścia w życie | 27 lipca 2026 | Od tego dnia mają obowiązywać nowe przepisy |
| Działania kontrolne NFZ w 2025 r. | 2216 | Łączna liczba zakończonych działań kontrolnych |
| Kontrole w 2025 r. | 779 | Liczba zakończonych kontroli |
| Czynności sprawdzające w 2025 r. | 1437 | Liczba zakończonych czynności sprawdzających |
| Wykryte nieprawidłowości | 99% przypadków | Odsetek działań, w których stwierdzono nieprawidłowości |
| Obecny stan pionu kontrolnego | 115 osób | Liczba pracowników kontrolnych NFZ |
| Planowany wzrost zatrudnienia | ok. 480 osób | Docelowe wzmocnienie pionu kontrolnego |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu i materiałów źródłowych Researchera.
Jak mają działać nowe kontrole NFZ?
Na podstawie projektu nowelizacji opisanego w artykule oraz materiałów źródłowych Researchera.
Słownik pojęć
- Upcoding
- Zawyżanie wyceny świadczeń lub wykazywanie ich w taki sposób, aby uzyskać wyższe finansowanie z publicznego płatnika.
- Lek recepturowy
- Lek przygotowywany w aptece na podstawie indywidualnej recepty, zgodnie ze wskazaniem lekarza.
- Czynności sprawdzające
- Działania kontrolne poprzedzające lub uzupełniające pełną kontrolę, służące weryfikacji określonych informacji lub dokumentów.
- Dokumentacja medyczna
- Zbiór zapisów dotyczących stanu zdrowia pacjenta, rozpoznania, leczenia i udzielonych świadczeń.
- Świadczeniodawca
- Podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych, np. szpital, przychodnia lub inna placówka medyczna z umową z NFZ.
