Najważniejsze
- •NFZ planuje od 1 lipca 2026 r. przejść z kwartalnego na roczne rozliczanie nadwykonań świadczeń medycznych.
- •Nowe zasady mają objąć m.in. leczenie zaćmy, rehabilitację dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz część porad AOS dla dorosłych.
- •Zmiany nie obejmą świadczeń dla dzieci i młodzieży, porad ginekologiczno-położniczych, pierwszych wizyt u specjalistów ani diagnostyki w ramach karty DiLO.
- •Lekarze i szpitale ostrzegają, że późniejsze płatności mogą pogorszyć płynność finansową placówek i przełożyć się na dłuższe kolejki.
- •NFZ tłumaczy projekt potrzebą większej przewidywalności wydatków, wskazując jednocześnie na silny wzrost kosztów AOS przy niewielkim wzroście liczby pacjentów.
NFZ chce od 1 lipca 2026 r. rozliczać nadwykonania świadczeń medycznych raz w roku, a nie co kwartał.
Jak zmieni się rozliczanie nadwykonań NFZ
Opracowanie własne na podstawie artykułu i komunikatów NFZ.
Narodowy Fundusz Zdrowia planuje od 1 lipca 2026 r. wprowadzić roczne rozliczanie nadwykonań świadczeń medycznych. Zamiast dotychczasowego trybu kwartalnego szpitale i poradnie mają składać wnioski o zapłatę po zakończeniu całego roku rozliczeniowego. Zmiana obejmie świadczenia wykonane ponad wartość kontraktu, a NFZ zapowiada, że będą one nadal płacone, tylko później.
Nowe zasady mają dotyczyć leczenia zaćmy, rehabilitacji leczniczej osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz części świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, przede wszystkim porad dla dorosłych. Zmiany nie obejmą m.in. świadczeń dla dzieci i młodzieży do 18. roku życia, porad ginekologiczno-położniczych, pierwszych wizyt u specjalistów ani diagnostyki pacjentów z kartą DiLO.
NFZ uzasadnia projekt potrzebą większej przewidywalności wydatków i lepszego zarządzania środkami publicznymi. Fundusz wskazuje, że obecny mechanizm utrudnia planowanie budżetu, bo skala dodatkowych zobowiązań staje się jasna dopiero w trakcie roku. W przytoczonych przez Fundusz danych wydatki na ambulatoryjną opiekę specjalistyczną są dziś ponad trzy razy wyższe niż w 2018 r., podczas gdy liczba pacjentów wzrosła tylko o około 3 proc.
Środowisko medyczne ocenia jednak, że nowe zasady mogą uderzyć w płynność finansową placówek. Jakub Kosikowski z Naczelnej Izby Lekarskiej powiedział, że szpitale będą musiały przez rok kredytować NFZ, finansując leczenie, wynagrodzenia personelu i leki z własnych środków. Z kolei Paweł Pikul z Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych wskazał, że wiele placówek już dziś działa na granicy możliwości finansowych.
Problem zadłużenia szpitali narasta od miesięcy. Pod koniec 2025 r. ponad połowa publicznych szpitali miała zobowiązania wymagalne, a łączne zadłużenie placówek publicznych wynosiło 34 mld zł, z czego około 5 mld zł stanowiły długi przeterminowane. W ocenie ekspertów dodatkowe odsunięcie płatności może pogłębić ten problem, zwłaszcza w szpitalach powiatowych.
Kontekst zmian jest prosty: NFZ szuka sposobu na ograniczenie nieprzewidywalności wydatków, ale robi to w systemie, który już teraz zmaga się z niedoborem pieniędzy i rosnącymi kosztami. W przeszłości podobne ograniczenia finansowania skłaniały część placówek do zmniejszania liczby świadczeń wykonywanych ponad kontrakt.
W praktyce nowe zasady mogą oznaczać wolniejsze przyjmowanie pacjentów poza limitem i większą presję na poradnie specjalistyczne. Lekarze ostrzegają, że jeśli placówki ograniczą liczbę przyjęć, kolejki do specjalistów mogą się wydłużyć, a część chorych trafi do systemu pilnego lub do sektora prywatnego.
Najważniejsze elementy planowanych zmian w rozliczaniu nadwykonań NFZ
| Obszar | Dotychczas | Po zmianie / wyłączenie |
|---|---|---|
| Tryb rozliczania nadwykonań | Wnioski składane kwartalnie | Wnioski składane raz po zakończeniu roku |
| Leczenie zaćmy | Rozliczanie według dotychczasowych zasad kwartalnych | Objęte rocznym rozliczaniem od 1 lipca 2026 r. |
| Rehabilitacja lecznicza dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności | Rozliczanie według dotychczasowych zasad kwartalnych | Objęta rocznym rozliczaniem od 1 lipca 2026 r. |
| Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (porady dla dorosłych) | Rozliczanie według dotychczasowych zasad kwartalnych | Objęta rocznym rozliczaniem od 1 lipca 2026 r. |
| Dzieci i młodzież do 18. roku życia | Nie wyłączone z obecnego mechanizmu | Wyłączone z nowych zasad |
| Porady ginekologiczno-położnicze | Nie wyłączone z obecnego mechanizmu | Wyłączone z nowych zasad |
| Pierwsza wizyta u specjalisty | Nie wyłączone z obecnego mechanizmu | Wyłączone z nowych zasad |
| Diagnostyka z kartą DiLO | Nie wyłączone z obecnego mechanizmu | Wyłączone z nowych zasad |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu i materiałów źródłowych z NFZ.
@kosik_md
RT @RadioZET_NEWS: Kolejki do badań znów się wydłużą? Lekarze ostrzegają przed planami NFZ
Słownik pojęć
- Nadwykonania
- Świadczenia medyczne wykonane ponad wartość zakontraktowaną przez NFZ, czyli ponad limit określony w umowie.
- Ambulatoryjna opieka specjalistyczna (AOS)
- Opieka specjalistyczna udzielana bez konieczności hospitalizacji, najczęściej w poradniach i gabinetach specjalistycznych.
- Karta DiLO
- Karta Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego, uprawniająca do szybszej ścieżki diagnostyki i leczenia nowotworów.
- Zobowiązania wymagalne
- Długi, których termin spłaty już minął i które powinny zostać uregulowane przez dłużnika.
- Płynność finansowa
- Zdolność placówki do bieżącego regulowania rachunków, wynagrodzeń i innych kosztów działalności.
