Najważniejsze
- •Osoby z ADHD wykazują o blisko 50% wyższe ryzyko wystąpienia problemów żołądkowo-jelitowych w porównaniu z populacją ogólną.
- •W badaniu obejmującym 1,93 miliona pacjentów zaobserwowano prawie 2-krotnie wyższe ryzyko zaparć, o 58% wyższą częstość zespołu jelita drażliwego (IBS) oraz ponad 4-krotnie wyższe ryzyko enkoprezy.
- •Potencjalne przyczyny obejmują zaburzenia osi jelito-mózg, rolę dopaminy, impulsywność dietetyczną, stres oraz działania niepożądane leków na ADHD.
- •Badacze zalecają włączenie pytań o objawy trawienne do rutynowego wywiadu medycznego u pacjentów z ADHD.
Ryzyko wystąpienia dolegliwości żołądkowo-jelitowych u osób z ADHD jest o blisko 50 procent wyższe niż w populacji ogólnej — wynika z metaanalizy przeprowadzonej przez naukowców z University of Warwick.
Metaanaliza University of Warwick w liczbach
Źródło: Journal of Attention Disorders / University of Warwick
Naukowcy z brytyjskiej Warwick Medical School przeanalizowali dane 1,9 miliona osób i ustalili, że u pacjentów z ADHD ryzyko dolegliwości żołądkowo-jelitowych jest o blisko 50 procent wyższe niż w populacji ogólnej. Wyniki metaanalizy opublikowano w czasopiśmie naukowym „Journal of Attention Disorders”. Autorami opracowania są badaczka Sarah Blake oraz dr Saran Shantikumar z University of Warwick.
Badanie objęło łącznie 1 930 000 pacjentów w wieku od 2 do 65 lat. Zespół naukowców połączył i przeanalizował dane z 23 publikacji naukowych z obszaru Stanów Zjednoczonych, Szwecji, Niemiec oraz Korei Południowej. Analiza poszczególnych schorzeń wykazała, że u osób z diagnozą ADHD występuje prawie dwukrotnie wyższe ryzyko zaparć oraz o 58 procent częstsze rozpoznanie zespołu jelita drażliwego. Z kolei w przypadku enkoprezy (nietrzymania kału) prawdopodobieństwo to okazało się ponad czterokrotnie wyższe.
Korelacja statystyczna a potencjalne przyczyny
Autorzy opracowania zaznaczają, że zgromadzone dane przedstawiają wyłącznie korelację statystyczną. Przeprowadzona metaanaliza nie dowodzi, że ADHD bezpośrednio wywołuje schorzenia układu pokarmowego. Sarah Blake podkreśliła, że zaobserwowana zależność dotyczy niemal wszystkich analizowanych dolegliwości trawiennych (w tym niestrawności), jednak podwyższone ryzyko może wynikać z dodatkowych czynników. Wśród potencjalnych przyczyn badacze wymieniają specyficzne cechy funkcjonowania pacjentów, takie jak impulsywność, nieregularne spożywanie posiłków, diety ubogobłonnikowe, przewlekły stres oraz współwystępujące cechy ze spektrum autyzmu.
Biologiczne powiązania i zalecenia dla lekarzy
Problem dolegliwości trawiennych u pacjentów ze spektrum autyzmu jest dobrze udokumentowany, natomiast wiedza na temat osób z ADHD była dotychczas rozproszona. Biologiczne powiązanie układu nerwowego z pokarmowym wynika z funkcjonowania osi jelito-mózg oraz faktu, że kluczowa w ADHD dopamina wpływa na motorykę jelit. Ponadto większość leków stymulujących i niestymulujących stosowanych w farmakoterapii tego zaburzenia ma wpisane w Charakterystyce Produktu Leczniczego działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.
Współautor badania, dr Saran Shantikumar, wskazał, że lekarze opiekujący się osobami z ADHD powinni rozważyć włączenie pytań o objawy żołądkowo-jelitowe do rutynowego wywiadu medycznego. Zdaniem badaczy pacjenci ze złożonymi problemami gastrologicznymi mogą wymagać konsultacji z gastroenterologiem lub dietetykiem. Naukowcy postulują również przeprowadzenie dalszych badań podłużnych, które precyzyjnie wyjaśnią mechanizmy odpowiedzialne za wykrytą zależność.
Częstość występowania zaburzeń układu pokarmowego u osób z ADHD w stosunku do populacji ogólnej
| Kategoria dolegliwości / schorzenia | Poziom ryzyka u pacjentów z ADHD |
|---|---|
| Ogólne problemy żołądkowo-jelitowe | Wzrost ryzyka o blisko 50% |
| Zaparcia | Prawie 2-krotnie wyższe ryzyko |
| Zespół jelita drażliwego (IBS) | Wzrost ryzyka o 58% |
| Enkopreza (nietrzymanie kału) | Ponad 4-krotnie wyższe ryzyko |
Journal of Attention Disorders
Słownik pojęć
- ADHD
- Zespół nadpobudliwości psychuchowej z deficytem uwagi – zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się objawami braku uwagi, nadpobudliwości i impulsywności.
- Enkopreza
- Nietrzymanie kału lub bezwiedne oddawanie stolca przez dzieci powyżej wieku rozwojowego, w którym powinny opanować tę umiejętność.
- Oś jelito-mózg
- Dwukierunkowa sieć komunikacyjna łącząca ośrodkowy układ nerwowy z przewodem pokarmowym i mikrobiotą jelitową.
- Zespół jelita drażliwego (IBS)
- Przewlekła choroba czynnościowa przewodu pokarmowego objawiająca się bólami brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżnień (zaparcia, biegunki).
- Metaanaliza
- Metoda badawcza polegająca na statystycznym połączeniu i przeanalizowaniu wyników wielu niezależnych badań naukowych na dany temat.
- Dopamina
- Ważny neuroprzekaźnik w ośrodkowym układzie nerwowym odpowiadający za motywację i uwagę, który wpływa również na motorykę przewodu pokarmowego.
