Najważniejsze
- •Badanie z Hongkongu sugeruje, że epigenetyczne „ustawienia” obecne przy urodzeniu mogą wpływać na rozwój mikrobiomu jelitowego w pierwszym roku życia i późniejsze ryzyko cech autyzmu oraz ADHD.
- •W analizie wzięto pod uwagę dane od 571 noworodków, 969 niemowląt oraz próbki od rodziców, a dzieci oceniano w wieku 36 miesięcy za pomocą kwestionariusza behawioralnego.
- •Na skład mikrobiomu niemowląt wpływały m.in. sposób porodu, antybiotyki, karmienie piersią i obecność starszego rodzeństwa, a niektóre wzorce metylacji DNA wiązały się z mniejszą różnorodnością mikrobiomu.
- •Dwa gatunki bakterii — Lachnospira pectinoschiza i Parabacteroides distasonis — mogły częściowo łagodzić ryzyko związane z wybranymi markerami epigenetycznymi, ale nie usuwały go całkowicie.
- •Autorzy podkreślają, że wyniki są obserwacyjne; potrzebne są dalsze badania, zanim będzie można mówić o konkretnych interwencjach dietetycznych lub probiotycznych u niemowląt.
Chińscy naukowcy opisali bakterie jelitowe noworodków, które mogą wiązać się z niższym ryzykiem autyzmu i ADHD w pierwszych latach życia.
Nowe badanie prowadzone przez naukowców z Chińskiego Uniwersytetu w Hongkongu sugeruje, że bakterie jelitowe w pierwszym roku życia mogą wpływać na rozwój mózgu dziecka i wiązać się z niższym ryzykiem cech autyzmu oraz ADHD. Zespół kierowany przez gastroenterologa Siew Chien Ng ogłosił wyniki 2 czerwca 2026 roku, a praca ukazała się w Cell Press Blue.
Naukowcy przeanalizowali wzory metylacji DNA w krwi pępowinowej 571 noworodków. Zebrali też próbki mikrobiomu jelitowego od 969 niemowląt w wieku 2, 6 i 12 miesięcy oraz próbki od rodziców pobrane w trzecim trymestrze ciąży. Gdy dzieci skończyły 36 miesięcy, rodzice wypełnili kwestionariusz behawioralny, który pozwalał wychwycić wczesne sygnały autyzmu i problemów z uwagą.
Analiza wykazała, że epigenetyczne „znaki” obecne przy urodzeniu wiązały się z późniejszym rozwojem mikrobiomu. Do czynników powiązanych ze wzorami metylacji DNA należały m.in. sposób porodu, długość ciąży, obecność starszego rodzeństwa i alergie matki. Z kolei rozwój mikrobiomu w pierwszym roku życia zależał od innych zmiennych, w tym sposobu porodu, ekspozycji na antybiotyki, karmienia piersią i obecności starszego rodzeństwa. Badacze nie znaleźli natomiast wyraźnego wpływu mikrobiomu rodziców na te zmiany epigenetyczne obecne przy urodzeniu.
Wyniki wskazały też na dwa gatunki bakterii, które mogły działać ochronnie. Lachnospira pectinoschiza wiązała się z mniejszym prawdopodobieństwem pojawienia się wczesnych cech autyzmu u dzieci, u których epigenetyczne markery sugerowały wyższe ryzyko. Podobny wzór zaobserwowano dla Parabacteroides distasonis w odniesieniu do cech ADHD. Autorzy zaznaczyli, że bakterie te nie usuwały ryzyka całkowicie, ale mogły je osłabiać.
Badanie wpisuje się w rosnący dorobek prac nad osią jelito–mózg, ale wyróżnia się skalą i połączeniem danych z okresu ciąży, urodzenia i pierwszych lat życia dziecka. Wcześniejsze analizy zwykle obejmowały mniejsze grupy i nie śledziły tak dokładnie związku między epigenetyką a mikrobiomem na wczesnym etapie rozwoju.
Autorzy podkreślają, że ich wyniki mają charakter obserwacyjny i nie dowodzą, że konkretne bakterie zapobiegają autyzmowi lub ADHD. Kolejnym krokiem mają być dalsze badania laboratoryjne i obserwacja tej samej grupy dzieci. Jeśli zależność się potwierdzi, wyniki mogą w przyszłości pomóc w projektowaniu celowanych interwencji dietetycznych lub probiotycznych u niemowląt.
Jak badanie łączy epigenetykę, mikrobiom i rozwój dziecka
Na podstawie opisanego badania z 2026 r.
Słownik pojęć
- Metylacja DNA
- Epigenetyczna zmiana polegająca na dołączaniu grup metylowych do DNA; może wpływać na aktywność genów bez zmiany sekwencji genetycznej.
- Epigenetyka
- Zestaw mechanizmów regulujących działanie genów, niezależnie od samej sekwencji DNA.
- Mikrobiom jelitowy
- Zbiór bakterii i innych mikroorganizmów zasiedlających jelita.
- Oś jelito–mózg
- Dwukierunkowa sieć komunikacji między jelitami a układem nerwowym, wpływająca m.in. na zachowanie i rozwój mózgu.
- ASD
- Zaburzenie ze spektrum autyzmu; grupa neurorozwojowych trudności wpływających na komunikację i zachowanie.
- ADHD
- Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi.
- Krew pępowinowa
- Krew pobrana z pępowiny po urodzeniu; może służyć do analiz biologicznych i epigenetycznych.
