Najważniejsze
- •Naukowcy z Monachium zidentyfikowali dwa gatunki bakterii związane z ochronnym „efektem farmy”: Romboutsia timonensis i Glutamicibacter arilaitensis.
- •Badanie objęło ponad 1000 dzieci z europejskich badań terenowych oraz dodatkowe próbki kurzu ze stodół od 47 dzieci wychowujących się na farmach.
- •Ochronny mechanizm łączy się z metabolitami bakterii, takimi jak kynurenina, ksantyna, kwas alfa-linolenowy i kwas stearydynowy, oraz receptorami AhR i PPARγ.
- •Wyniki wspierają hipotezę higieniczną i sugerują, że kontakt z mikroorganizmami we wczesnym dzieciństwie może wpływać na rozwój odporności.
- •Odkrycie może pomóc w projektowaniu nowych metod zapobiegania alergii i astmie bez konieczności bezpośredniego kontaktu dzieci z gospodarstwem.
Międzynarodowy zespół z Monachium wskazał bakterie stojące za „efektem farmy”, który chroni dzieci przed alergiami i astmą.
40 proc. Polaków ma alergię. "Sami tworzymy świat, który uczula nasze dzieci"
Międzynarodowy zespół badawczy pod kierownictwem prof. Marka Ege z LMU Klinikum w Monachium zidentyfikował bakterie odpowiadające za tzw. „efekt farmy”, który wiąże się z mniejszym ryzykiem alergii, astmy i kataru siennego u dzieci wychowujących się na terenach wiejskich. Wyniki opublikowano 30 lipca 2026 roku w czasopiśmie NEJM Evidence.
Badacze wskazali dwa konkretne gatunki: Romboutsia timonensis oraz Glutamicibacter arilaitensis. Według autorów pracy te gram-dodatnie bakterie odpowiadają łącznie za około dwie trzecie ochronnego wpływu efektu farmy na astmę i za około połowę wpływu na katar sienny. Zebrane dane objęły ponad 1000 dzieci z europejskich badań prowadzonych na obszarach wiejskich. Analizowano u nich wymazy z nosa oraz próbki kurzu z materacy, a dodatkowo pobrano próbki kurzu ze stodół od 47 dzieci wychowujących się na farmach.
Zespół sprawdzał, jakie mikroorganizmy występują w badanych próbkach, jak są ze sobą powiązane i czy określone grupy bakterii wiążą się z niższym ryzykiem astmy. Naukowcy wykorzystali analizy genetyczne i metaboliczne oraz modele komputerowe. Weryfikację wyników wsparły także dane z Francji i Finlandii. Badacze nie podali jednak w dostępnych materiałach szczegółowych porównań częstości alergii między dziećmi ze wsi i z miast ani odrębnych danych liczbowych z badań walidacyjnych.
Skąd bierze się „efekt farmy”
Odkrycie wpisuje się w hipotezę higieniczną, według której kontakt z mikroorganizmami we wczesnym dzieciństwie wpływa na rozwój układu odpornościowego. „Efekt farmy” opisuje obserwowane od lat zjawisko, że dzieci dorastające w środowisku wiejskim rzadziej chorują na alergie i astmę niż ich rówieśnicy z miast. Dotychczas mechanizm ten opierano głównie na badaniach obserwacyjnych. Nowa praca ma wskazywać nie tylko bakterie, lecz także ich produkty metaboliczne i receptory w ludzkim organizmie.
Według autorów kluczowe znaczenie mają związki takie jak kynurenina, ksantyna, kwas alfa-linolenowy i kwas stearydynowy. Mają one docierać do dróg oddechowych i oddziaływać z receptorami AhR oraz PPARγ, które mogą ograniczać nadmierną reakcję zapalną. To właśnie ten łańcuch ma tłumaczyć ochronny wpływ kontaktu ze środowiskiem gospodarstwa.
W praktyce wynik badania może pomóc w projektowaniu nowych metod zapobiegania alergiom i astmie. Jeśli dalsze prace potwierdzą te zależności, badacze będą mogli szukać sposobu na odtworzenie ochronnego działania „efektu farmy” bez konieczności kontaktu dzieci ze stajnią czy gospodarstwem.
Najważniejsze liczby z badania nad „efektem farmy”
| Element badania | Wartość | Znaczenie |
|---|---|---|
| Liczba badanych dzieci | ponad 1000 | Analiza obejmowała dzieci z europejskich badań prowadzonych na obszarach wiejskich |
| Dodatkowe próbki ze stodół | 47 dzieci | Pobrano kurz ze stodół od dzieci wychowujących się na farmach |
| Identyfikowane gatunki bakterii | 2 | Romboutsia timonensis i Glutamicibacter arilaitensis |
| Udział w ochronie przed astmą | około 2/3 | Łączny wkład obu bakterii w ochronny efekt farmy |
| Udział w ochronie przed katarem siennym | około 1/2 | Łączny wkład obu bakterii w ochronny efekt farmy |
| Badania walidacyjne | Francja i Finlandia | Dane z tych krajów posłużyły do weryfikacji wyników |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych wyników badań opublikowanych w NEJM Evidence.
Jak działa „efekt farmy”
Na podstawie opisu mechanizmu w artykule i danych z badania opublikowanego w NEJM Evidence.
Słownik pojęć
- Hipoteza higieniczna
- Koncepcja zakładająca, że zbyt mały kontakt z mikroorganizmami we wczesnym dzieciństwie może zwiększać ryzyko alergii i astmy.
- Gram-dodatnie bakterie
- Grupa bakterii barwiących się dodatnio w metodzie Grama; w artykule wskazano je jako związane z ochronnym efektem farmy.
- Romboutsia timonensis
- Jeden z dwóch gatunków bakterii zidentyfikowanych jako kluczowe dla ochronnego wpływu środowiska farmy.
- Glutamicibacter arilaitensis
- Drugi z dwóch gatunków bakterii powiązanych z mniejszym ryzykiem alergii i astmy u dzieci z terenów wiejskich.
- AhR
- Receptor aktywowany przez ligandy, który może uczestniczyć w regulacji odpowiedzi zapalnej i odpornościowej.
- PPARγ
- Receptor jądrowy biorący udział w regulacji metabolizmu i procesów zapalnych.
- Kynurenina
- Metabolit wymieniony w artykule jako jeden ze związków uczestniczących w ochronnym mechanizmie.
- Metabolity
- Produkty przemian zachodzących w organizmie lub w mikroorganizmach, mogące wpływać na funkcjonowanie tkanek i układów.
