Najważniejsze
- •Antybiotyki przepisywane przy zwykłym bólu gardła mają tylko niewielki wpływ na zapobieganie ciężkim zakażeniom paciorkowcowym na poziomie populacji.
- •Nawet w skrajnym scenariuszu testowania i leczenia wszystkich pacjentów z bólem gardła udałoby się zapobiec maksymalnie 6,7 proc. przypadków iGAS u dzieci i 2,8 proc. u dorosłych.
- •W typowych warunkach, zgodnych ze szwedzkimi wytycznymi i kryteriami Centora, korzyść profilaktyczna jest jeszcze mniejsza.
- •Aby uniknąć jednego przypadku iGAS, trzeba byłoby wykonać dziesiątki tysięcy wymazów z gardła i wystawić podobną liczbę recept na antybiotyki.
- •Autorzy badania podkreślają, że ważniejsze od rutynowego leczenia bólu gardła jest szybkie rozpoznawanie objawów alarmowych ciężkiego zakażenia oraz rozwój skutecznej szczepionki przeciw paciorkowcom.
Badanie Uniwersytetu w Göteborgu wykazało, że antybiotyki stosowane przy bólu gardła tylko w niewielkim stopniu chronią przed ciężkimi zakażeniami paciorkowcowymi.
Antybiotyki przepisywane przy zwykłym bólu gardła mają znikomy wpływ na zapobieganie ciężkim zakażeniom paciorkowcowym w populacji – wynika z badania opublikowanego 3 czerwca 2026 roku przez naukowców z Uniwersytetu w Göteborgu. Zespół kierowany przez Ronny’ego Gunnarssona ocenił, ile przypadków inwazyjnego zakażenia paciorkowcowego można byłoby uniknąć dzięki szerszemu testowaniu i leczeniu pacjentów z bólem gardła.
Badacze połączyli dowody naukowe z danymi epidemiologicznymi ze Szwecji z 2024 roku. W tym czasie odnotowano 163 przypadki iGAS u dzieci i 1152 u dorosłych. Z wyliczeń wynika, że nawet w skrajnym scenariuszu, w którym testowany i leczony byłby każdy pacjent zgłaszający się z bólem gardła, można byłoby zapobiec najwyżej 6,7 proc. przypadków iGAS u dzieci oraz 2,8 proc. u dorosłych.
Przy bardziej typowym podejściu, opartym na szwedzkich wytycznych i kryteriach Centora, efekt był jeszcze mniejszy. Autorzy oszacowali, że aby uniknąć jednego przypadku iGAS, trzeba byłoby wykonać od 45 tys. do 110 tys. wymazów z gardła i wystawić od 45 tys. do 110 tys. recept na antybiotyki. Ronny Gunnarsson stwierdził, że argument o zapobieganiu iGAS nie powinien już służyć jako uzasadnienie dla rutynowego leczenia zwykłych infekcji gardła antybiotykami.
Naukowcy wskazali kilka powodów tak niskiej skuteczności. Większość osób z bólem gardła w ogóle nie trafia do lekarza. Ci, którzy zgłaszają się po pomoc, zwykle robią to trzeciego dnia choroby lub później, gdy mija już najbardziej zakaźny okres. Dodatkowo 15–25 proc. przypadków iGAS wiąże się z bezobjawowymi nosicielami, których nie powinno się leczyć antybiotykami.
W badaniu zwrócono też uwagę na obciążenie systemu ochrony zdrowia. Autorzy oceniają, że obniżenie progu testowania i leczenia oznaczałoby ogromną liczbę dodatkowych wizyt i wymazów w podstawowej opiece zdrowotnej, kosztem innych pacjentów. W praktyce, jak podkreślają, medycyna powinna skupić się na szybszym rozpoznawaniu wczesnych objawów ciężkiego zakażenia, a w dłuższej perspektywie – na skutecznej szczepionce przeciw paciorkowcom.
Problem narasta, ponieważ liczba ciężkich zakażeń paciorkowcowych rośnie w Szwecji i innych krajach. Dane z Göteborga sugerują jednak, że samo częstsze przepisywanie antybiotyków przy bólu gardła nie rozwiąże tego problemu. Dla podstawowej opieki zdrowotnej oznacza to presję na lepszą diagnostykę i szybsze wyłapywanie pacjentów z objawami alarmowymi.
Szacowany wpływ strategii leczenia bólu gardła na liczbę przypadków iGAS
| Strategia | Dzieci – odsetek możliwych do uniknięcia przypadków iGAS | Dorośli – odsetek możliwych do uniknięcia przypadków iGAS | Szacowana liczba wymazów / recept na jeden uniknięty przypadek |
|---|---|---|---|
| Testowanie i leczenie wszystkich pacjentów z bólem gardła | do 6,7% | do 2,8% | 45 tys. – 110 tys. |
| Podejście zgodne ze szwedzkimi wytycznymi i kryteriami Centora | do 1,6% | do 1,2% | 45 tys. – 110 tys. |
Opracowanie na podstawie badania naukowców z Uniwersytetu w Göteborgu oraz danych epidemiologicznych ze Szwecji za 2024 r.
Dlaczego antybiotyki przy zwykłym bólu gardła słabo chronią przed iGAS?
Na podstawie badania Uniwersytetu w Göteborgu opublikowanego 3 czerwca 2026 r.
Słownik pojęć
- iGAS
- Inwazyjne zakażenie paciorkowcowe wywołane przez paciorkowca grupy A; może obejmować m.in. krew, płuca lub inne jałowe przestrzenie i stanowić zagrożenie życia.
- GAS
- Paciorkowiec grupy A (Group A Streptococcus) – bakteria, która najczęściej powoduje anginę i może prowadzić do iGAS.
- kryteria Centora
- Zestaw objawów i cech klinicznych używanych do oceny prawdopodobieństwa bakteryjnego zapalenia gardła i decyzji o testowaniu.
- wymaz z gardła
- Pobranie próbki z gardła w celu wykrycia bakterii, najczęściej przed wdrożeniem antybiotyku.
- nosiciel bezobjawowy
- Osoba, która ma bakterie w organizmie, ale nie ma objawów choroby; leczenie takiej osoby antybiotykiem zwykle nie jest wskazane.
- inwazyjne zakażenie
- Zakażenie, w którym drobnoustrój przenika do miejsc normalnie jałowych, np. krwiobiegu, i może szybko prowadzić do ciężkiego stanu ogólnego.
