Najważniejsze
- •Badanie 847 dzieci z australijskiej kohorty Barwon Infant Study wykazało związek między prenatalną ekspozycją na DEHP, zmianami metylacji DNA i nasileniem objawów związanych z ADHD oraz autyzmem.
- •Wyższa ekspozycja na DEHP w ciąży wiązała się z większym nasileniem objawów neurorozwojowych ocenianych w wieku 2 i 4 lat, ale nie oznacza to postawienia diagnozy ADHD ani autyzmu.
- •Wyniki wskazują na możliwy udział zmian epigenetycznych w relacji między ekspozycją płodową a późniejszym funkcjonowaniem neurorozwojowym, lecz nie dowodzą związku przyczynowego.
- •Interpretację ograniczają obserwacyjny charakter badania, umiarkowana wielkość efektów, małe zbiory walidacyjne oraz możliwość wpływu innych czynników, takich jak dieta, status socjoekonomiczny i genetyka.
- •Potrzebne są większe, wieloletnie badania w różnych populacjach, aby sprawdzić trwałość zmian epigenetycznych i powtarzalność wyników.
Badanie obejmujące 847 australijskich dzieci wykazało związek między prenatalną ekspozycją na DEHP, zmianami metylacji DNA a nasileniem objawów ADHD i autyzmu we wczesnym dzieciństwie.
Podstawowe informacje o badaniu Barwon Infant Study
| Parametr | Opis |
|---|---|
| Liczba uczestników | 847 dzieci |
| Okres obserwacji | Wiek 2 i 4 lata |
| Analizowany związek | DEHP – metylacja DNA – objawy neurorozwojowe |
| Źródło danych | Czasopismo „Med” (2026) |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu.
Badanie obejmujące 847 dzieci z australijskiej kohorty Barwon Infant Study wykazało związek między prenatalną ekspozycją na ftalan DEHP, zmianami metylacji DNA a nasileniem objawów związanych z ADHD i autyzmem w wieku 2 i 4 lat. Wyniki opublikowano 15 września 2026 roku w czasopiśmie „Med” (DOI: 10.1016/j.medj.2026.101291). Autorzy zaznaczają, że badanie ma charakter obserwacyjny i nie potwierdza związku przyczynowego.
Naukowcy oceniali poziom DEHP u kobiet w ciąży, a następnie analizowali wzory metylacji DNA we krwi pępowinowej pobranej przy porodzie. Dzieci obserwowano do 2. i 4. roku życia, wykorzystując oceny behawioralne. Wyższa ekspozycja na tę substancję wiązała się z większym nasileniem objawów neurorozwojowych. Badacze wskazali także zmiany obejmujące sieci genów związanych z rozwojem mózgu.
Metylacja DNA to proces epigenetyczny, który może wpływać na aktywność genów bez zmiany ich sekwencji. Wyniki sugerują możliwy biologiczny związek między ekspozycją w okresie płodowym a późniejszym funkcjonowaniem neurorozwojowym. Nie oznacza to jednak, że naukowcy wykryli bezpośredni mechanizm prowadzący do ADHD lub autyzmu. W badaniu oceniano nasilenie objawów, nie stawiano natomiast formalnych diagnoz klinicznych.
Ograniczenia badania
DEHP, czyli ftalan bis(2-etyloheksylu), jest plastyfikatorem stosowanym do zwiększania elastyczności tworzyw sztucznych. Ludzie mogą mieć z nim kontakt między innymi za pośrednictwem żywności, opakowań i przedmiotów codziennego użytku. Powszechność ekspozycji utrudnia oddzielenie wpływu DEHP od działania innych substancji i czynników, takich jak dieta, status socjoekonomiczny czy uwarunkowania genetyczne. Krew pępowinowa nie jest również bezpośrednim zapisem procesów zachodzących w rozwijającym się mózgu.
Dr Mirko Uljarevic z The Kids Research Institute ocenił, że zaobserwowane efekty były umiarkowane, a zbiory danych wykorzystane do walidacji wyników — bardzo małe. Naukowcy nie wiedzą także, czy wykryte zmiany epigenetyczne utrzymują się w późniejszym wieku i czy wpływają na długotrwałe funkcjonowanie mózgu. Potrzebne są większe badania, które uwzględnią dodatkowe czynniki zakłócające oraz sprawdzą, czy wyniki powtarzają się w innych populacjach.
Jak przebiegało badanie wpływu DEHP na rozwój dzieci?
Opracowanie na podstawie opisu badania Barwon Infant Study zawartego w artykule.
Słownik pojęć
- DEHP
- Ftalan bis(2-etyloheksylu), plastyfikator stosowany do zwiększania elastyczności niektórych tworzyw sztucznych.
- Ftalany
- Grupa związków chemicznych używanych m.in. jako plastyfikatory; część z nich może przedostawać się do środowiska i żywności.
- Metylacja DNA
- Proces epigenetyczny polegający na dołączaniu grup metylowych do DNA, co może zmieniać aktywność genów bez zmiany ich sekwencji.
- Epigenetyka
- Dziedzina badająca zmiany regulacji aktywności genów, które nie wynikają ze zmiany samej sekwencji DNA.
- Ekspozycja prenatalna
- Narażenie płodu na działanie substancji lub innych czynników w okresie ciąży.
- Objawy neurorozwojowe
- Trudności lub cechy związane z rozwojem układu nerwowego, zachowaniem, uwagą, komunikacją albo funkcjonowaniem społecznym.
- Czynnik zakłócający
- Zmienna powiązana zarówno z badaną ekspozycją, jak i wynikiem, która może zniekształcać ocenę ich związku.
