Najważniejsze
- •Badanie zaprezentowane w Londynie łączy ekspozycję na zanieczyszczenie powietrza z epigenetycznymi zmianami metylacji DNA w plemnikach.
- •Analiza objęła ponad 2000 mężczyzn, a w badaniu DNA plemników uwzględniono 1220 uczestników i 39 zmian metylacji związanych z mieszaniną zanieczyszczeń.
- •Najsilniejsze związki obserwowano dla ozonu i dwutlenku azotu, a szczególne zainteresowanie wzbudził imprintowany gen GNAS.
- •Wyniki sugerują możliwy mechanizm wpływu smogu na płodność, ale nie pokazują jeszcze, czy zmiany te przekładają się na wyniki ciąż i zdrowie potomstwa.
- •Autorzy podkreślają potrzebę replikacji wyników w innych populacjach oraz oceny wpływu także innych źródeł ekspozycji, w tym zanieczyszczeń wewnątrzdomowych i osobistych.
Badanie zaprezentowane w Londynie 6 lipca 2026 roku łączy zanieczyszczenie powietrza ze zmianami epigenetycznymi w DNA plemników mężczyzn.
Na dorocznej konferencji Europejskiego Towarzystwa Ludzkiej Reprodukcji i Embriologii w Londynie naukowcy przedstawili badanie łączące zanieczyszczenie powietrza ze zmianami epigenetycznymi w DNA plemników. Wyniki zaprezentowano 6 lipca 2026 roku. Zespół kierowany przez dr Carrie Nobles z Uniwersytetu Massachusetts Amherst przeanalizował ponad 2000 mężczyzn z Salt Lake City w stanie Utah.
Badanie objęło okres od 2013 do 2017 roku. Uczestnicy oddawali próbki nasienia przy zgłoszeniu do badania, a następnie po dwóch, czterech i sześciu miesiącach. Naukowcy oceniali narażenie na zanieczyszczenia powietrza w trzymiesięcznym okresie poprzedzającym pobranie każdej próbki, czyli w czasie produkcji plemników. Brali pod uwagę ozon, dwutlenek azotu, dwutlenek siarki oraz drobne cząstki stałe.
W analizie DNA plemników, wykonanej u 1220 mężczyzn, badacze znaleźli 39 zmian metylacji DNA powiązanych z mieszaniną zanieczyszczeń. Najsilniejszy związek wykazano dla ozonu i dwutlenku azotu. Szczególne zainteresowanie wzbudził gen GNAS. To gen imprintowany, wcześniej łączony z gorszą jakością nasienia i rozwojem zarodka. Metylacja DNA nie zmienia sekwencji genetycznej, ale wpływa na to, które geny są włączane lub wyłączane.
Dr Nobles powiedziała, że narażenie na zanieczyszczenie powietrza w kluczowych etapach rozwoju plemników może wiązać się ze zmianami w ich DNA. Dodała też, że potrzebne są dalsze badania, które sprawdzą, czy obserwowane zmiany przekładają się na płodność i wyniki ciąż.
Związek między jakością powietrza a zdrowiem reprodukcyjnym badacze analizują od kilku lat, ale mechanizm biologiczny pozostawał niejasny. To badanie ma wskazywać na jeden z możliwych sposobów działania zanieczyszczeń: przez zmiany epigenetyczne w spermie. Wcześniejsze prace już sugerowały, że zanieczyszczone powietrze pogarsza jakość nasienia, jednak teraz naukowcy opisali konkretny ślad molekularny.
W praktyce oznacza to, że dalsze badania mogą skupić się nie tylko na samym narażeniu, lecz także na tym, jak zanieczyszczenie wpływa na rozwój zarodka i przebieg ciąży. Na razie autorzy podkreślają potrzebę replikacji wyników i sprawdzenia, czy podobne zależności występują także w innych populacjach i przy innych źródłach ekspozycji.
Jak zanieczyszczenie powietrza może wpływać na plemniki?
Na podstawie badania zaprezentowanego na konferencji ESHRE w Londynie, 2026.
Słownik pojęć
- Metylacja DNA
- Epigenetyczna modyfikacja wpływająca na aktywność genów bez zmiany sekwencji DNA.
- Epigenetyka
- Zestaw mechanizmów regulujących działanie genów bez zmiany samego kodu genetycznego.
- Gen imprintowany
- Gen, którego aktywność zależy od tego, czy pochodzi od matki, czy od ojca.
- Spermatogeneza
- Proces wytwarzania i dojrzewania plemników.
- Ozon (O3)
- Gaz zanieczyszczający powietrze, który w tym badaniu wykazywał silny związek ze zmianami metylacji DNA.
- Dwutlenek azotu (NO2)
- Zanieczyszczenie powietrza związane m.in. z ruchem drogowym i spalaniem paliw, powiązane w badaniu z najsilniejszymi zmianami.
