Najważniejsze
- •Późne jedzenie po godzinie 21:00 zwiększa ryzyko problemów jelitowych u osób z przewlekłym stresem.
- •Osoby z wysokim poziomem stresu, które jedzą późno, mają 1,7 razy większe ryzyko występowania zaparć i biegunek.
- •Badania wykazały, że połączenie wysokiego stresu i późnego jedzenia prowadzi do niższej różnorodności mikrobiomu jelitowego.
- •Zespół badawczy podkreśla potrzebę dalszych badań nad wpływem stresu, snu i pory posiłków na zdrowie jelit.
- •Wyniki badań sugerują, że lekarze powinni pytać pacjentów o porę spożywania posiłków, a nie tylko o ich skład.
Późne jedzenie przy przewlekłym stresie może 1,7‑krotnie zwiększać ryzyko zaparć i biegunek oraz wiązać się z uboższym mikrobiomem jelitowym – wynika z nowego badania.
Nowe badanie, zaprezentowane 23 kwietnia 2026 r. podczas konferencji Digestive Disease Week (DDW), łączy późne jedzenie z nasileniem problemów jelitowych u osób żyjących w przewlekłym stresie. Zespół kierowany przez Harikę Dadigiri z New York Medical College wykazał, że u takich pacjentów częściej występują zaparcia i biegunki, a w części analiz również mniejsza różnorodność mikrobiomu jelitowego.
Naukowcy przeanalizowali dane 11 149 uczestników amerykańskiego badania National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) z lat 2005–2010 oraz 4 157 uczestników projektu American Gut Project. W pierwszej części pracy oceniali związek między przewlekłym obciążeniem stresem, mierzonym wskaźnikiem allostatycznym (ALS), a porą spożywania posiłków i nawykami wypróżniania. Wysoki poziom stresu definiowali jako ALS ≥ 5, a późne jedzenie – jako przyjmowanie ponad 25 proc. dziennych kalorii po godzinie 21:00.
Uczestnicy z wysokim obciążeniem stresem, którzy jedli późno, mieli 1,7 raza wyższe ryzyko występowania nieprawidłowych wypróżnień – zaparć lub biegunek – w porównaniu z osobami z niższym stresem i bez nawyku późnych posiłków. Ogólnie wysoki ALS wiązał się z 1,32‑krotnie większym prawdopodobieństwem zaburzeń rytmu wypróżnień, nawet po uwzględnieniu wieku, płci i statusu ekonomicznego. Najwięcej problemów jelitowych stwierdzono właśnie w grupie łączącej wysoki stres i późne jedzenie.
W drugiej fazie badania, wykorzystującej dane American Gut Project, badacze wyodrębnili profil „wysoki stres / niekorzystna dieta”. Osoby spełniające te kryteria były do 2,5 raza bardziej narażone na zaburzenia wypróżnień niż uczestnicy z grupy kontrolnej. Analiza próbek kału metodą sekwencjonowania 16S rRNA wykazała u nich istotnie niższą różnorodność mikrobiomu (spadek indeksu Shannona), co sugeruje związek między stylem życia a składem flory jelitowej.
Autorzy podkreślają, że samo późne jedzenie bez towarzyszącego wysokiego stresu nie wiązało się z istotnym wzrostem problemów jelitowych. „Połączenie jest niebezpieczne” – komentowała Dadigiri, mówiąc o „podwójnym uderzeniu” stresu i godzin posiłków w zdrowie jelit. Jej zdaniem wyniki wpisują się w koncepcję tzw. osi stres–chronożywienie, obejmującej wpływ rytmu dobowego i stresu na przewód pokarmowy.
Przewlekły stres pozostaje jednym z kluczowych czynników wpływających na układ pokarmowy i skład mikrobiomu, a rosnąca liczba badań nad chronożywieniem sugeruje, że znaczenie ma nie tylko skład diety, lecz także pora jej spożywania. Obecna analiza ma charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala na wnioskowanie o przyczynowości ani ustalenie jednoznacznych granic czasowych, od których jedzenie staje się bardziej ryzykowne.
Zespół Hariki Dadigiri zapowiada potrzebę prospektywnych badań podłużnych, które pomogą rozdzielić wpływ stresu, snu i pory posiłków na jelita. Dla praktyki klinicznej wyniki mogą oznaczać, że u pacjentów z przewlekłym stresem i dolegliwościami jelitowymi lekarze powinni pytać nie tylko o to, co jedzą, ale także o to, kiedy jedzą.
Słownik pojęć
- chrononutrition
- Nauka badająca wpływ rytmu dobowego na sposób, w jaki organizm przetwarza żywność.
- mikrobiom jelitowy
- Zespół mikroorganizmów zamieszkujących jelita, mający kluczowe znaczenie dla zdrowia układu pokarmowego.
- wskaźnik allostatyczny (ALS)
- Miara kumulacyjnego obciążenia stresem, uwzględniająca różne czynniki zdrowotne, takie jak BMI, ciśnienie krwi i poziom cholesterolu.
- indeks Shannona
- Miara różnorodności biologicznej, używana do oceny różnorodności mikrobiomu.
- zaburzenia rytmu wypróżnień
- Problemy z regularnością wypróżnień, obejmujące zaparcia i biegunki.
- przewlekły stres
- Długotrwałe obciążenie stresem, które może wpływać na zdrowie fizyczne i psychiczne.
