Najważniejsze
- •MHH w Hanowerze rozpoczęła 4-letni projekt XeNid o wartości 4 mln euro na badania nad wykorzystaniem tkanek genetycznie zmodyfikowanych świń.
- •Projekt skupia się na procedurach pomostowych: zewnętrznej dializie wątrobowej, zastawkach serca oraz regeneracji tkanki płucnej.
- •W Niemczech na przeszczep organu czeka około 8 200 pacjentów, a deficyt potęguje obowiązujący model zgody aktywnej na dawstwo.
- •Regulacje UE i niemieckiego Instytutu im. Paula Ehrlicha zabraniają rutynowych ksenotransplantacji całych narządów, w przeciwieństwie do pierwszych prób klinicznych w USA.
Wyższa Szkoła Medyczna w Hanowerze rozpoczęła warty 4 mln euro projekt XeNid. Zespół badaczy przeanalizuje możliwość wykorzystania tkanek zmodyfikowanych genetycznie świń w terapiach pomostowych.
Wyższa Szkoła Medyczna w Hanowerze (Medizinische Hochschule Hannover, MHH) rozpoczęła czteroletni projekt badawczy XeNid o budżecie 4 mln euro. Przedsięwzięcie skupia się na wykorzystaniu tkanek i narządów genetycznie zmodyfikowanych świń w tymczasowym leczeniu pacjentów z ostrą niewydolnością narządową. Finansowanie przyznały kraj związkowy Dolna Saksonia oraz Fundacja Volkswagena w ramach programu zukunft.niedersachsen.
Głównym celem projektu jest stworzenie procedur pomostowych, które pozwolą podtrzymać życie chorych do czasu pozyskania narządu od ludzkiego dawcy. Pracami zespołu kierują prof. dr André Bleich z Instytutu Nauk o Zwierzętach Doświadczalnych MHH oraz dr n. med. Philipp Felgendreff z Kliniki Chirurgii Ogólnej, Wisceralnej i Transplantacyjnej. Naukowcy pracują nad stworzeniem zewnętrznej dializy wątrobowej z wykorzystaniem zmodyfikowanych świńskich narządów, udoskonaleniem implantacji odzwierzęcych zastawek serca z powłoką z komórek ludzkich oraz nad regeneracją tkanki płucnej.
Odpowiedź na niedobór dawców
Inicjatywa stanowi odpowiedź na krytyczny niedobór dawców narządów w Niemczech. Według danych Deutsche Stiftung Organtransplantation na przeszczep czeka obecnie około 8200 pacjentów w całym kraju, z czego niemal 1000 w samym Hanowerze. W ośrodku MHH wykonuje się rocznie od 300 do 400 transplantacji. Dyrektor tamtejszego centrum transplantacji, prof. dr Moritz Schmelzle, określił deficyt organów jako jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny klinicznej.
Różnice prawne między Europą a USA
W przeciwieństwie do Stanów Zjednoczonych, gdzie od lutego 2025 roku firmy eGenesis oraz Revivicor prowadzą eksperymentalne badania kliniczne z udziałem ludzi, Europejska Agencja Leków oraz niemiecki Instytut im. Paula Ehrlicha nie zezwalają na rutynowe przeszczepianie organów zwierzęcych żywym pacjentom. Amerykańskie próby przeszczepiania świńskich nerek i serc umożliwiły chorym przeżycie od kilku tygodni do dwóch miesięcy. W Niemczech trudną sytuację pacjentów dodatkowo pogłębia model prawny wymagający aktywnej zgody na dawstwo za życia lub po śmierci.
Projekt XeNid obejmuje cztery lata badań przedklinicznych, a termin ewentualnych testów z udziałem ludzi w Niemczech pozostaje nieokreślony. Przed wdrożeniem procedur do praktyki klinicznej badacze muszą rozwiązać problem odrzucenia immunologicznego, ograniczyć ryzyko transmisji świńskich retrowirusów endogennych PERV oraz odnieść się do zastrzeżeń etycznych podnoszonych przez organizacje ochrony zwierząt.
Kluczowe obszary badawcze projektu XeNid
Podejście do ksenotransplantacji: USA vs Unia Europejska / Niemcy
Stany Zjednoczone (USA)
Unia Europejska / Niemcy
Statystyki transplantacyjne i dane projektu XeNid
| Wskaźnik / Statystyka | Wartość |
|---|---|
| Oczekujący na przeszczep w Niemczech | ok. 8 200 pacjentów |
| Oczekujący na transplantację w MHH (Hanower) | ok. 1 000 pacjentów |
| Transplantacje wykonywane rocznie w MHH | 300 – 400 zabiegów |
| Budżet projektu badawczego XeNid | 4 000 000 EUR |
| Czas trwania fazy badań przedklinicznych | 4 lata |
Dane: Deutsche Stiftung Organtransplantation / Medizinische Hochschule Hannover
Słownik pojęć
- Ksenotransplantacja
- Przeszczepianie komórek, tkanek lub narządów między przedstawicielami różnych gatunków (np. ze świni na człowieka).
- PERV
- Świńskie retrowirusy endogenne (Porcine Endogenous Retrovirus) obecne w genomie świń, mogące stwarzać ryzyko infekcji u ludzi po przeszczepie.
- Procedura pomostowa
- Tymczasowe postępowanie medyczne podtrzymujące funkcje życiowe pacjenta do momentu pozyskania narządu docelowego od dawcy ludzkiego.
- Instytut im. Paula Ehrlicha (PEI)
- Niemiecka federalna agencja odpowiedzialna za rejestrację leków biologicznych, szczepionek i badanie terapii komórkowych oraz tkankowych.
