Najważniejsze
- •Samo liczenie kalorii nie wystarcza do skutecznego odchudzania — liczy się także jakość diety i sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię.
- •Różne produkty mogą inaczej wpływać na mózg, wątrobę, mięśnie, trzustkę i tkankę tłuszczową, a więc na metabolizm i masę ciała.
- •Etykiety żywności nie zawsze oddają realną wartość energetyczną produktu; znaczenie mają m.in. zaokrąglenia, strawność i stopień przetworzenia.
- •Żywność wysoko przetworzona, rafinowane skrobie i cukry sprzyjają magazynowaniu energii, podczas gdy produkty bogate w błonnik, strączki, pełne ziarna i nasiona działają inaczej.
- •W praktyce w odchudzaniu warto patrzeć nie tylko na sumę kalorii, ale też na skład, stopień przetworzenia i jakość jadłospisu.
Trzej bostońscy lekarze opublikowali analizę, w której napisali, że przy odchudzaniu liczy się nie tylko liczba kalorii, ale także jakość diety.
Trzej specjaliści z Bostonu opublikowali 7 lipca 2026 r. analizę, w której zwrócili uwagę, że skuteczność odchudzania nie zależy wyłącznie od liczenia kalorii. Dr Dariush Mozaffarian, kardiolog i dyrektor Food is Medicine Institute na Uniwersytecie Tufts, dr David Ludwig, endokrynolog z Boston Children’s Hospital, oraz dr Fatima Cody Stanford, ekspertka w dziedzinie otyłości i metabolizmu, napisali, że znaczenie ma także jakość spożywanej diety.
Mozaffarian podkreślił, że różne produkty wywierają odmienny wpływ na mózg, wątrobę, komórki tłuszczowe, mięśnie, trzustkę i inne narządy związane z metabolizmem oraz masą ciała. W analizie wskazano, że kaloria jest jednostką energii, ale nie każda porcja jedzenia jest przez organizm wykorzystywana w taki sam sposób. Autorzy przypomnieli, że na etykietach żywności liczby mogą być mylące, między innymi z powodu zaokrągleń i różnic w przyswajalności składników.
W tekście przywołano też głośny spór prawny wokół batonów proteinowych David. Zarzucono producentowi nieprawidłowe oznaczenie kaloryczności i zawartości tłuszczu, ale sprawę później wycofano. Według autorów takie przykłady pokazują, że prosty rachunek „mniej kalorii, mniej masy ciała” nie zawsze oddaje rzeczywiste działanie organizmu. Ludwig zaznaczył, że organizm człowieka nie traktuje wszystkich kalorii jednakowo, a na ich wykorzystanie wpływają m.in. sposób przygotowania jedzenia, stopień przetworzenia, strawność składników i cechy genetyczne.
Autorzy opisali także, że produkty wysoko przetworzone, rafinowane skrobie i cukry mogą sprzyjać magazynowaniu energii, podczas gdy żywność bogata w błonnik, rośliny strączkowe, pełne ziarna i nasiona działa inaczej. Wskazali również, że niektóre produkty dostarczają organizmowi mniej energii, niż sugeruje ich wartość na opakowaniu, ponieważ trudniej je strawić i przyswoić.
Tło tej analizy wpisuje się w szerszą debatę o odchudzaniu, w której przez lata dominowało podejście oparte na bilansie kalorii. Coraz częściej eksperci zwracają jednak uwagę, że samo liczenie energii nie wyjaśnia wszystkich różnic między dietami. W praktyce oznacza to większy nacisk na jakość jadłospisu, a nie tylko na sumę kalorii z posiłków.
W kolejnych dyskusjach o zdrowym odchudzaniu może rosnąć znaczenie zaleceń dotyczących stopnia przetworzenia żywności i składu produktów. Dla pacjentów oznacza to prostszy wniosek: nie tylko to, ile jedzą, ale także to, co jedzą, może wpływać na efekt diety.
Słownik pojęć
- kaloria
- Jednostka energii; w żywieniu odnosi się do ilości energii, jaką organizm może uzyskać z pożywienia.
- żywność wysoko przetworzona
- Produkty przemysłowo modyfikowane, często zawierające dodatki, rafinowane składniki i mało błonnika.
- skrobia oporna
- Rodzaj skrobi, który nie ulega łatwemu trawieniu w jelicie cienkim i może być metabolizowany w inny sposób niż zwykła skrobia.
- błonnik
- Składnik roślinny, który nie jest trawiony jak inne węglowodany i może zwiększać sytość oraz wpływać na metabolizm.
- bomb kalorymetria
- Metoda laboratoryjna mierzenia energii żywności przez jej spalenie; nie odzwierciedla w pełni tego, jak organizm człowieka wykorzystuje kalorie.
- endokrynolog
- Lekarz specjalizujący się w hormonach i chorobach układu dokrewnego, w tym w zaburzeniach metabolicznych i otyłości.
- otyłość
- Przewlekła choroba charakteryzująca się nadmiernym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej, wpływająca na zdrowie i metabolizm.
