Najważniejsze
- •ACC podkreśla, że dla zdrowia serca kluczowa jest ogólna jakość diety i długofalowy wzorzec odżywiania, a nie eliminacja pojedynczych produktów.
- •Dieta śródziemnomorska i DASH zostały uznane za wzorce o udowodnionym działaniu kardioprotekcyjnym (DASH obniża ciśnienie skurczowe o 5–11 mmHg).
- •Diety ketogeniczne i bardzo niskowęglowodanowe są odradzane w długoterminowej profilaktyce ze względu na ryzyko wzrostu cholesterolu LDL-C i niską podaż błonnika.
- •Stosowanie leków GLP-1 wymaga diety bogatej w białko i błonnik – inaczej 20–40% utraty masy ciała pochodzi z tkanki mięśniowej, a nie tłuszczowej.
- •Społeczne determinanty zdrowia i dostęp do świeżej żywności (programy „Food Is Medicine”) zyskały status kluczowych elementów profilaktyki kardiologicznej.
Amerykańskie Kolegium Kardiologiczne ogłosiło, że dla zdrowia układu krążenia kluczowa jest ogólna jakość diety, a nie wykluczanie z niej pojedynczych składników odżywczych.
Amerykańskie Kolegium Kardiologiczne (ACC) opublikowało na łamach czasopisma naukowego „Journal of the American College of Cardiology” nowe stanowisko dotyczące profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Zespół badaczy pod przewodnictwem prof. Franka B. Hu z Harvard T.H. Chan School of Public Health wykazuje w nim, że dla zdrowia układu krążenia kluczowa jest ogólna jakość diety i długofalowy wzorzec odżywiania, a nie eliminacja pojedynczych składników czy produktów.
Dieta śródziemnomorska i DASH z udowodnionym wpływem na serce
Dokument wskazuje dwa wzorce żywieniowe o udowodnionym działaniu kardioprotekcyjnym: dietę śródziemnomorską oraz dietę DASH, która obniża ciśnienie skurczowe krwi średnio o 5–11 mmHg. Badacze odradzają natomiast stosowanie diet bardzo niskowęglowodanowych i ketogenicznych w długoterminowej profilaktyce ze względu na ryzyko wzrostu stężenia cholesterolu LDL-C oraz niską podaż błonnika.
Autorzy raportu podkreślają również, że pacjenci stosujący nowoczesne leki odchudzające z grupy agonistów receptora GLP-1 muszą bezwzględnie dbać o podaż białka i błonnika. Brak odpowiedniego wsparcia żywieniowego podczas tej farmakoterapii sprawia, że od 20 do 40% spadku masy ciała wynika z utraty tkanki mięśniowej, a nie tłuszczowej.
Wpływ czynników społecznych i zmiana podejścia
Eksperci oficjalnie włączyli do czynników ryzyka sercowo-naczyniowego społeczne determinanty zdrowia. Wdrożenie zalecanych nawyków utrudniają bowiem bariery ekonomiczne oraz obecność tzw. pustyń żywnościowych, czyli rejonów pozbawionych dostępu do świeżych produktów. Raport popiera rozwój inicjatyw typu „Food Is Medicine”, w ramach których systemy opieki zdrowotnej dofinansowują pacjentom posiłki medyczne lub umożliwiają realizację recept na warzywa i owoce.
Stanowisko Amerykańskiego Kolegium Kardiologicznego stanowi odejście od redukcjonistycznego podejścia z lat 80. i 90. XX wieku. Wówczas zalecenia skupiały się wyłącznie na ograniczeniu tłuszczów i cholesterolu, co doprowadziło do znacznego wzrostu spożycia rafinowanych węglowodanów. Według danych z badania Global Burden of Disease nieprawidłowa dieta odpowiada za około 11 milionów zgonów rocznie na świecie, natomiast w Polsce choroby układu krążenia odpowiadają za 35–40% zgonów.
Wdrożenie nowych wytycznych w codziennej praktyce wymaga od lekarzy uwzględnienia sytuacji materialnej pacjentów. Konieczne są także zmiany w systemach ochrony zdrowia, które ułatwią dostęp do nieprzetworzonej żywności.
Porównanie modeli żywieniowych wg stanowiska ACC
Dieta Śródziemnomorska / DASH
Diety ketogeniczne / niskowęglowodanowe
Oferty pracy w tej specjalizacji
Zestawienie parametrów i statystyk dotyczących diety i zdrowia sercowo-naczyniowego
| Wskaźnik / Zjawisko | Wartość / Zakres | Znaczenie kliniczne / Kontekst |
|---|---|---|
| Obniżenie ciśnienia skurczowego (dieta DASH) | 5–11 mmHg | Udowodniony efekt kardioprotekcyjny |
| Utrata masy mięśniowej przy GLP-1 bez właściwej diety | 20–40% odsetka utraty wagi | Skutek braku białka i błonnika podczas farmakoterapii |
| Roczna śmiertelność na świecie z powodu złej diety | ok. 11 mln zgonów | Dane z badania Global Burden of Disease |
| Udział chorób układu krążenia w zgonach w Polsce | 35–40% wszystkich zgonów | Główna przyczyna umieralności w kraju |
Źródło: Journal of the American College of Cardiology / Global Burden of Disease
Kluczowe wskaźniki i dane kardiologiczne
Dane na podstawie raportu ACC oraz badania Global Burden of Disease
Słownik pojęć
- Dieta DASH
- Wzór odżywiania kładący nacisk na warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty i nisko tłuszczowy nabiał, opracowany w celu obniżenia ciśnienia tętniczego.
- Agoniści receptora GLP-1
- Nowoczesne leki inkretynowe stosowane w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2, regulujące poziom glukozy oraz łaknienie.
- Cholesterol LDL-C
- Lipoproteiny o niskiej gęstości, tzw. „zły cholesterol”, których podwyższone stężenie zwiększa ryzyko rozwoju miażdżycy.
- Pustynie żywnościowe (Food deserts)
- Obszary geograficzne, w których mieszkańcy mają znacznie utrudniony dostęp do świeżej, nieprzetworzonej żywności.
- Food Is Medicine
- Koncepcja włączania interwencji żywieniowych (np. refundowanych posiłków lub recept na warzywa i owoce) do oficjalnego systemu opieki zdrowotnej.
