Najważniejsze
- •Słowo „dieta” kojarzy się mężczyznom negatywnie – z restrykcjami, ograniczeniami oraz brakiem silnej woli.
- •Programy odchudzające są często postrzegane przez mężczyzn jako domena kobiet, co wynika z ich prezentacji w mediach społecznościowych.
- •W Wielkiej Brytanii nadwaga i otyłość dotyczy aż 68% mężczyzn, jednak tzw. „bariera męskości” utrudnia im korzystanie z tradycyjnych diet.
- •Alternatywne programy oparte na sporcie i rywalizacji (np. „Fit Fans”) są chętniej wybierane przez mężczyzn niż restrykcyjne plany żywieniowe.
- •Eksperci ostrzegają przed opieraniem odchudzania wyłącznie na szybkiej rywalizacji, gdyż grozi to kontuzjami i efektem jojo.
Słowo „dieta” oraz powiązane z nim restrykcje zniechęcają mężczyzn do odchudzania – wynika z badania naukowców z brytyjskiego Anglia Ruskin University, opublikowanego w sierpniu 2026 roku.
W sierpniu 2026 roku naukowcy z brytyjskiego Anglia Ruskin University opublikowali w czasopiśmie naukowym „PLOS One” badanie, z którego wynika, że słowo „dieta” oraz powiązane z nim restrykcje zniechęcają mężczyzn do redukcji masy ciała. Wyniki tej analizy jakościowej sugerują, że konieczna jest zmiana nazewnictwa i formuły programów odchudzających kierowanych do tej grupy.
Badacze przeprowadzili cztery wywiady grupowe z 24 Brytyjczykami (średnia wieku wynosiła 46 lat). Średnia wartość ich wskaźnika BMI wynosiła 28,5, co wskazuje na nadwagę, a nie otyłość kliniczną. Podczas rozmów fokusowych uczestnicy opisywali swoje dotychczasowe doświadczenia z odchudzaniem, a także bariery i motywacje do zmiany masy ciała.
Uczestnicy badania wskazali negatywne postrzeganie samego pojęcia „diety” jako główną przeszkodę w redukcji masy ciała. Słowo to kojarzyło im się z restrykcjami, wyrzeczeniami i słabością charakteru. Badani przyznali również, że ze względu na sposób prezentacji w mediach społecznościowych postrzegają programy dietetyczne jako domenę kobiet. Wśród innych barier wymieniali brak czasu, obowiązki zawodowe, brak umiejętności kulinarnych oraz sprzeczne informacje na temat żywienia. Mężczyźni zdecydowanie bardziej preferowali aktywność fizyczną niż ograniczenia dietetyczne. Ich główną motywacją była szybka zmiana sylwetki, a nie długofalowe korzyści zdrowotne.
„Bariera męskości” a programy odchudzające
W Wielkiej Brytanii nadwaga i otyłość dotyczą około 68 procent mężczyzn i 59 procent kobiet. Mimo to mężczyźni znacznie rzadziej decydują się na tradycyjne programy wsparcia. Psychologia zdrowia tłumaczy to zjawisko tzw. barierą męskości, czyli postrzeganiem dbałości o dietę jako zachowania niemęskiego. Alternatywne inicjatywy, takie jak brytyjski program „Fit Fans” dla kibiców piłkarskich, pokazują, że zastąpienie nomenklatury dietetycznej elementami rywalizacji i sportu przynosi dobre rezultaty.
Pułapki szybkiego odchudzania
Omawiane badanie miało jednak charakter jakościowy i objęło niewielką grupę mężczyzn z jednego kraju. Autorzy pominęli w nim również status socjodemograficzny uczestników. Z kolei dietetycy kliniczni krytycznie odnoszą się do sugestii, aby programy odchudzające dla mężczyzn opierać na rywalizacji i dążeniu do szybkich rezultatów. Specjaliści ostrzegają, że takie podejście sprzyja kontuzjom, zaburzeniom odżywiania oraz wystąpieniu efektu jojo.
Statystyki nadwagi i otyłości w Wielkiej Brytanii oraz profil uczestników badania
| Wskaźnik / Grupa | Wartość / Odsetek |
|---|---|
| Odsetek mężczyzn w UK z nadwagą lub otyłością | 68% |
| Odsetek kobiet w UK z nadwagą lub otyłością | 59% |
| Liczba uczestników badania jakościowego | 24 mężczyzn |
| Średni wiek badanych mężczyzn | 46 lat |
| Średnie BMI badanych mężczyzn | 28,5 (nadwaga) |
Dane na podstawie badania Anglia Ruskin University / PLOS One (2026) oraz statystyk dla Wielkiej Brytanii.
Bariery i preferencje mężczyzn w procesie odchudzania
Na podstawie wywiadów fokusowych przeprowadzonych przez Anglia Ruskin University.
Słownik pojęć
- BMI
- Body Mass Index – wskaźnik masy ciała, obliczany przez podzielenie masy ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu wyrażonego w metrach. Służy do oceny ryzyka wystąpienia chorób związanych z nadwagą i otyłością.
- Badanie jakościowe
- Metoda badawcza skupiająca się na zrozumieniu ludzkich zachowań, opinii i motywacji za pomocą m.in. wywiadów grupowych (fokusowych), a nie analizy danych liczbowych.
- Bariera męskości
- Zjawisko psychologiczne i społeczne, polegające na unikaniu przez mężczyzn zachowań prozdrowotnych (np. dbania o dietę), z obawy przed postrzeganiem ich jako „niemęskie” lub sfeminizowane.
- Efekt jojo
- Wahania masy ciała polegające na naprzemiennym chudnięciu i ponownym tyciu. Najczęściej jest skutkiem zbyt restrykcyjnych i krótkotrwałych diet.
- Dietetyka kliniczna
- Dziedzina medycyny i dietetyki zajmująca się żywieniem ludzi chorych oraz profilaktyką chorób dietozależnych.
