Nowa klasyfikacja otyłości prognozuje ryzyko lepiej niż BMI

Międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem prof. Francesco Rubino z King's College London wykazał, że podział pacjentów na otyłość kliniczną i przedkliniczną pozwala dokładniej prognozować ryzyko poważnych powikłań pooperacyjnych niż tradycyjny wskaźnik BMI. Badanie, oparte na retrospektywnej analizie dokumentacji 2316 pacjentów bariatrycznych, ukazało się w czasopiśmie naukowym „The Lancet Diabetes & Endocrinology” 25 lipca 2024 roku.

Badacze przeanalizowali dane kandydatów do operacji bariatrycznej z czterech ośrodków medycznych: w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii i Brazylii. Podzielili pacjentów na dwie grupy. Pierwszą stanowiły osoby z otyłością kliniczną, u których występowało co najmniej jedno powikłanie metaboliczne lub mechaniczne. Drugą grupę tworzyli pacjenci z otyłością przedkliniczną, czyli wolni od takich powikłań. Do schorzeń towarzyszących zaliczono m.in. cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemię, bezdech senny, chorobę zwyrodnieniową stawów oraz stłuszczenie wątroby.

Autorzy zidentyfikowali otyłość kliniczną u 1710 osób (73,8% badanych), natomiast otyłość przedkliniczną u 606 pacjentów (26,2%). Osoby z grupy klinicznej były średnio o 9,5 roku starsze od pacjentów z grupy przedklinicznej (średni wiek wynosił odpowiednio 45,9 roku oraz 36,4 roku). Średnia wartość wskaźnika BMI w grupie klinicznej wynosiła 47,7, z kolei w przedklinicznej – 48,4. Skorygowany iloraz szans (OR) wystąpienia poważnego powikłania pooperacyjnego w ciągu 30 dni od zabiegu był 2,57 raza wyższy u pacjentów z otyłością kliniczną niż w grupie przedklinicznej.

Ograniczenia badania i wyzwania wdrożeniowe

Autorzy zaznaczają, że badanie miało charakter retrospektywny i objęło wyłącznie chorych z otyłością olbrzymią (trzeciego stopnia). Z tego względu wyciągniętych wniosków nie można bezpośrednio przekładać na osoby z otyłością pierwszego i drugiego stopnia. Ponadto główny autor publikacji zadeklarował konflikt interesów związany z otrzymywaniem grantów oraz honorariów od firm Novo Nordisk, Eli Lilly, Ethicon i Medtronic.

Obecnie publiczne systemy opieki zdrowotnej, w tym polski Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) oraz brytyjski National Health Service (NHS), kwalifikują pacjentów do refundowanego leczenia bariatrycznego głównie na podstawie sztywnych progów BMI. Standardowe kryteria wymagają wskaźnika BMI na poziomie co najmniej 40 (lub minimum 35 przy współistnieniu innych chorób). Proponowany podział dąży do zastąpienia oceny antropometrycznej oceną patofizjologiczną w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD. Nawiązuje to do istniejącego już pięciostopniowego systemu Edmonton Obesity Staging System (EOSS). Lekarze rodzinni zwracają jednak uwagę, że zastąpienie prostego wskaźnika BMI skomplikowaną diagnostyką narządową może nadmiernie obciążyć podstawową opiekę zdrowotną (POZ).

Wprowadzenie nowej klasyfikacji może w przyszłości wpłynąć na modyfikację kryteriów refundacji zarówno zabiegów bariatrycznych, jak i nowoczesnych terapii farmakologicznych. Zmiany te pozwoliłyby na lepsze dopasowanie procedur medycznych do rzeczywistego stanu zdrowia pacjentów.