Najważniejsze
- •Nowy podział na otyłość kliniczną i przedkliniczną pozwala lepiej przewidzieć ryzyko powikłań pooperacyjnych niż tradycyjny wskaźnik BMI.
- •Pacjenci z otyłością kliniczną mają 2,57 raza wyższe ryzyko poważnych powikłań w ciągu 30 dni od operacji bariatrycznej.
- •Średnie BMI w obu grupach badawczych było zbliżone (ok. 48), co pokazuje, że sam wskaźnik masy ciała nie odzwierciedla w pełni stanu zdrowia pacjenta.
- •Wprowadzenie nowej klasyfikacji patofizjologicznej (np. opartej na systemie Edmonton) mogłoby zreformować kryteria refundacji operacji przez NFZ i NHS.
Podział na otyłość kliniczną i przedkliniczną pozwala dokładniej prognozować ryzyko powikłań pooperacyjnych niż wskaźnik BMI. Wykazały to badania opublikowane w czasopiśmie „The Lancet Diabetes & Endocrinology”.
Międzynarodowy zespół naukowców pod kierownictwem prof. Francesco Rubino z King's College London wykazał, że podział pacjentów na otyłość kliniczną i przedkliniczną pozwala dokładniej prognozować ryzyko poważnych powikłań pooperacyjnych niż tradycyjny wskaźnik BMI. Badanie, oparte na retrospektywnej analizie dokumentacji 2316 pacjentów bariatrycznych, ukazało się w czasopiśmie naukowym „The Lancet Diabetes & Endocrinology” 25 lipca 2024 roku.
Badacze przeanalizowali dane kandydatów do operacji bariatrycznej z czterech ośrodków medycznych: w Wielkiej Brytanii, Francji, Hiszpanii i Brazylii. Podzielili pacjentów na dwie grupy. Pierwszą stanowiły osoby z otyłością kliniczną, u których występowało co najmniej jedno powikłanie metaboliczne lub mechaniczne. Drugą grupę tworzyli pacjenci z otyłością przedkliniczną, czyli wolni od takich powikłań. Do schorzeń towarzyszących zaliczono m.in. cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemię, bezdech senny, chorobę zwyrodnieniową stawów oraz stłuszczenie wątroby.
Autorzy zidentyfikowali otyłość kliniczną u 1710 osób (73,8% badanych), natomiast otyłość przedkliniczną u 606 pacjentów (26,2%). Osoby z grupy klinicznej były średnio o 9,5 roku starsze od pacjentów z grupy przedklinicznej (średni wiek wynosił odpowiednio 45,9 roku oraz 36,4 roku). Średnia wartość wskaźnika BMI w grupie klinicznej wynosiła 47,7, z kolei w przedklinicznej – 48,4. Skorygowany iloraz szans (OR) wystąpienia poważnego powikłania pooperacyjnego w ciągu 30 dni od zabiegu był 2,57 raza wyższy u pacjentów z otyłością kliniczną niż w grupie przedklinicznej.
Ograniczenia badania i wyzwania wdrożeniowe
Autorzy zaznaczają, że badanie miało charakter retrospektywny i objęło wyłącznie chorych z otyłością olbrzymią (trzeciego stopnia). Z tego względu wyciągniętych wniosków nie można bezpośrednio przekładać na osoby z otyłością pierwszego i drugiego stopnia. Ponadto główny autor publikacji zadeklarował konflikt interesów związany z otrzymywaniem grantów oraz honorariów od firm Novo Nordisk, Eli Lilly, Ethicon i Medtronic.
Obecnie publiczne systemy opieki zdrowotnej, w tym polski Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) oraz brytyjski National Health Service (NHS), kwalifikują pacjentów do refundowanego leczenia bariatrycznego głównie na podstawie sztywnych progów BMI. Standardowe kryteria wymagają wskaźnika BMI na poziomie co najmniej 40 (lub minimum 35 przy współistnieniu innych chorób). Proponowany podział dąży do zastąpienia oceny antropometrycznej oceną patofizjologiczną w międzynarodowej klasyfikacji chorób ICD. Nawiązuje to do istniejącego już pięciostopniowego systemu Edmonton Obesity Staging System (EOSS). Lekarze rodzinni zwracają jednak uwagę, że zastąpienie prostego wskaźnika BMI skomplikowaną diagnostyką narządową może nadmiernie obciążyć podstawową opiekę zdrowotną (POZ).
Wprowadzenie nowej klasyfikacji może w przyszłości wpłynąć na modyfikację kryteriów refundacji zarówno zabiegów bariatrycznych, jak i nowoczesnych terapii farmakologicznych. Zmiany te pozwoliłyby na lepsze dopasowanie procedur medycznych do rzeczywistego stanu zdrowia pacjentów.
Nowa klasyfikacja pacjentów bariatrycznych
Badanie zespołu prof. Francesco Rubino na grupie 2316 pacjentów bariatrycznych
Porównanie grup pacjentów z otyłością kliniczną i przedkliniczną w badaniu prof. Rubino
| Parametr | Otyłość kliniczna | Otyłość przedkliniczna |
|---|---|---|
| Liczba pacjentów (odsetek) | 1710 (73,8%) | 606 (26,2%) |
| Średni wiek (lata) | 45,9 | 36,4 |
| Średnie BMI | 47,7 | 48,4 |
| Ryzyko powikłań pooperacyjnych (iloraz szans) | 2,57 (referencyjna: przedkliniczna) | 1,00 (grupa odniesienia) |
The Lancet Diabetes & Endocrinology, lipiec 2024
Słownik pojęć
- BMI
- Wskaźnik masy ciała (ang. Body Mass Index) obliczany przez podzielenie masy ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu podany w metrach. Używany do diagnozowania nadwagi i otyłości.
- Bariatria
- Dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, diagnostyką i leczeniem otyłości, w tym operacyjnymi metodami zmniejszania żołądka (chirurgia bariatryczna).
- Skala Edmonton (EOSS)
- Pięciostopniowy system klasyfikacji otyłości (od 0 do 4), który oprócz masy ciała (BMI) bierze pod uwagę obecność i nasilenie chorób współistniejących oraz stan psychiczny i funkcjonalny pacjenta.
- Dyslipidemia
- Zaburzenia gospodarki lipidowej (cholesterolu i trójglicerydów) we krwi, będące jednym z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
- Iloraz szans
- Stosunek szansy wystąpienia danego zdarzenia w jednej grupie do szansy jego wystąpienia w innej grupie (ang. Odds Ratio - OR).
