Najważniejsze
- •Program bezpłatnych badań przesiewowych raka płuca ma ruszyć 1 października 2026 r. i będzie finansowany publicznie.
- •Badanie będzie wykonywane jako niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej (NDTK), głównie u obecnych i byłych palaczy z grupy najwyższego ryzyka.
- •Kwalifikacja zależy od wieku, liczby paczkolat i dodatkowych czynników ryzyka; badanie ma być dostępne co 12 miesięcy.
- •Program nie zastępuje pilnej diagnostyki u osób z objawami, takimi jak krwioplucie, chrypka, utrata masy ciała czy przewlekły kaszel.
- •Resort zdrowia szacuje, że dzięki wczesnemu wykrywaniu program może zmniejszyć umieralność z powodu raka płuca o 12–28 proc.
Ministerstwo Zdrowia uruchomi 1 października 2026 r. bezpłatny program badań przesiewowych w kierunku raka płuca dla byłych i obecnych palaczy w wieku 50–74 lat.
Ministerstwo Zdrowia uruchomi 1 października 2026 r. program bezpłatnych badań przesiewowych w kierunku raka płuca. Z niskodawkowej tomografii komputerowej będą mogli skorzystać przede wszystkim byli i obecni palacze w wieku 50–74 lat, którzy spełnią określone kryteria ryzyka.
Badanie będzie wykonywane w formie niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej, czyli NDTK. Resort zdrowia zapowiada, że program ma wykrywać zmiany w płucach na bardzo wczesnym etapie, zanim pojawią się objawy choroby. Według założeń ministerstwa może on zmniejszyć umieralność z powodu raka płuca o 12–28 proc.
Do programu mają trafić osoby bez objawów choroby, u których ryzyko zachorowania jest największe. W praktyce oznacza to głównie palaczy i byłych palaczy z grupy wiekowej 50–74 lata. W źródłach podano też, że kwalifikacja będzie zależeć od dodatkowych kryteriów, takich jak liczba wypalonych paczkolat i czas, jaki minął od rzucenia palenia. Badanie ma być dostępne co 12 miesięcy.
Z programu wyłączone będą osoby, u których rozpoznano już raka płuca i które pozostają w trakcie leczenia onkologicznego. Nie skorzystają z niego także pacjenci, którzy mieli tomografię komputerową klatki piersiowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Ministerstwo zaznacza też, że badanie przesiewowe nie zastępuje pilnej diagnostyki u osób z objawami takimi jak krwioplucie, chrypka, niezamierzona utrata masy ciała czy kaszel trwający dłużej niż osiem tygodni.
Ścieżka pacjenta ma obejmować wizytę kwalifikacyjną, samo badanie NDTK w odpowiednio wyposażonej placówce oraz wizytę podsumowującą. Podczas niej pacjent otrzyma opis wyniku i dalsze zalecenia, a w razie potrzeby także skierowanie na pogłębioną diagnostykę. Program przewiduje również wsparcie dla osób, które chcą rzucić palenie.
Rak płuca pozostaje jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów w Polsce. Każdego roku diagnozuje się około 22,1 tys. nowych przypadków, a choroba należy do głównych przyczyn zgonów onkologicznych. Eksperci zwracają uwagę, że przez długi czas może rozwijać się bez charakterystycznych objawów, dlatego wczesne wykrycie ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.
Wprowadzenie programu przesiewowego oznacza, że badanie NDTK stanie się elementem publicznego systemu profilaktyki dla osób z najwyższego ryzyka. W praktyce może to zwiększyć liczbę rozpoznań na wcześniejszym etapie choroby i ułatwić kierowanie pacjentów do leczenia, zanim nowotwór zdąży się rozwinąć.
Ścieżka pacjenta w programie przesiewowym raka płuca
Na podstawie treści artykułu i opisu programu Ministerstwa Zdrowia.
Kto może skorzystać z bezpłatnych badań przesiewowych raka płuca
| Grupa | Warunek wieku | Warunek palenia / ryzyka | Częstotliwość |
|---|---|---|---|
| Obecni i byli palacze z grupy głównej | 50–74 lata | Kryteria ryzyka, w tym liczba paczkolat i czas od rzucenia palenia | Co 12 miesięcy |
| Osoby z dodatkowymi czynnikami ryzyka | 50–74 lata | Dodatkowe kryteria ryzyka określone przez program | Co 12 miesięcy |
| Osoby z objawami raka płuca | Bez znaczenia | Nie kwalifikują się do przesiewu; wymagają pilnej diagnostyki | Nie dotyczy |
| Pacjenci po tomografii klatki piersiowej | Bez znaczenia | Badanie TK w ciągu ostatnich 12 miesięcy wyklucza z programu | Nie dotyczy |
Na podstawie treści artykułu i przytoczonych założeń programu Ministerstwa Zdrowia.
Słownik pojęć
- NDTK
- Niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej; badanie obrazowe o mniejszej dawce promieniowania niż standardowa tomografia.
- Paczkolata
- Miara ekspozycji na palenie tytoniu; liczba paczek papierosów wypalanych dziennie pomnożona przez liczbę lat palenia.
- Badania przesiewowe
- Badania wykonywane u osób bez objawów, w celu wykrycia choroby na wczesnym etapie.
- Rak płuca
- Nowotwór złośliwy rozwijający się w płucach, często wykrywany późno z powodu niespecyficznych objawów.
- Kwalifikacja do programu
- Ocena, czy pacjent spełnia kryteria wieku, palenia i dodatkowych czynników ryzyka uprawniających do badania.
