Najważniejsze
- •Od 1 lipca 2026 r. niskodawkowa tomografia komputerowa płuc ma być finansowana przez NFZ jako stały element programu profilaktycznego.
- •Badanie ma poprawić wczesne wykrywanie raka płuca u osób z grup ryzyka, zwłaszcza u palaczy i byłych palaczy.
- •Do tej pory dostęp do niskodawkowej TK był ograniczony głównie do pilotażu, co powodowało nierówny dostęp między regionami.
- •Niskodawkowa tomografia wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania niż klasyczna TK i nie wymaga podania kontrastu.
- •Rak płuca w Polsce pozostaje poważnym problemem zdrowotnym: co roku diagnozuje się ok. 22 tys. przypadków, a liczba zgonów jest zbliżona.
Od 1 lipca 2026 r. niskodawkowa tomografia komputerowa płuc ma być finansowana przez NFZ w ramach programu profilaktyki raka płuca.
Diagnostyka onkologiczna w erze Krajowej Sieci Onkologicznej – rozwiązania potrzebne na wczoraj
Od 1 lipca 2026 r. niskodawkowa tomografia komputerowa płuc ma zostać objęta finansowaniem przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który przewiduje włączenie badania do stałego programu profilaktycznego dla osób należących do grup ryzyka raka płuca.
Zmiana ma zakończyć etap, w którym dostęp do badania był ograniczony głównie do programu pilotażowego. Jak wynika z informacji resortu i publikacji branżowych, oznaczało to mniejszą liczbę placówek oraz nierówny dostęp w zależności od miejsca zamieszkania pacjenta. Po wejściu przepisów w życie NFZ będzie mógł zawierać umowy z ośrodkami medycznymi według jednolitych zasad.
Dla pacjentów najważniejsza ma być możliwość skorzystania z badania bez dodatkowych opłat, jeśli spełnią kryteria programu. W materiałach nie podano jednak szczegółowych zasad kwalifikacji ani listy placówek, które będą wykonywać badania po 1 lipca 2026 r. Projekt rozporządzenia został skierowany do konsultacji społecznych.
Resort zdrowia wskazuje, że program ma dotyczyć osób z grup ryzyka, w tym osób z historią palenia tytoniu. Niskodawkowa tomografia komputerowa pozwala dokładnie ocenić stan płuc bez podawania środka kontrastowego, a jednocześnie wykorzystuje mniejszą dawkę promieniowania niż klasyczna tomografia komputerowa. Badanie umożliwia wykrywanie bardzo małych zmian, które mogą nie być widoczne w standardowej diagnostyce obrazowej.
Skala problemu pozostaje duża. Co roku w Polsce diagnozę raka płuca otrzymuje około 22 tys. osób. Według danych przywoływanych w publikacjach medycznych i branżowych w ciągu ostatnich dwudziestu lat nowotwór ten odpowiadał średnio za około 22,1 tys. zgonów rocznie. Choroba przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów, dlatego wielu pacjentów trafia do lekarza dopiero w zaawansowanym stadium.
Przed uruchomieniem pilotażu w 2019 r. dostęp do niskodawkowej tomografii płuc w Polsce był ograniczony. Badanie miało pokazać, czy przesiewowa diagnostyka może stać się stałym elementem systemu ochrony zdrowia. Teraz Ministerstwo Zdrowia chce przejść od rozwiązania pilotażowego do ogólnokrajowego programu finansowanego ze środków publicznych.
Jeśli harmonogram zostanie utrzymany, od lipca 2026 r. więcej pacjentów z grup ryzyka ma uzyskać łatwiejszy dostęp do wczesnej diagnostyki raka płuca. W praktyce może to zwiększyć liczbę wykrywanych zmian na wcześniejszym etapie, gdy możliwości leczenia są większe.
Najważniejsze dane liczbowe dotyczące raka płuca i nowego programu przesiewowego
| Wskaźnik | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Data wejścia finansowania NFZ | 1 lipca 2026 r. | Planowany start finansowania niskodawkowej TK płuc |
| Nowe przypadki raka płuca rocznie | ok. 22 tys. | Skala zachorowań w Polsce |
| Średnia liczba zgonów rocznie | ok. 22,1 tys. | Średnia z ostatnich 20 lat |
| Dawka promieniowania | niższa niż w klasycznej TK | Zaletą badania jest mniejsze obciążenie promieniowaniem |
| Początek pilotażu w Polsce | 2019 r. | Badanie wcześniej funkcjonowało głównie w programie pilotażowym |
Na podstawie treści artykułu i materiałów przywołanych przez autora oraz źródeł researchera.
Słownik pojęć
- Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK)
- Badanie obrazowe płuc wykorzystujące mniejszą dawkę promieniowania niż klasyczna tomografia komputerowa; służy m.in. do wykrywania małych zmian i guzków.
- Badanie przesiewowe
- Badanie wykonywane u osób bez objawów choroby w celu jej wczesnego wykrycia.
- Grupa ryzyka
- Zbiór osób o podwyższonym prawdopodobieństwie zachorowania, np. ze względu na palenie tytoniu lub wiek.
- Koszyk świadczeń gwarantowanych
- Zakres świadczeń medycznych finansowanych ze środków publicznych w ramach systemu ochrony zdrowia.
- Pilotaż
- Czasowy program testujący skuteczność i organizację nowego świadczenia przed jego wdrożeniem na szerszą skalę.
- Środek kontrastowy
- Substancja podawana podczas niektórych badań obrazowych w celu lepszego uwidocznienia tkanek i zmian chorobowych.
