Najważniejsze
- •Od 1 października 2026 r. ma zostać przebudowany program lekowy B.6 dotyczący raka płuca, z podziałem na moduły według podtypów nowotworu.
- •Jedną z najważniejszych nowości będą tzw. wakacje terapeutyczne: po 2 latach immunoterapii pacjent ma przejść pod obserwację i wrócić do leczenia przy progresji choroby.
- •Równolegle ma ruszyć program przesiewowy z niskodawkową tomografią komputerową (NDTK) dla osób z grup wysokiego ryzyka, aby wcześniej wykrywać nowotwór.
- •Ministerstwo chce uprościć kwalifikację, poprawić sprawozdawczość i przesunąć leczenie na wcześniejsze etapy choroby, zwiększając szanse na leczenie radykalne.
- •Rak płuca pozostaje w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych, a skuteczność reformy będzie zależeć nie tylko od refundacji, lecz także od organizacji diagnostyki i kierowania pacjentów.
Od 1 października 2026 r. Ministerstwo Zdrowia przebuduje program B.6 leczenia raka płuca i uruchomi program niskodawkowej tomografii komputerowej dla osób z grup ryzyka.
Rak piersi: Podwójna blokada w adiuwancie to must have
Ministerstwo Zdrowia przebuduje od 1 października 2026 r. program lekowy B.6 dotyczący leczenia raka płuca. Tego samego dnia ma ruszyć program profilaktyczny z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej dla osób z grup ryzyka. Resort chce w ten sposób poprawić wykrywalność choroby i częściej kierować pacjentów do leczenia z intencją radykalną.
Zmiany obejmą strukturę programu, kryteria kwalifikacji i zasady stosowania immunoterapii. B.6 ma zostać podzielony na moduły, z wyodrębnieniem m.in. niedrobnokomórkowego raka płuca, drobnokomórkowego raka płuca i międzybłoniaka opłucnej. Ministerstwo zapowiada też bardziej przejrzyste reguły kwalifikacji oraz lepszą sprawozdawczość efektów leczenia. Jak wskazywali eksperci podczas prezentacji planów resortu, chodzi o uproszczenie programu, który urósł do około 40 schematów leczenia w samym niedrobnokomórkowym raku płuca.
Jedną z kluczowych zmian mają być tzw. wakacje terapeutyczne. Po dwóch latach immunoterapii pacjent ma pozostać pod obserwacją, bez ciągłego podawania leku, ale nadal w programie i pod kontrolą ośrodka. Jeśli dojdzie do progresji choroby, będzie możliwy powrót do leczenia. Według przedstawionych szacunków takie rozwiązanie może zwiększyć liczbę aktywnie leczonych pacjentów nawet o około 20 proc.
Resort planuje także możliwość ponownego zastosowania immunoterapii w określonych sytuacjach po wcześniejszym leczeniu radykalnym. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk mówiła, że celem jest skoncentrowanie się nie tylko na wydłużaniu życia, ale także na możliwości wyleczenia choroby. Z kolei dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji MZ Mateusz Oczkowski podawał, że program obejmuje około 14 tys. pacjentów, a wydatki na niego wyniosły w 2025 roku około 1,41 mld zł.
Drugi filar zmian dotyczy diagnostyki. Od 1 października ma zostać uruchomiony program badań przesiewowych z użyciem niskodawkowej tomografii komputerowej dla osób z grup wysokiego ryzyka. Ministerstwo liczy, że wcześniejsze wykrywanie nowotworu pozwoli częściej rozpoczynać leczenie na etapie, gdy możliwe jest leczenie radykalne. Eksperci zwracali uwagę, że samo udostępnienie badań nie wystarczy i potrzebna będzie także skuteczna zachęta do udziału w programie.
Kontekst tych zmian jest jasny. Rak płuca pozostaje w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych. W 2023 roku rozpoznano około 21 045 nowych zachorowań. Jednocześnie wciąż duża część chorych trafia do systemu zbyt późno, a od pierwszych objawów do rozpoznania choroby często mija kilka miesięcy. To ogranicza szanse na leczenie radykalne i obciąża cały system ochrony zdrowia.
Jeśli nowe zasady wejdą w życie zgodnie z planem, ośrodki onkologiczne mają pracować według prostszych reguł, a pacjenci wcześniej trafiać do diagnostyki i terapii. W praktyce skuteczność reformy będzie jednak zależeć nie tylko od refundacji, lecz także od sprawnej organizacji badań przesiewowych i szybkiej ścieżki kierowania chorych do wyspecjalizowanych ośrodków.
Jak mają wyglądać nowe zasady leczenia i diagnostyki raka płuca?
Na podstawie zapowiedzi Ministerstwa Zdrowia i wypowiedzi ekspertów opisanych w artykule.
Najważniejsze liczby dotyczące raka płuca i programu B.6
| Wskaźnik / element | Wartość | Kontekst |
|---|---|---|
| Nowe zachorowania na raka płuca w 2023 r. | 21 045 | Dane Krajowego Rejestru Nowotworów |
| Zgony z powodu raka płuca w 2023 r. | 22 155 | Dane Krajowego Rejestru Nowotworów |
| Odsetek zgonów nowotworowych u mężczyzn | 25,4% | Rak płuca jako pierwsza przyczyna zgonów nowotworowych |
| Odsetek zgonów nowotworowych u kobiet | 18,6% | Rak płuca jako pierwsza przyczyna zgonów nowotworowych |
| Liczba pacjentów w programie B.6 | około 14 tys. | Szacunek Ministerstwa Zdrowia |
| Wydatki na program B.6 w 2025 r. | około 1,41 mld zł | Dane przedstawione przez MZ |
| Potencjalny wzrost liczby aktywnie leczonych pacjentów po wakacjach terapeutycznych | nawet o 20% | Szacunek przedstawiony przez resort |
| Czas po którym ma być możliwa przerwa w immunoterapii | 2 lata | Założenie nowych zasad leczenia |
Opracowanie własne na podstawie treści artykułu oraz informacji z materiałów źródłowych MZ i Krajowego Rejestru Nowotworów.
Słownik pojęć
- Program lekowy B.6
- Program refundacyjny finansujący określone schematy leczenia raka płuca w ramach systemu publicznego.
- Immunoterapia
- Leczenie wykorzystujące układ odpornościowy do zwalczania komórek nowotworowych.
- Leczenie radykalne
- Postępowanie mające na celu całkowite usunięcie lub wyleczenie choroby, a nie tylko złagodzenie objawów.
- Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK)
- Badanie obrazowe stosowane w przesiewie raka płuca u osób z grup ryzyka, o mniejszym obciążeniu promieniowaniem niż standardowa tomografia.
- Drobnokomórkowy rak płuca
- Agresywny typ raka płuca, zwykle wymagający innego schematu leczenia niż niedrobnokomórkowy rak płuca.
- Niedrobnokomórkowy rak płuca
- Najczęstszy typ raka płuca, obejmujący kilka podtypów różniących się m.in. sposobem leczenia.
- Międzybłoniak opłucnej
- Rzadki nowotwór wywodzący się z opłucnej, związany często z ekspozycją na azbest.
