Najważniejsze
- •Zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyczy około 5% kobiet po porodzie (1 na 20 rodzących), jednak często bywa błędnie diagnozowany jako depresja poporodowa.
- •PTSD po porodzie może rozwinąć się nawet wtedy, gdy z medycznego punktu widzenia poród przebiegł bez powikłań.
- •Standardowe kwestionariusze POZ nie pomiarują osiowych objawów traumy, takich jak retrospekcje (flashbacki), koszmary senne i unikanie tematów związanych z porodem.
- •Zgodnie z wytycznymi NICE podstawą leczenia PTSD powinna być psychoterapia ukierunkowana na traumę, a nie same leki przeciwdepresyjne.
- •Eksperci postulują wdrożenie zwalidowanych narzędzi (np. City Birth Trauma Scale) oraz przeszkolenie lekarzy POZ w zakresie rozpoznawania traumy okołoporodowej.
Około 5 proc. kobiet po porodzie zmaga się z PTSD. Z analizy brytyjskich badaczy wynika jednak, że lekarze POZ z powodu braku narzędzi diagnostycznych często mylą to zaburzenie z depresją poporodową.
Z analizy naukowców z brytyjskiego University of East Anglia, opublikowanej na łamach czasopisma „British Journal of General Practice”, wynika, że zespół stresu pourazowego (PTSD) dotyczy około 5 proc. kobiet po porodzie. Brak odpowiednich narzędzi diagnostycznych w podstawowej opiece zdrowotnej prowadzi jednak do powszechnego mylenia tego zaburzenia z depresją poporodową.
Badanie przygotował zespół dr Megan Foreman z University of East Anglia we współpracy z City St George’s University of London oraz University of Birmingham. Autorzy wykazali, że PTSD rozwija się u jednej na 20 rodzących, co w samej Wielkiej Brytanii przekłada się na dziesiątki tysięcy pacjentek rocznie. Zaburzenie to pojawia się również po porodach, które z medycznego punktu widzenia przebiegły bez powikłań. Jak wskazuje dr Foreman, nieleczona trauma porodowa u części kobiet wywołuje silny lęk i skłania je do ciągłego poszukiwania pomocy medycznej, a u innych prowadzi do unikania kontaktu z lekarzami, co rzutuje na ich decyzje o kolejnych ciążach.
Brak właściwych narzędzi diagnostycznych w POZ
W brytyjskim systemie NHS rutynowa kontrola poporodowa odbywa się między 6. a 8. tygodniem po porodzie. Lekarze pierwszego kontaktu nie dysponują jednak zwalidowanymi kwestionariuszami do oceny traumy. W efekcie pacjentki pozbawione właściwego rozpoznania przyjmują leki przeciwdepresyjne, mimo że według wytycznych NICE podstawową metodą leczenia PTSD powinna być psychoterapia ukierunkowana na traumę. Z raportu MBRRACE-UK wynika przy tym, że w latach 2021–2023 samobójstwo stanowiło najczęstszą przyczynę śmierci kobiet w Wielkiej Brytanii w okresie od 6 tygodni do roku po zakończeniu ciąży.
Standardowe kwestionariusze stosowane w POZ pozwalają wykryć objawy depresji oraz lęku ogólnego, lecz pomijają osiowe symptomy PTSD, takie jak retrospekcje, koszmary senne czy unikanie tematów związanych z porodem. Narzędzia przeznaczone do oceny traumy okołoporodowej – w tym City Birth Trauma Scale – istnieją od lat. Nie zostały jednak wdrożone do rutynowej praktyki ze względu na brak szkoleń personelu oraz ograniczony czas wizyt.
Postulaty zmian w opiece podstawowej
Autorzy analizy postulują opracowanie precyzyjnych wytycznych i przeszkolenie lekarzy POZ, aby potrafili skutecznie identyfikować objawy traumy podczas wizyt kontrolnych. Wskazują również na konieczność stworzenia przejrzystych ścieżek kierowania pacjentek do specjalistów, przy jednoczesnym uwzględnieniu ograniczeń czasowych, z jakimi zmaga się podstawowa opieka zdrowotna.
PTSD po porodzie w liczbach i faktach
Porównanie: PTSD po porodzie a Depresja poporodowa
PTSD po porodzie (Zespół stresu pourazowego)
Depresja poporodowa
Słownik pojęć
- PTSD po porodzie (Postpartum PTSD)
- Reakcja na ekstremalnie stresujące lub traumatyczne wydarzenie (np. trudny lub postrzegany jako zagrażający poród), charakteryzująca się ponownym przeżywaniem traumy, unikaniem bodźców z nią związanych oraz stanem nadmiernego wzbudzenia.
- Depresja poporodowa
- Zaburzenie nastroju rozwijające się u kobiet po urodzeniu dziecka, objawiające się m.in. ucieczką energii, głębokim smutkiem, anhedonią oraz poczuciem niezdolności do opieki nad noworodkiem.
- POZ
- Podstawowa Opieka Zdrowotna; pierwsza linia kontaktu pacjenta z systemem ochrony zdrowia (np. lekarz rodzinny).
- Wytyczne NICE
- National Institute for Health and Care Excellence; brytyjska instytucja rządowa wydająca wytyczne kliniczne dotyczące postępowania medycznego i standardów opieki.
- City Birth Trauma Scale
- Zwalidowane narzędzie diagnostyczne w formie kwestionariusza, służące do oceny nasilenia objawów traumy związanej z porodem.
