Najważniejsze
- •W Anglii pilne cesarskie cięcia stanowią już 26% porodów, czyli o 8 punktów procentowych więcej niż pięć lat temu.
- •W tym samym czasie spadł odsetek porodów naturalnych bez użycia narzędzi – z 53% do 43%.
- •Anglia wyraźnie odjechała od reszty UK i w porównaniu z 42 krajami awansowała z 14. na 9. miejsce pod względem częstości cesarskich cięć.
- •Eksperci wskazują na możliwą „kulturę strachu” po skandalach w opiece okołoporodowej oraz na brak dobrych danych o powodach wykonywania operacji.
- •Rosnąca liczba cesarskich cięć zwiększa presję na oddziały położnicze, bloki operacyjne i cały system NHS, a także wiąże się z większą liczbą roszczeń prawnych.
W Anglii odsetek porodów zakończonych cesarskim cięciem wzrósł do 26 proc., a eksperci łączą to m.in. ze strachem po skandalach w NHS.
Karmienie po cięciu cesarskim
W Anglii 26 proc. porodów kończy się dziś pilnym cesarskim cięciem, wynika z danych NHS i analizy BBC. To wzrost o osiem punktów procentowych w ciągu pięciu lat. W tym samym czasie odsetek porodów drogą naturalną, bez użycia narzędzi, spadł z 53 proc. do 43 proc.
Dane pokazują też, że cesarskie cięcia stają się coraz częstsze w całej Wielkiej Brytanii, choć skala zmian jest różna. W Szkocji pilne cesarskie cięcia stanowią 22 proc. porodów, w Walii 20 proc., a w Irlandii Północnej 16 proc. W Anglii operacyjne zakończenie porodu objęło także 20 proc. porodów planowanych przed terminem.
Zmiana widoczna jest również w porównaniach międzynarodowych. Zespół National Perinatal Epidemiology Unit zestawił dane z 42 krajów i ustalił, że Anglia w 2020 roku była na 14. miejscu pod względem częstości cesarskich cięć, a w 2025 roku awansowała na 9. pozycję. Jednocześnie wskaźniki martwych urodzeń i zgonów noworodków pozostają zasadniczo bez zmian.
Eksperci, cytowani przez BBC i Mirror, nie wskazują jednej przyczyny wzrostu. Jednym z możliwych wyjaśnień jest strach kobiet, personelu i rodzin po głośnych skandalach związanych z opieką okołoporodową w Morecambe Bay, East Kent oraz Shrewsbury i Telford. W tych sprawach pojawiały się relacje o zgonach matek i dzieci oraz o zbyt późnym podejmowaniu decyzji o cesarskim cięciu.
Na zmianę mogły wpłynąć także decyzje systemowe. Przez lata oddziały położnicze otrzymywały sygnał, by utrzymywać niskie wskaźniki cesarskich cięć, ale cele te zniesiono w 2022 roku. NHS nie publikuje danych o przyczynach wykonywania pilnych operacji, co utrudnia ocenę, dlaczego liczba zabiegów rośnie.
W tle rośnie też liczba roszczeń prawnych. W ciągu pięciu lat liczba pozwów przeciwko NHS związanych z problemami porodowymi wzrosła o 11 proc. Prof. Marian Knight z National Perinatal Epidemiology Unit powiedziała BBC, że sprawy prawne zwykle pytają, dlaczego cesarskiego cięcia nie wykonano albo nie zrobiono go szybciej.
Dla NHS oznacza to większą presję na oddziały położnicze i bloki operacyjne. Brytyjskie Towarzystwo Położników i Ginekologów wskazuje, że system już teraz ma trudności z obsługą rosnącej liczby pilnych zabiegów. W praktyce oznacza to potrzebę lepszych danych, większej liczby zespołów i sprawniejszej infrastruktury, jeśli szpitale mają nadążyć za zmianami w porodach.
Porody w Anglii i innych częściach Wielkiej Brytanii – porównanie wskaźników cesarskich cięć
| Miejsce / kraj | Pilne cesarskie cięcia | Planowane cesarskie cięcia | Porody naturalne bez użycia narzędzi | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| Anglia | 26% | 20% | 43% | Wzrost pilnych cięć o 8 p.p. w 5 lat |
| Szkocja | 22% | brak danych w tekście | brak danych w tekście | Dane mniej aktualne niż dla Anglii |
| Walia | 20% | brak danych w tekście | brak danych w tekście | Dane mniej aktualne niż dla Anglii |
| Irlandia Północna | 16% | brak danych w tekście | brak danych w tekście | Dane mniej aktualne niż dla Anglii |
| Anglia (2020, ranking 42 krajów) | brak danych w tekście | brak danych w tekście | brak danych w tekście | 14. miejsce |
| Anglia (2025, ranking 42 krajów) | brak danych w tekście | brak danych w tekście | brak danych w tekście | 9. miejsce |
Źródło: analiza BBC/NHS przytoczona w artykule; zestawienie na podstawie danych z tekstu.
Jak zmieniły się porody w Anglii w ostatnich 5 latach
Źródło: analiza BBC/NHS cytowana w artykule.
Słownik pojęć
- Cesarskie cięcie
- Operacyjne zakończenie porodu przez nacięcie powłok brzusznych i macicy.
- Pilne cesarskie cięcie
- Niezaplanowana operacja wykonywana, gdy pojawia się zagrożenie dla życia lub zdrowia matki albo dziecka albo poród nie postępuje prawidłowo.
- Poród drogą naturalną bez użycia narzędzi
- Poród pochwowy, w którym lekarze nie używają kleszczy ani próżniociągu.
- Martwe urodzenie
- Urodzenie dziecka bez oznak życia po zakończeniu ciąży.
- Śmiertelność noworodków
- Zgony dzieci w pierwszym okresie po urodzeniu, zwykle liczone jako wskaźnik zdrowia okołoporodowego.
- NHS
- Publiczny system ochrony zdrowia w Wielkiej Brytanii.
- NHS England
- Część NHS odpowiedzialna za organizację opieki zdrowotnej w Anglii.
- National Perinatal Epidemiology Unit
- Jednostka badawcza analizująca opiekę nad kobietami i dziećmi w ciąży oraz podczas porodu.
