NIK: 48 proc. porodów kończy się cesarskim cięciem, a dostęp do znieczulenia wciąż jest nierówny

Najwyższa Izba Kontroli opublikowała 22 czerwca 2026 r. raport o opiece okołoporodowej w Polsce. Dokument obejmuje lata 2022–2025 i pokazuje, że mimo częściowych zmian systemowych wciąż utrzymują się poważne problemy z dostępem do świadczeń, organizacją pracy oraz przestrzeganiem praw rodzących kobiet.

Jednym z najważniejszych ustaleń jest wysoki odsetek cesarskich cięć. W 2023 r. zabiegi te stanowiły 48 proc. wszystkich porodów. To znacznie więcej niż zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia, która wskazuje, że wskaźnik ten powinien wynosić maksymalnie 15 proc. Raport zwraca uwagę, że w części kontrolowanych szpitali odsetek cięć przekraczał 50 proc., a w jednej placówce sięgał niemal 62 proc.

NIK opisała także ograniczony dostęp do znieczulenia zewnątrzoponowego. W 2023 r. tylko 17 proc. porodów siłami natury odbyło się ze znieczuleniem, a w 2024 r. odsetek ten wzrósł do ponad 22 proc. Mimo tej poprawy różnice między regionami pozostają bardzo duże. W niektórych województwach znieczulenie stosuje się w ponad połowie porodów naturalnych, a w innych korzysta z niego mniej niż 10 proc. rodzących.

Kontrolerzy wskazali również na naruszenia praw pacjentek. W wybranych placówkach wykonywano procedury, takie jak nacięcie krocza czy przebicie pęcherza płodowego, bez odpowiednio udokumentowanej zgody pacjentki albo bez właściwego uzasadnienia medycznego. W części szpitali nie zapewniano też obowiązkowego dwugodzinnego kontaktu „skóra do skóry” po porodzie. NIK oceniła, że dokumentacja medyczna była prowadzona nierzetelnie, co utrudnia ocenę jakości opieki.

Raport zwraca także uwagę na przeciążenie personelu. We wszystkich skontrolowanych szpitalach lekarze pracowali ponad 24 godziny bez przerwy. Łącznie NIK odnotowała 719 takich przypadków, a najdłuższe dyżury trwały nawet 96 godzin. Izba uznała to za zagrożenie zarówno dla pacjentek, jak i dla samych medyków.

W tle tych problemów jest także kurcząca się sieć porodówek. W latach 2022–2025 zamknięto 53 oddziały ginekologiczno-położnicze, a w 136 powiatach nie ma już porodówek. W 2023 r. w Polsce urodziło się 272 tys. dzieci, najmniej w historii współczesnych statystyk.

W praktyce raport NIK pokazuje, że poprawa standardów nie rozwiązała problemów w całym kraju. Dalsze decyzje będą zależały od tego, czy rząd przełoży wnioski kontroli na zmiany w finansowaniu, organizacji pracy i nadzorze nad szpitalami.