Najważniejsze
- •Wielochorobowość przed ciążą (występowanie min. dwóch chorób przewlekłych) zwiększa ryzyko poronienia o 20% oraz niemal 4-krotnie podnosi ryzyko depresji prenatalnej.
- •Badanie opublikowane w „The Lancet Public Health” objęło rekordową próbe ponad 2,2 miliona ciąż w Wielkiej Brytanii w latach 2000–2022.
- •Współistnienie chorób przed ciążą istotnie podnosi ryzyko powikłań fizycznych, w tym ponad 2-krotnie żylnej choroby zatorowo-zakrzepowej i o 42% stanu przedrzucawkowego.
- •Problem wielochorobowości dotyka już blisko 20% ciężarnych w krajach rozwiniętych, co wiąże się m.in. z późniejszym macierzyństwem i chorobami cywilizacyjnymi.
- •Eksperci postulują wdrożenie zintegrowanej opieki fizycznej i psychiatrycznej dla ciężarnych, jednak barierą pozostają braki kadrowe w systemie ochrony zdrowia.
Badanie opublikowane w „The Lancet Public Health” wykazało, że u kobiet z co najmniej dwiema chorobami przewlekłymi ryzyko poronienia rośnie o 20 proc., a depresji prenatalnej – niemal czterokrotnie.
Brytyjskie badanie kohortowe, opublikowane 21 sierpnia 2026 roku w czasopiśmie „The Lancet Public Health”, wykazało, że u kobiet rozpoczynających ciążę z co najmniej dwiema przewlekłymi chorobami fizycznymi lub psychicznymi ryzyko poronienia wzrasta o 20 procent, a ryzyko depresji prenatalnej – niemal czterokrotnie. Praca naukowa opiera się na retrospektywnej analizie 2 291 297 ciąż zarejestrowanych w Wielkiej Brytanii w latach 2000–2022. Wielochorobowość przedciążową zidentyfikowano u 433 963 kobiet, co stanowi 18,9 procent badanej próby.
Naukowcy z konsorcjum badawczego MuM-PreDiCT wykazali, że obecność kilku schorzeń u ciężarnych wiąże się z wyższym prawdopodobieństwem wystąpienia groźnych powikłań. U pacjentek tych odnotowano ponad dwukrotny wzrost ryzyka żylnej choroby zatorowo-zakrzepowej oraz o 42 procent wyższe prawdopodobieństwo stanu przedrzucawkowego. Zespół badawczy wskazał również na wzrost ryzyka ciężkich nudności i wymiotów o 69 procent, przedwczesnego odklejenia łożyska o 32 procent oraz cukrzycy ciążowej o 26 procent. Ryzyko wystąpienia zatorowości żylnej rośnie ponad 3,5-krotnie, gdy pacjentka przed ciążą cierpi na trzy lub więcej chorób przewlekłych.
Źródła danych i finansowanie projektu
Badacze wykorzystali do analizy zanonimizowane dane z pięciu państwowych baz brytyjskiej publicznej służby zdrowia (NHS), w tym CPRD Aurum, CPRD GOLD, SAIL Databank, Public Health Scotland oraz Honest Broker Service. Projekt zrealizował zespół skupiający osiem uczelni, w tym King’s College London i Uniwersytet w Birmingham. Przedsięwzięcie sfinansowały państwowe fundusze UKRI Strategic Priorities Fund oraz Departament Zdrowia i Opieki Społecznej Wielkiej Brytanii.
Wyzwania dla systemu opieki zdrowotnej
Wielochorobowość przed ciążą, łącząca zazwyczaj zaburzenia psychiczne z astmą, niedoczynnością tarczycy lub otyłością, dotyczy obecnie około 20 procent ciężarnych w Wielkiej Brytanii oraz od 15 do 22 procent w USA. Wzrost ten wpisuje się w globalny trend w krajach rozwiniętych, co wynika między innymi z rosnącego wieku rodzących kobiet oraz częstszego występowania chorób cywilizacyjnych. Dotychczasowy system opieki w brytyjskim NHS opiera się jednak na wytycznych dla pojedynczych chorób. W efekcie pacjentki muszą leczyć się w odrębnych, niewspółpracujących ze sobą poradniach.
Autorzy badania postulują wdrożenie zintegrowanych planów opieki fizycznej i psychicznej już podczas pierwszej wizyty ciężarnej. Krytycy tego rozwiązania, w tym menedżerowie zdrowia i ginekologowie, wskazują jednak na trudności logistyczne i finansowe wynikające z braku położnych oraz psychiatrów w NHS. Ponadto badanie miało charakter obserwacyjny i nie dowodzi związku przyczynowo-skutkowego. Wieloletni okres zbierania danych mógł natomiast ulec zniekształceniu przez malejącą stygmatyzację i lepszą diagnostykę zaburzeń psychicznych w ostatnich latach.
Wpływ wielochorobowości przed ciążą na ryzyko powikłań ciążowych
| Rodzaj powikłania | Wzrost ryzyka u pacjentek z wielochorobowością |
|---|---|
| Depresja prenatalna | Niemal 4-krotny wzrost (blisko 300%) |
| Zatorowość żylna (przy ≥3 chorobach przewlekłych) | Ponad 3,5-krotny wzrost (>250%) |
| Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (ogółem) | Ponad 2-krotny wzrost (>100%) |
| Ciężkie nudności i wymioty (hyperemesis gravidarum) | Wzrost o 69% |
| Stan przedrzucawkowy (preeklampsja) | Wzrost o 42% |
| Przedwczesne odklejenie łożyska | Wzrost o 32% |
| Cukrzyca ciążowa | Wzrost o 26% |
| Poronienie | Wzrost o 20% |
Dane na podstawie badania kohortowego MuM-PreDiCT opublikowanego w „The Lancet Public Health” (sierpień 2026 r.)
Wielochorobowość w ciąży: od zagrożeń do zintegrowanego modelu opieki
Opracowano na podstawie postulatów badaczy z konsorcjum MuM-PreDiCT.
Słownik pojęć
- Wielochorobowość (multimorbiditas)
- Współwystępowanie u jednego pacjenta dwóch lub więcej przewlekłych stanów chorobowych (fizycznych lub psychicznych).
- Depresja prenatalna
- Poważne zaburzenie nastroju o charakterze depresyjnym, które rozwija się u kobiety w trakcie trwania ciąży.
- Stan przedrzucawkowy (preeklampsja)
- Poważne powikłanie ciążowe występujące po 20. tygodniu ciąży, charakteryzujące się wysokim ciśnieniem tętniczym oraz obecnością białka w moczu (białkomoczem). Stwarza zagrożenie dla życia matki i płodu.
- Żylna choroba zatorowo-zakrzepowa (ŻChZZ)
- Schorzenie polegające na powstaniu zakrzepu w żyłach głębokich (najczęściej kończyn dolnych) i możliwości jego oderwania się, co prowadzi do zatoru tętnicy płucnej (zatorowości płucnej).
- Badanie kohortowe
- Typ badania naukowego (obserwacyjnego), w którym grupa osób o określonych cechach (kohorta) jest poddawana obserwacji przez dany czas w celu oceny wpływu różnych czynników na wystąpienie określonych skutków zdrowotnych.
