Najważniejsze
- •Ministerstwo Zdrowia planuje umożliwić pielęgniarkom w AOS samodzielne ordynowanie i podawanie lidokainy do znieczulenia miejscowego ran.
- •Zmiana ma na celu skrócenie czasu oczekiwania na zabiegi oraz redukcję biurokracji poprzez tzw. task shifting.
- •Pielęgniarki zyskają uprawnienia do samodzielnego wystawiania recept na lidokainę w roztworze do wstrzykiwań.
- •Projekt budzi kontrowersje w kwestii bezpieczeństwa pacjentów, w tym braku procedur na wypadek wstrząsu anafilaktycznego oraz niejasnych zasad odpowiedzialności cywilnej.
Ministerstwo Zdrowia planuje rozszerzyć kompetencje pielęgniarek w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej (AOS), umożliwiając im samodzielne ordynowanie i podawanie lidokainy w znieczuleniu miejscowym ran.
Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt rozporządzenia, który umożliwi pielęgniarkom pracującym w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej samodzielne ordynowanie, przepisywanie i podawanie lidokainy w celu znieczulenia miejscowego ran. Zmiana ma usprawnić świadczenia związane z leczeniem ran i wyeliminować konieczność uzyskiwania wcześniejszego zlecenia lekarskiego.
Zakres nowych uprawnień
Projekt obejmuje wyłącznie lidokainę w postaci roztworu do wstrzykiwań. Pielęgniarki będą mogły wykorzystać ten lek przede wszystkim podczas oczyszczania i opracowywania ran, gdy znieczulenie ma na celu zmniejszenie bólu pacjenta. Personel zyska również prawo do ordynowania preparatu i wystawiania na niego recept. Obecnie podanie lidokainy wymaga każdorazowego zlecenia lekarza.
Resort szacuje, że nowe rozwiązanie skróci czas oczekiwania na zabiegi. Pacjent nie będzie musiał umawiać dodatkowej wizyty lekarskiej tylko po to, aby uzyskać zgodę na znieczulenie. Projekt dotyczy pielęgniarek realizujących świadczenia z zakresu leczenia ran w AOS, przy czym dokumentacja legislacyjna nie określa dodatkowych wymogów dotyczących stażu pracy ani posiadania specjalizacji.
Wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa i odpowiedzialności
Ministerstwo uzasadnia zmianę potrzebą zwiększenia dostępności świadczeń oraz ograniczeniem biurokracji. Rozwiązanie wpisuje się w strategię task shiftingu, czyli przenoszenia części kompetencji z lekarzy na inne grupy medyczne. Choć pielęgniarki w Polsce mają już prawo ordynować wybrane leki, obecnie nie mogą podać lidokainy bez nadzoru lekarza.
Krytycy projektu wskazują, że dokument nie precyzuje procedur postępowania w razie ciężkiej reakcji niepożądanej, w tym wstrząsu anafilaktycznego, zwłaszcza w placówkach, w których pielęgniarka pracuje bez bezpośredniego wsparcia lekarskiego. Brakuje również jasnych zasad odpowiedzialności cywilnej i prawnej za powikłania wynikające z samodzielnej decyzji. W dokumentacji nie przedstawiono dotychczas stanowiska Naczelnej Izby Lekarskiej ani opinii organizacji pacjenckich dotyczących standardów bezpieczeństwa.
Jeśli rozporządzenie zostanie przyjęte, nowe przepisy zaczną obowiązywać 14 dni po ogłoszeniu. Ostateczny kształt regulacji pozostaje zależny od decyzji resortu.
Główne założenia planowanych zmian dla pielęgniarek w AOS
Opracowanie własne na podstawie projektu MZ
Słownik pojęć
- AOS
- Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna; forma opieki zdrowotnej świadczona poza szpitalem, wymagająca skierowania od lekarza POZ.
- Task shifting
- Przekazywanie części zadań medycznych z lekarzy na inne grupy zawodowe (np. pielęgniarki, ratowników) w celu optymalizacji pracy.
- Ordynowanie leku
- Decyzja o wyborze i zastosowaniu konkretnego leku u pacjenta.
- Wstrząs anafilaktyczny
- Gwałtowna, zagrażająca życiu reakcja alergiczna, która może wystąpić po podaniu niektórych leków.
- Lidokaina
- Organiczny związek chemiczny stosowany głównie do znieczulenia miejscowego.
