MZ analizuje zmiany prawa, które pozwolą szkołom kupować adrenalinę w autowstrzykiwaczach

Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało około miesięczną analizę przepisów, która ma umożliwić polskim szkołom zakup i przechowywanie adrenaliny w autowstrzykiwaczach do użycia w nagłych przypadkach wstrząsu anafilaktycznego u dzieci. Informację ogłosiła w maju 2026 r. Magdalena Kramska, zastępca dyrektora Departamentu Lecznictwa MZ, podczas debaty „Priorytety zdrowotne w środowisku szkolnym. Rozwiązania systemowe w sytuacjach nagłych zagrożeń zdrowotnych”.

Kramska przyznała, że obecne regulacje prawa farmaceutycznego nie przewidują szkół jako podmiotów uprawnionych do kupowania leków na receptę „na zapas”. Zapowiedziała jednak analizę legislacyjną prowadzoną we współpracy z Departamentem Polityki Lekowej i Farmacji oraz Ministerstwem Edukacji Narodowej. Prace mają objąć m.in. ocenę możliwości dopuszczenia szkół do zakupu adrenaliny, zasad jej przechowywania oraz rozdziału odpowiedzialności organizacyjnej. Według przedstawicielki MZ wstępna analiza ma potrwać około miesiąca.

Obecne bariery prawne i argumenty ekspertów

Eksperci uczestniczący w debacie zwracali uwagę, że dziś w placówkach oświatowych mogą znajdować się jedynie autowstrzykiwacze należące do konkretnych dzieci z rozpoznaną alergią. Szkoły nie mogą natomiast kupić adrenaliny przeznaczonej do użycia u ucznia, który doświadcza pierwszego w życiu wstrząsu anafilaktycznego. – Ten problem, dotyczący możliwości kupowania adrenaliny przez szkoły, jest wciąż nierozwiązany – mówiła Kramska, cytowana przez Medkurier.

Klinicyści podkreślali, że autowstrzykiwacz adrenaliny może podać osoba bez wykształcenia medycznego. – Każdy człowiek może podać adrenalinę – zaznaczyła dr hab. Katarzyna Plata-Nazar z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. Prof. Marek Jutel z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu przypomniał, że przepisy dotyczące pierwszej pomocy nakładają na świadków zdarzenia obowiązek udzielenia pomocy, jeśli są w stanie to zrobić. Eksperci ostrzegali, że opóźnienie podania leku o kilka minut znacząco zwiększa ryzyko zgonu.

Anafilaksja w szkołach i możliwe zmiany legislacyjne

Według lekarzy barierą nie są koszty. Prof. Jutel oceniał, że zabezpieczenie szkoły w dwa autowstrzykiwacze adrenaliny oznacza wydatek rzędu kilkuset złotych na około dwa lata. Zwracał uwagę, że nowoczesne preparaty nie wymagają specjalnych warunków przechowywania ani dodatkowej infrastruktury medycznej. Brakuje jednak oficjalnych danych dotyczących liczby wstrząsów anafilaktycznych u dzieci w Polsce, w tym na terenie szkół.

Anafilaksja to gwałtowna, zagrażająca życiu reakcja alergiczna, w której jedynym lekiem pierwszego rzutu pozostaje adrenalina podawana w ciągu kilku minut od wystąpienia objawów. Eksperci i organizacje pacjenckie, w tym Fundacja Allergia, przypominają, że część ciężkich reakcji pojawia się właśnie w szkole lub przedszkolu. W wielu krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii i Irlandii, prawo pozwala szkołom przechowywać adrenalinę ogólnodostępną, a personel korzysta z ochrony prawnej przy jej podaniu.

Zapowiadana przez Ministerstwo Zdrowia analiza ma być pierwszym krokiem do ewentualnych zmian legislacyjnych i wypracowania modelu organizacyjnego z udziałem resortu edukacji. Od jej wyników będzie zależeć, czy szkoły zyskają prawo zakupu adrenaliny i jakie obowiązki przejmą dyrektorzy oraz nauczyciele, w tym w zakresie szkoleń, nadzoru nad lekami i odpowiedzialności prawnej.