Apteki w kryzysie: Czy farmaceuci potrafią ratować życie?

Farmaceuci w Polsce alarmują, że działają bez systemowego wsparcia szkoleniowego, mimo rosnącej roli aptek w sytuacjach kryzysowych. Apelują o stworzenie ogólnopolskiego, certyfikowanego programu szkoleń z pierwszej pomocy i medycyny taktycznej, który przygotowywałby ich do udzielania realnej pomocy pacjentom w stanach zagrożenia. Jak wynika z wypowiedzi ekspertów, farmaceuci są przyzwyczajeni do pracy w szybkim tempie i pod presją, ale to nie zastępuje specjalistycznego treningu. – My, farmaceuci, na pewno będziemy udzielać takich porad i takiej pomocy, tylko musimy być przeszkoleni – mówi dr n. farm. Bożena Grimbling, zwracając uwagę, że chodzi o praktyczne, cykliczne szkolenia, które utrwalają umiejętności. Jej zdaniem najlepszym rozwiązaniem byłby jednolity program realizowany we współpracy z instytucjami kształcenia podyplomowego. Obecnie w wielu miejscach, jak np. w województwie mazowieckim, przygotowanie farmaceutów do kryzysów opiera się głównie na działaniach okręgowych izb aptekarskich. Szkolenia odbywają się cyklicznie, ale nie tworzą spójnego, centralnie koordynowanego systemu. – Brakuje programu wspieranego przez instytucje państwowe, który zapewni farmaceutom konkretne umiejętności na wypadek zagrożeń wieloskalowych – wskazują autorzy analiz. Pandemia COVID-19 wyraźnie pokazała, jaką rolę pełnią apteki w systemie ochrony zdrowia. – Apteki, jako jedyne placówki służby zdrowia, nie zostały zamknięte i pełniły całodobowo pomoc ustawiczną pacjentom – przypomina Sylwia Lewandowska-Pachecka, wojewódzka konsultant ds. farmacji aptecznej. Farmaceuci nie tylko wydawali leki, ale też udzielali porad, często pracując po godzinach, a apteki stały się dla wielu pacjentów placówkami pierwszego kontaktu. Eksperci zwracają uwagę, że w kryzysie kluczowe jest utrzymanie ciągłości terapii, zwłaszcza u chorych przewlekle, a także radzenie sobie z niedoborami leków. Farmaceuci coraz częściej sięgają po leki recepturowe jako alternatywę przy brakach w dostawach. Dr Grimbling podkreśla znaczenie roli doradczej farmaceutów, opartej na wytycznych i procedurach: – Po prostu znamy te procedury i znamy lek na podstawie wywiadu – mówi, wskazując, że odpowiednie szkolenia mogłyby wzmocnić tę funkcję. Kwestia przygotowania aptek do kryzysu jest też tematem debat eksperckich, m.in. konferencji „Apteka w czasie wojny i kryzysu. Farmaceuci jako element odporności państwa”, organizowanej przez Warszawski Uniwersytet Medyczny. Dyskusje obejmują nie tylko bezpieczeństwo lekowe, ale także włączenie farmaceutów w system obrony cywilnej i uznanie aptek za element infrastruktury krytycznej państwa. Brak centralnego programu szkoleń oznacza, że realne kompetencje farmaceutów w sytuacjach nadzwyczajnych mogą się istotnie różnić w zależności od regionu i lokalnych inicjatyw. Środowisko zawodowe oczekuje, że głos w sprawie zabierze Ministerstwo Zdrowia oraz instytucje odpowiedzialne za kształcenie podyplomowe, co może przesądzić o kierunku zmian i poziomie bezpieczeństwa pacjentów podczas kolejnych kryzysów.