To decyzja, która może zmienić życie kobiet – pilotaż pigułki „dzień po” przedłużony!

Ministerstwo Zdrowia planuje przedłużenie pilotażowego programu dotyczącego dostępności pigułki „dzień po” w aptekach o dwa lata – do czerwca 2028 r. – bez zmian w jego formule. O zamiarze tym resort poinformował w odpowiedzi przekazanej Polskiej Agencji Prasowej. Obecne rozporządzenie przewiduje zakończenie pilotażu 30 czerwca 2026 r., jednak w ministerstwie trwają już wewnętrzne uzgodnienia w sprawie dalszego funkcjonowania programu. Pilotaż antykoncepcji awaryjnej działa od maja 2024 r. i umożliwia zakup tabletki „dzień po” w wybranych aptekach na podstawie recepty wystawianej przez farmaceutę po przeprowadzeniu konsultacji. Z danych opublikowanych na portalu pacjent.gov.pl wynika, że program realizuje obecnie 1446 aptek w całym kraju, spośród ponad 11 tys. działających w Polsce. Według informacji Narodowego Funduszu Zdrowia tylko od stycznia do sierpnia 2024 r. farmaceuci wystawili blisko 15 tys. recept na ten preparat. Z ustaleń RMF FM i danych Naczelnej Izby Aptekarskiej wynika, że przez pierwsze dwa lata działania programu z możliwości uzyskania recepty w aptece skorzystało prawie 50 tys. kobiet. Farmaceuci odmawiali wystawienia recepty w około co dziesiątym przypadku, gdy kwalifikacja medyczna nie potwierdzała zasadności zastosowania leku, np. ze względu na podejrzenie ciąży lub inne stosowane metody antykoncepcji. Resort zdrowia podkreśla, że decyzja o przedłużeniu pilotażu wynika z pozytywnej oceny jego efektów, w tym prewencyjnego i edukacyjnego charakteru programu. Program uruchomiono z inicjatywy ówczesnej minister zdrowia Izabeli Leszczyny po wecie prezydenta Andrzeja Dudy wobec ustawy znoszącej obowiązek posiadania recepty na pigułkę „dzień po” dla osób od 15. roku życia. Prezydent argumentował wówczas, że w przypadku niepełnoletnich konieczna powinna być zgoda rodziców. W praktyce, po zastrzeżeniach samorządów lekarskiego i aptekarskiego dotyczących niepełnoletnich pacjentek, apteki uczestniczące w programie wymagają od osób poniżej 18. roku życia zgody rodzica lub opiekuna na zakup leku. W ramach pilotażu farmaceuci mogą wystawiać recepty na preparaty zawierające octan uliprystalu, który hamuje lub opóźnia owulację. Konsultacja odbywa się w wydzielonym pomieszczeniu, a farmaceuta przeprowadza wywiad, ocenia bezpieczeństwo zastosowania tabletki i wyjaśnia zasady jej przyjmowania. Program ma pełnić rolę uzupełniającą wobec standardowych świadczeń ginekologicznych, skracając czas dostępu do antykoncepcji awaryjnej. Jeśli zapowiadane przez Ministerstwo Zdrowia rozporządzenie wejdzie w życie, obecny model dostępu do pigułki „dzień po” w aptekach pozostanie bez zmian co najmniej do połowy 2028 r. Dla systemu ochrony zdrowia oznacza to dalsze utrzymanie roli farmaceutów w udzielaniu świadczeń związanych ze zdrowiem reprodukcyjnym, a dla pacjentek – kontynuację dotychczasowej ścieżki uzyskiwania antykoncepcji awaryjnej poza gabinetem lekarskim.