Doradcy restrukturyzacyjni wchodzą do publicznych szpitali, wykorzystując prawo restrukturyzacyjne mimo braku jasnych przepisów dla SPZOZ-ów i budząc obawy o ich przyszłość.
Szpitale powiatowe w całej Polsce coraz częściej sięgają po procedury z prawa restrukturyzacyjnego, mimo że obowiązujące przepisy wprost nie przewidują takiej możliwości dla samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. W lutym 2026 r. Sąd Rejonowy w Rzeszowie zatwierdził układ częściowy z wierzycielami szpitala w Ustrzykach Dolnych, co otworzyło drogę do restrukturyzacji jego zadłużenia i stało się precedensem dla innych placówek. Na rynku pojawili się wyspecjalizowani doradcy restrukturyzacyjni, którzy przygotowują dla szpitali plany naprawcze i prowadzą je przez skomplikowane procedury prawne.
Starosta bieszczadzki Marek Andruch, odpowiedzialny za szpital w Ustrzykach Dolnych, nie ukrywa, że decyzja o wejściu w restrukturyzację wiąże się z dużą niepewnością. Podkreśla, że ryzyko jest „olbrzymie”, ale alternatywą byłoby – jak ocenia – szybkie zamknięcie placówki. Zaznacza, że samorząd oparł plan naprawczy na założeniu, iż pojawią się reformy systemowe, które pozwolą szpitalowi realnie spłacać długi, a nie tylko odsuwać je w czasie. Brak takich zmian może jednak, jego zdaniem, przekreślić wysiłki podejmowane w ramach układu z wierzycielami.
Zadłużenie dotyka także inne szpitale powiatowe. Placówka w Skarżysku-Kamiennej ma 142 mln zł długu i w lutym 2023 r. wygenerowała niemal 3 mln zł straty. Łączne zadłużenie szpitali w Lesku, Sanoku i Dębicy sięga około 400 mln zł. W Skarżysku-Kamiennej od 2025 r. doradzała spółka Formedis, która za 88,56 tys. zł brutto przygotowała plan naprawczy oparty m.in. na zastosowaniu procedur z ustawy – Prawo restrukturyzacyjne. W marcu 2026 r. ruszyło tam przyspieszone postępowanie układowe.
To właśnie restrukturyzacja w Skarżysku-Kamiennej pokazała, jak szybko spór prawny może przełożyć się na sytuację chorych. Hurtownia farmaceutyczna, obawiając się ryzyka związanego z postępowaniem restrukturyzacyjnym, odmówiła podpisania nowej umowy na dostawę trzech leków stosowanych w programie dla pacjentów ze stwardnieniem rozsianym. W efekcie około 30 chorych musi przenieść się do innych ośrodków, bo szpital przestanie ich leczyć w ramach tego programu. Doradcy szpitala przekonują, że reakcja dostawcy była nieadekwatna, a szpital w restrukturyzacji ma obowiązek terminowo regulować bieżące faktury.
Kwestia stosowania prawa restrukturyzacyjnego wobec SPZOZ-ów dzieli środowiska prawnicze, samorządowe i biznesowe. Wierzyciele – w tym dostawcy leków, sprzętu i usług – ostrzegają, że umorzenie części zobowiązań oznacza realne straty, szczególnie dla małych i średnich firm. Ekspert rynku zdrowia Wojciech Wiśniewski wskazuje, że system szpitalnictwa od lat finansuje się poprzez tzw. kredyt kupiecki u dostawców, a powszechna restrukturyzacja mogłaby zachwiać zaufaniem i skłonić firmy do wycofania się ze współpracy ze szpitalami.
Związki zawodowe i organizacje pracodawców szpitalnych domagają się jednocześnie zmian w prawie. Rada Dialogu Społecznego przyjęła uchwałę, w której apeluje o wyłączenie szpitali z przepisów dotyczących restrukturyzacji i upadłości. Reprezentanci strony społecznej ostrzegają, że niekontrolowane procesy naprawcze mogą doprowadzić do likwidacji części placówek, zwolnień grupowych, obniżek wynagrodzeń oraz ograniczenia dostępności świadczeń, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Ministerstwo Zdrowia zapowiada, że przedstawi projekt zmian Radzie Ministrów, ale ostateczne decyzje należą do rządu.
Dla pacjentów i dostawców oznacza to okres przedłużającej się niepewności. Z jednej strony szpitale próbują ratować się dzięki układom z wierzycielami, z drugiej – wciąż nie wiadomo, czy i w jakim zakresie państwo dopuści stosowanie restrukturyzacji wobec SPZOZ-ów. Kierunek, który wybierze rząd, zdecyduje o tym, czy obecne „dzikie” postępowania zostaną ucywilizowane i uregulowane, czy też szpitale zostaną całkowicie wyłączone z tego typu procedur, a problem zadłużenia trzeba będzie rozwiązać innymi narzędziami finansowymi.
