Polska jest na wczesnym etapie budowy systemu medycznego przygotowanego na czas wojny – ocenił w rozmowie z PAP prof. Robert Gałązkowski, ekspert medycyny ratunkowej i medycyny katastrof. Jego zdaniem państwo musi równolegle rozwijać medycynę wojskową, wzmacniać system cywilny oraz budować odporność poprzez lepsze przygotowanie kadr i całego społeczeństwa. Prof. Gałązkowski podkreślił, że Polska nie jest obecnie odpowiednio przygotowana kadrowo do działania w sytuacjach kryzysowych. Zwrócił uwagę, że doświadczenia wojny w Ukrainie wymusiły zmianę podejścia do organizacji ochrony zdrowia i ratownictwa. – Jesteśmy na początku drogi – stwierdził, wskazując na konieczność skoordynowanych działań, a nie pojedynczych inicjatyw. Jednym z kluczowych elementów zmian jest – jak przypomniał – ubiegłoroczna decyzja na poziomie międzynarodowym o wyraźnym rozdzieleniu szkoleń dla medyków wojskowych i cywilnych. Medycyna pola walki (TC3) jest przeznaczona wyłącznie dla wojska, natomiast dla cywilów przewidziano szkolenie TECC (Tactical Emergency Casualty Care), dostosowane do działań poza bezpośrednią strefą walki. – Doktryna nie przewiduje kierowania cywilnych medyków na linię frontu – zaznaczył. Ekspert ocenia, że budowany system powinien opierać się na modelu hybrydowym. W jego opinii lekarze, pielęgniarki i ratownicy medyczni powinni zdobywać solidne podstawy kliniczne na uniwersytetach medycznych, a komponent wojskowy – taktykę, procedury pola walki i organizację działań – uzupełniać w strukturach wojskowych, zgodnie z przyszłymi zadaniami w armii. Wskazał, że bez ścisłej współpracy Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Zdrowia i uczelni medycznych powstanie jedynie „zbiór równoległych inicjatyw”, a nie spójny system. Rządowym elementem tych zmian ma być reaktywacja Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. 14 kwietnia Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o utworzeniu WAM, która – według MON – ma zacząć działać od 1 lipca 2026 r. Akademia, jako uczelnia publiczna, ma kształcić studentów-żołnierzy m.in. na kierunkach lekarskim, pielęgniarstwie, ratownictwie medycznym i farmacji, z wykorzystaniem zasobów Wojskowego Centrum Kształcenia Medycznego oraz innych podmiotów leczniczych. Prof. Gałązkowski ocenił, że jest to krok w dobrym kierunku, ale niewystarczający do zabezpieczenia potrzeb kadrowych armii. Zwrócił uwagę na deficyt instruktorów medycyny taktycznej z odpowiednimi kwalifikacjami. W kilku ośrodkach w kraju, w tym na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym, pracują specjaliści z międzynarodową akredytacją, jednak – jak podkreślił – system potrzebuje nie dziesiątek, lecz setek takich osób. Równolegle trwają prace nad zmianami w programach kształcenia, które mają wprowadzić obowiązkowe elementy medycyny taktycznej na studiach medycznych. W Ministerstwie Zdrowia działa zespół przygotowujący odpowiednie modyfikacje programowe. Kluczowym problemem pozostaje jednak – jak zaznaczył ekspert – zapewnienie kadry dydaktycznej z praktycznym doświadczeniem w systemie ratownictwa. W ocenie prof. Gałązkowskiego przygotowanie na sytuacje kryzysowe wymaga także wzmocnienia roli społeczeństwa jako pierwszego ogniwa łańcucha ratunkowego oraz lepszego przygotowania szpitali na przyjęcie ofiar zdarzeń masowych i urazów wojennych. Skuteczność systemu, jak mówi, zweryfikuje to, co medycy i obywatele realnie potrafią zrobić w pierwszych minutach po zdarzeniu. Ekspert podkreślił, że dalszy rozwój systemu będzie zależał od konsekwentnej realizacji przyjętych założeń, rozbudowy kadr oraz utrzymania współpracy resortów zdrowia, obrony i środowiska akademickiego. Dla praktyki ochrony zdrowia oznacza to konieczność stopniowego włączania medycyny kryzysowej do standardowego kształcenia i planowania organizacji świadczeń.