Główny Inspektor Farmaceutyczny: Polska ma leki na ponad cztery miesiące

Polska dysponuje zapasami leków średnio na ponad cztery miesiące w hurtowniach farmaceutycznych i aptekach – poinformował PAP Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak. Zaznaczył, że choć bezpieczeństwo lekowe wyraźnie się poprawiło, obecny poziom stabilności jest krótkoterminowy i wymaga pilnych działań koordynacyjnych ze strony państwa. Według analiz GIF zapas przekraczający cztery miesiące jest wysoki z punktu widzenia rynku farmaceutycznego. Inspektor podkreślił jednak, że równolegle występują problemy z dostępnością części preparatów. Wynikają one najczęściej z decyzji biznesowych producentów, a nie z niewydolności systemu dystrybucji. Przykładem są niektóre insuliny trwale wycofywane z rynku, gdy koncerny przenoszą uwagę na inne terapie, w tym analogi GLP-1. Na liście antywywozowej, czyli w wykazie leków zagrożonych brakiem dostępności, znajduje się obecnie ponad 280 pozycji. Pietrzak zaznaczył, że lista ma charakter prewencyjny i jej rozszerzenie nie oznacza automatycznie braków w aptekach. Umieszczenie leku w wykazie ma przede wszystkim ograniczyć jego eksport, do którego dochodzi m.in. z powodu istotnie niższych cen w Polsce niż w krajach Europy Zachodniej. GIF wskazuje, że systemowo dostępność leków poprawiła się, co potwierdzają także przedstawiciele Naczelnej Izby Lekarskiej i Naczelnej Izby Aptekarskiej pracujący w zespole ds. przeciwdziałania brakom leków. Liczba alarmistycznych sygnałów z terenu jest mniejsza niż kilka lat temu. Jednocześnie rynek pozostaje wrażliwy na zachowania zakupowe pacjentów, które w sytuacjach napięcia mogą prowadzić do miejscowych niedoborów. Pietrzak zwrócił uwagę, że większym wyzwaniem niż aktualne konflikty zbrojne jest uzależnienie od dostaw substancji czynnych z Azji. W Polsce wytwarza się jedynie niewielki odsetek API, a produkcja gotowych leków opiera się głównie na importowanych półproduktach. To efekt globalizacji i optymalizacji kosztów, które obniżyły ceny terapii, ale stworzyły silną zależność od globalnych łańcuchów dostaw. Nad ograniczeniem tych ryzyk ma pracować strategia lekowa państwa na lata 2026–2031, przygotowywana przez Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia i instytucje regulacyjne. Dokument, który ma zostać opublikowany w połowie roku, prawdopodobnie w lipcu 2026 r., zostanie podzielony na trzy dwuletnie etapy, co ma ułatwić monitorowanie realizacji. Strategia przewiduje rozwój krajowej produkcji leków generycznych, wzmocnienie badań klinicznych i tworzenie leków innowacyjnych oraz lepsze wykorzystanie istniejącego potencjału produkcyjnego poprzez jego koordynację. Główny inspektor podkreśla, że Polska ma silny sektor produkcyjny i zaplecze intelektualne, ale działa on w sposób rozproszony. Bez spójnej strategii, współpracy instytucji oraz powiązania produkcji z realnym popytem obecny poziom zabezpieczenia pozostaje podatny na przyszłe zakłócenia. Kluczowe będą decyzje rządu i regulatorów, które mają przełożyć deklaracje strategii na konkretne mechanizmy wsparcia produkcji i dystrybucji w kolejnych latach.